پروژه هایی که شیراز را به سریع‌ترین شهر مترویی ایران تبدیل می‌کند

از انتقال۲۰۰ هزار مسافر در روز تا افزایش صد درصدی تعداد زائرین حرم

جلال‌الدین عرفانی – شهر مردم

اجرای پروژه‌ی اتصال خطوط مترو در بافت مرکزی شیراز، فراتر از یک طرح عمرانی معمول، گامی راهبردی برای گره‌گشایی از کالبد تاریخی این شهر است. هسته‌ی مرکزی شیراز و محدوده‌ی پیرامون حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع)، سال‌هاست که در نوعی بن‌بست ترافیکی و دسترسی قرار گرفته و همین موضوع، بهره‌مندی از ظرفیت‌های فرهنگی و زیارتی این نقطه را با دشواری مواجه کرده است؛ با این حال، رویکرد اتخاذشده در این پروژه، با تمرکز بر استفاده از اتوبوس‌های برقی زیرزمینی، هوشمندانه‌ترین روش برای حفظ بافت تاریخی است. برخلاف واگن‌های سنگین مترو که ارتعاشات ناشی از آن‌ها تهدیدی جدی برای سازه‌های تاریخی و میراثی محسوب می‌شود، اتوبوس‌های برقی با کمترین میزان ارتعاش و آلودگی صوتی، ضمن تسهیل رفت‌وآمد، ضامن سلامت ابنیه‌ی پیرامون حرم خواهند بود؛ این مدل حمل‌ونقلی، در واقع نقطه‌ی تلاقی مدرنیته و میراث است که دسترسی آسان و ایمن را برای شهروندان و زائران به ارمغان می‌آورد.

اتصال خطوط مترو در محدوده حرم، گره‌گشای ترافیک و تسهیل‌گر زیارت است

نماینده ولی فقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز در حاشیه‌ی بازدید از پروژه‌ی اتصال خط یک به خط 2 مترو، در محدوده‌ی چهارراه زند، حرم مطهر و شاهزاده قاسم(ع) با اشاره به اهمیت این پروژه گفت: اجرای این پروژه اقدامی مهم برای بهبود دسترسی شهری و زیارتی در شیراز است، این اتصال می‌تواند رفت‌وآمد زائران و شهروندان را آسان‌تر کند و بخشی از مشکلات ترافیکی اطراف حرم را کاهش دهد.

آیت ا… لطف ا… دژکام افژود: در مسیر اجرای این پروژه، همکاری و هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف وجود داشته است، که به‌ویژه از تلاش‌های شهرداری، شورای شهر و سایر عوامل اجرایی قدردانی می‌کنم و این همراهی را برای پیشبرد کار ضروری می‌دانم.

وی تصریح کرد: معتقدیم پروژه‌های عمرانی بزرگ، به‌ویژه در حوزه‌ی حمل‌ونقل شهری، باید با برنامه‌ریزی و سرعت مناسب پیش بروند تا مردم نتیجه‌ی آن را در زندگی روزمره ببینند.

آیت‌ا… دژکام در ادامه به گستردگی کارهای عمرانی انجام‌شده در شهر شیراز اشاره کرد و گفت: اجرای چنین پروژه‌ای نشانه‌ای از پویایی مدیریت شهری است، این‌گونه پروژه‌ها فقط یک کار عمرانی ساده نیستند، بلکه به نظم شهری، تسهیل دسترسی، و بهبود خدمات عمومی نیز کمک می‌کنند.

وی ادامه داد: اجرای دقیق و به‌موقع این طرح دارای اهمیت بسیار زیادی است و انتظار داریم روند کار طبق زمان‌بندی اعلام‌شده پیش برود.

امام جمعه شیراز همچنین به زمان بهره‌برداری از فاز اول پروژه اشاره کرد و گفت: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، هدف این است که بخش نخست این پروژه سال ۱۴۰۶ به نتیجه برسد.

با بهره‌برداری فاز دوم، تعداد زائران دو برابر می‌شود

تولیت آستان مقدس شاهچراغ(ع) هم در این بازدید با ابراز خرسندی از اقدامات شهرداری شیراز در این حوزه گفت: این دیدار آرزوی چندماهه‌ای بود که با قول پیشین جهت تقدیر حضوری از عوامل پروژه محقق شد، بر خود لازم می‌دانم از تمامی عزیزانی که در اجرای این طرح به‌ویژه نیروهای مشغول در بخش زیرزمین فعالیت دارند، قدردانی کنم.

حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری در ادامه از شهردار شیراز، اعضای شورای اسلامی شهر شیراز و دستگاه‌های مرتبط در پیگیر روند اجرایی کار تقدیر کرد و افزود: این پروژه یک کار ملی و مایه‌ی آبروی نظام، افتخار میهن اسلامی و نمادی از تمدن نوین اسلامی است، زمانی که همت و اراده وجود داشته باشد و شعار ما می‌توانیم که حضرت امام(ره) به ما آموخت، سرلوحه امور قرار گیرد، نتیجه آن همین دستاوردهای عظیمی است که امروز شاهد آن هستیم.

تولیت آستان مقدس شاهچراغ(ع) با اشاره به سوابق توسعه مترو در تهران گفت: پیش از انقلاب اسلامی، بحث مترو مطرح بود اما هیچ اقدام عملی صورت نگرفت و تمام پیشرفت‌های فعلی حاصل دوران پس از جنگ تحمیلی است.

وی افزود: امروزه طول خطوط متروی تهران حدود یک‌صد کیلومتر از متروی پاریس بیشتر است که این موضوع نشان‌دهنده تحقق شعار ما می‌توانیم با تکیه بر مهندس، کارگر و طراح ایرانی و همت شورای شهر است، این دستاورد برای همه ملت افتخارآمیز است.

حجت السلام کلانتری اظهار کرد: از خداوند متعال می‌خواهیم این روند با سرعت هرچه بیشتر ادامه یابد تا مردم شیرینی بهره‌برداری از آن را بچشند.

وی تصریح کرد: امیدوارم فاز اول پروژه در همین دوره فعالیت شورای اسلامی و شهرداری شیراز افتتاح شود و در آینده نیز با استعانت از خداوند، این طرح به سرانجام نهایی برسد.

تولیت حرم شاهچراغ در پایان با تقدیر مجدد از تمامی عوامل اجرایی افزود: تلاش‌های صورت‌گرفته اعم از فعالیت‌های ستادی و عملیات‌های میدانی، موجب یأس دشمنان اسلام و کشور می‌شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری در گفت‌و‌گوی اختصاصی با «شهر مردم» نیز با اشاره به اهمیت پروژه‌ی اتصال خطوط حمل‌ونقل شهری به محدوده‌ی حرم مطهر، این طرح را عامل مهمی در گشایش دسترسی و توسعه‌ی خدمات‌رسانی به زائران دانست و گفت: اجرای این پروژه به رشد و توسعه حرم مطهر کمک می‌کند و زمینه را برای تسهیل رفت‌وآمد زائران فراهم می‌سازد.

وی افزود: با بهره‌برداری از فاز اول، رفت‌وآمد زائرین حدود ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت و با افتتاح فاز دوم، این میزان به صددرصد خواهد رسید و عملاً تعداد زائران دو برابر می‌شود.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ ادامه داد: این پروژه نه‌فقط یک طرح عمرانی، بلکه اقدامی مؤثر در تقویت ظرفیت زیارتی و خدماتی حرم مطهر است.

شورای شهر شیراز تمام‌قد از پروژه اتصال خط‌های مترو حمایت می‌کند

رئیس شورای اسلامی شهر شیراز، نیز در این بازدید با تأکید بر عزم جدی پارلمان شهری برای به ثمر رسیدن پروژه اتصال خط ۱ به ۴ مترو گفت: رویکرد ما در شورای ششم تمرکز بر اقدامات اجرایی و پرهیز از شعارزدگی است و بر همین اساس تمام تلاش خود را به کار گرفته‌ایم تا این طرح زیرساختی به نتیجه برسد.

سید ابراهیم حسینی با اشاره به پیشینه این پروژه در ادوار گذشته افزود: اهمیت این طرح از زمان شورای چهارم تشخیص داده شد و در شورای ششم نیز به شکل‌های مختلف این موضوع مطرح و پیگیری شد.

وی خاطرنشان کرد: این پروژه در ابتدای مسیر با چالش‌ها و مخالفت‌هایی از سوی مجموعه استانداری مواجه شد که منجر به برگزاری جلسات متعدد و بحث‌های کارشناسی سنگین گردید، اما در نهایت اجماع نظر بر روی مدل اجرایی فعلی حاصل شد.

رئیس شورای اسلامی شهر شیراز با تأکید بر حمایت قاطع پارلمان شهری تصریح کرد: این طرح به عنوان یک پروژه اصلی، زیرساختی و اولویت‌دار در دستور کار قرار دارد و تمامی 13 عضو شورا بر اهمیت آن اتفاق نظر دارند، به شهروندان شیراز اطمینان میدهیم شورای اسلامی شهر شیراز تمام‌قد از اجرای سریع، صحیح و دقیق این پروژه حمایت می‌کند تا این زیرساخت مهم که مطالبه‌ای عمومی است، در زمان مقرر به بهره‌برداری برسد.

خروج حرم مطهر شاهچراغ (ع) از بن‌بست ترافیکی، راهبرد اصلی مدیریت شهری

شهردار شیراز هم گفت: راهبرد اصلی مدیریت شهری، خروج حرم مطهر احمد بن موسی (ع) از وضعیت بن‌بست ترافیکی است و در این راستا عملیات اجرایی راه دسترسی آغاز شده است.

محمد حسن اسدی افزود: فاز نخست پروژه که حدفاصل چهارراه زند تا حرم مطهر شاهچراغ (ع) را شامل می‌شود، طبق زمان‌بندی در سال ۱۴۰۶ به بهره‌برداری خواهد رسید.

وی با اشاره به اینکه در ابتدای سال ۱۴۰۵ هستیم، ادامه داد: عملیات حفاری از مقابل حرم مطهر به سمت چهارراه شاهزاده‌قاسم و محور سه‌راه نمازی و پیروزی در حال پیشروی است.

اسدی تصریح کرد: با توجه به پیچیدگی فنی عملیات حفاری و ساخت، فرآیند اجرایی با نظارت دقیق پیمانکار و مشاور، بدون بروز حادثه در حال پیشرفت است.

شهردار شیراز درباره توسعه شبکه متروی این شهر گفت: خط 1 به 4 در دست اجراست، خط 2 به میدان کلبه سعدی رسیده است، خط 3 در میانه مسیر قرار دارد و عملیات اجرایی خط 4 نیز با 6 ایستگاه آغاز شده است.

وی بیان کرد: این پروژه از امروز در فهرست پروژه‌های اولویت اول مدیریت شهری قرار گرفته است و برای آن ضریب تسریع در نظر گرفته می‌شود.

اسدی افزود: با توجه به حساسیت موضوع، عملیات عمرانی و تونلی باید هرچه سریع‌تر پیش برود و هم‌زمان تجهیزات مکانیکی و برقی، از جمله اتوبوس‌های برقی، نیز تأمین شود.

وی ادامه داد: دغدغه‌ی نقدینگی این پروژه برطرف خواهد شد و مبلغی که مطرح شد، به‌صورت ماهانه تأمین و پرداخت می‌شود.

شهردار شیراز خاطرنشان کرد: شیراز در مسیر تغییر، تحول، پیشرفت و جهش قرار دارد، امروز 4 خط مترو به‌صورت هم‌زمان در حال اجراست و به نظر می‌رسد شیراز می‌تواند به سریع‌ترین شهر مترو و مدرن‌ترین شهر مترو تبدیل شود.

وی ادامه داد: کلان‌شهرهای هم‌تراز شیراز تازه در حال تصمیم‌گیری درباره خط ۳ هستند، در حالی که ما خط ۴ را آغاز کرده‌ایم و این طرح نیز در همین چارچوب تعریف شده است.

شهردار شیراز همچنین در گفتگو با رسانه «شهر مردم» نیز درباره دلایل اولویت‌بخشی ویژه به پروژه اتصال خط 1 به 4 مترو نیز گفت: این طرح از ابتدا جزو پروژه‌های اولویت‌دار شهرداری بود، اما با توجه به بازدید میدانی اخیر و بررسی دقیق ابعاد آن، توجه بیشتری به این پروژه معطوف کرده‌ایم و اولویت بالاتری برای آن قائل هستیم.

اسدی با اشاره به حساسیت‌های بالای این عملیات عمرانی تصریح کرد: اجرای این پروژه در بافت تاریخی و فرهنگی شهر و در میان بافت فرسوده، حساسیت‌های مضاعفی را ایجاد کرده است؛ چراکه ما در زیر زمینی کار می‌کنیم که در بسیاری از بخش‌ها خاک دستی است و همزمان، بار ترافیکی و تردد شهروندان در سطح زمین بر روی مسیر اجرایی ما قرار دارد.

وی افزود: با توجه به این شرایط، ما ملزم هستیم مسائل ایمنی، پدافند غیرعامل و سایر الزامات فنی را با دقت و وسواس بیشتری مدنظر قرار دهیم و به همین دلیل است که این پروژه در جایگاه اولویت‌های ویژه ما قرار گرفته است.

شهردار شیراز در خصوص زمان‌بندی اجرا و پیشرفت پروژه عنوان کرد: در صورتی که تأمین بودجه به‌صورت کامل انجام شود، می‌توانیم به برنامه زمان‌بندی اعلام‌شده دست یابیم، بنابراین تأکید ما بر این است که در بازدید شش ماه آینده، شاهد یک جهش فوق‌العاده و پیشرفت ملموس در عملیات اجرایی باشیم تا هدف‌گذاری بهره‌برداری از فاز نخست پروژه در سال ۱۴۰۶ محقق گردد.

اتصال خط ۱ به ۴ مترو؛ شاهرگ حیاتی حمل‌ونقل، گردشگری و پدافند غیرعامل شیراز

رئیس کمیسیون عمران، حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر شیراز، نیزدر حاشیه بازدید از پروژه اتصال خط ۱ به ۴ مترو گفت: این طرح فراتر از یک پروژه عمرانی ساده است و علاوه بر نقش راهبردی آن در تسهیل دسترسی به بافت تاریخی و تقویت زیرساخت‌های نقش مهمی در پدافند غیرعامل دارد.

رضا محمدیان با اشاره به پیشینه مطالعاتی این پروژه عنوان کرد: برای اتصال این دو خط، گزینه‌های مختلفی از جمله تراموا، تله‌کابین و بازگشایی معابر مورد بررسی کارشناسی قرار گرفت، اما تمامی این موارد به دلایل فنی رد شدند.

وی ادامه داد: جسارت شهردار شیراز و مدیریت سازمان حمل‌ونقل ریلی در اجرای این تونل عظیم جای تقدیر دارد و ادامه تجربه‌ای مشابه تکمیل ایستگاه‌های پیچیده میدان ستاد و ولی‌عصر در دوره‌های گذشته است.

رئیس کمیسیون عمران شورای شهر شیراز با تبیین ظرفیت‌های ترافیکی این طرح خاطرنشان کرد: در حال حاضر روزانه ۱۲۰ هزار مسافر از خط 1 استفاده می‌کنند و با تکمیل خط 4 و ایجاد این اتصال، پیش‌بینی می‌شود ظرفیت جابه‌جایی روزانه به بیش از ۲۰۰ هزار نفر افزایش یابد.

به گفته وی، مهم‌ترین دستاورد این پروژه، ایجاد دسترسی آسان و سریع زائران و گردشگران به بافت فرسوده، نقاط تاریخی و حرم مطهر شاهچراغ (ع) است که محدودیت‌های ترافیکی ایام خاص، مناسبت‌های مذهبی و روزهای تعطیل را برای شهروندان مرتفع می‌کند.

محمدیان با اشاره به ابعاد امنیتی و حفاظتی پروژه افزود: این تونل یک زیرساختی و حیاتی در حوزه پدافند غیرعامل برای محدوده مرکزی شیراز است، این سازه عظیم در مواقع اضطراری ظرفیت پناه دهی به حدود ۳۰ درصد از جمعیت شهر را دارد و مسیرهای دسترسی متعددی برای خروج ایمن در نقاط مختلف آن تعریف شده است.

این عضو شورای شهر شیراز همچنین بر نقش پروژه در بهبود خدمات ایمنی تأکید کرد و افزود: این مسیر اختصاصی می‌تواند زمان انتقال بیماران توسط اورژانس یا حضور نیروهای آتش‌نشانی در ترافیک سنگین بافت مرکزی را که گاهی بیش از ۴۰ دقیقه به طول می‌انجامد، به شدت کاهش دهد و تسهیل کند.

وی درباره انتخاب اتوبوس‌های برقی در این مسیر توضیح داد: این طرح علاوه بر هزینه اجرای بسیار پایین‌تر نسبت به مترو، فاقد هرگونه آلایندگی زیست‌محیطی و صوتی است، زیر ساخت‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که در صورت نیاز در آینده، قابلیت تبدیل به خط متروی سنگین را داشته باشند.

رئیس کمیسیون عمران شورای شهر، رونق اقتصادی و گردشگری را از دیگر مزایای این طرح برشمرد و با اشاره به احداث پایانه‌ای با ظرفیت ۲ هزار پارکینگ در بلوار احمدی شمالی گفت: با اجرای این پروژه مسافرانی که از طریق بزرگراه‌ها وارد شهر می‌شوند، پس از پارک خودرو، با ناوگان عمومی به مرکز شهر دسترسی یابند، امیدواریم با تداوم جسارت مدیریتی در دوره‌های آتی، این مسیر زیرساختی از یک سو تا دروازه قرآن و از سوی دیگر تا کمربندی شیراز توسعه یابد.

محمدیان در پایان سخنان خود گفت: این طرح یک پروژه ملی است و خواستار مشارکت جدی دولت در تأمین اعتبارات آن به ویژه در تامین ناوگان اتوبوس برقی هستیم، با توجه به جایگاه شیراز به عنوان سومین حرم اهل‌بیت (ع)، دولت باید سهم خود را در تجهیز ناوگان و خرید اتوبوس‌های برقی ایفا کند.

وی همچنین از استاندار فارس و نمایندگان مجلس خواست تا به عنوان یک مطالبه ملی، اعتبارات لازم برای تکمیل فازهای این پروژه را پیگیری کنند.

پیش بینی هزینه هشت‌هزار میلیارد تومانی برای تکمیل اتصال خط 1 به ۴ مترو با همه تجهیزات تا ۱۴۰۸

رئیس سازمان حمل‌ونقل ریلی شهرداری شیراز هم در حاشیه بازدید از روند اجرایی پروژه اتصال خط 1 به 4 مترو، در گفت‌و‌گو با «شهر مردم» این طرح را یکی از شاخص‌ترین پروژه‌های شهری در سطح کشور توصیف و اظهار کرد: این پروژه از نظر ابعاد، ریسک عملیات اجرایی و پیچیدگی‌های حوزه مهندسی، جایگاه ویژه‌ای در میان پروژه‌های زیرساختی کشور دارد.

علی کلانتری با اشاره به آغاز این طرح از سال ۱۴۰۳ تصریح کرد: با توجه به حضور پروژه در قلب بافت قدیمی و تاریخی شهر شیراز، در ابتدای کار پیوست‌های میراث فرهنگی با حساسیت بالایی دنبال شد که در این راستا همکاری بسیار خوبی با مجموعه میراث فرهنگی صورت گرفت و با انتخاب مشاور تخصصی و انجام مطالعات باستان‌شناسی، بزرگ‌ترین سایت باستان‌شناسی محیط شهری کشور در مسیر پروژه خط چهار ایجاد و پس از تکمیل این مطالعات، عملیات اجرایی کلید خورد.

کلانتری با تشریح فازبندی این مسیر ۲ هزار و ۸۰۰ متری خاطرنشان کرد: فاز نخست پروژه از ایستگاه زند تا مجموعه حرم مطهر شاهچراغ (ع) و فاز دوم از حرم مطهر تا پارکینگ احمدی تعریف شده است که عملیات اجرایی در تمامی فازها به موازات یکدیگر در حال انجام است.

وی با اشاره به زمان‌بندی بهره‌برداری از این طرح افزود: بر اساس برنامه‌ریزی‌ها و با توجه به تأکید شهردار شیراز، امید داریم تا پایان سال ۱۴۰۶ فاز نخست پروژه یعنی اتصال خط یک به حرم مطهر از طریق سامانه اتوبوس برقی به سرانجام برسد و همزمان با آن، حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از عملیات حفاری تونل در فاز دوم نیز تا ماه هفتم همان سال نهایی شود.

رئیس سازمان حمل‌ونقل ریلی شهرداری شیراز با تبیین چالش‌های فنی مسیر گفت: در حال حاضر سرعت عملیات در بخش‌های جنوبی به دلیل شرایط زمین بیشتر است، اما در کل مسیر با ریسک‌های عملیاتی بالایی مواجه هستیم؛ چراکه مقطع حفاری ریزشی است، میزان روبار خاک بسیار کم بوده است و لایه‌های زمین به دلیل تخریب ساختمان‌های قدیمی در دهه‌های گذشته، فاقد پارامترهای مهندسی استاندارد و به‌صورت خاک دست‌ریز است.

وی وجود ترافیک سنگین در سطح زمین را از دیگر چالش‌های مدیریت این پروژه برشمرد و اظهار کرد: تمامی این محدودیت‌ها توسط تیم فنی سازمان، پیمانکاران و مشاوران در حال مدیریت است تا پروژه به نحو احسن اجرا شود.

کلانتری در پاسخ به پرسشی درباره چرخه استفاده از اتوبوس برقی به جای ناوگان ریلی در این بخش از شهر توضیح داد: سامانه‌های ریلی به‌دلیل حرکت روی ریل، نویز و ارتعاشاتی ایجاد می‌کنند که با توجه به حساسیت‌های ویژه بافت تاریخی و قلب شهر شیراز، تدبیر شد تا اتصال این خطوط از طریق یک سامانه نرم‌تر یعنی اتوبوس برقی چرخ‌لاستیکی انجام شود.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: این مسیر در آینده قابلیت توسعه به سمت خطوط در حال مطالعه مانند خط ۵ یا اتصال از شمال به خط ۲ را دارد و می‌تواند یک لوپ یا دایره حمل‌ونقلی حول محور حرم مطهر ایجاد کند؛ به گونه‌ای که هر شهروند از هر نقطه شیراز بتواند به‌راحتی به حرم مطهر، بافت تاریخی، گذرهایی نظیر سنگ‌سیاه و هفت‌پیچ و مراکز تجاری و سیاحتی اطراف دسترسی داشته باشد.

رئیس سازمان حمل‌ونقل ریلی شهرداری شیراز در خصوص مباحث مالی و اعتبارات مورد نیاز پروژه تصریح کرد: مبلغ پایه این پروژه حدود چهار‌هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بود که با توجه به تعدیل‌های ابلاغی، امروز این عدد روی مرز ۶ همت قرار دارد اما پیش‌بینی می‌کنیم در صورتی که اجرای پروژه تا اواسط سال ۱۴۰۸ طول بکشد، با احتساب هزینه‌های تجهیزات، اتوبوس‌های برقی، پله‌های برقی و سایر سیستم‌های جانبی، بودجه مورد نیاز به حدود هشت همت خواهد رسید.

کلانتری با اشاره به تورم شدید در حوزه تجهیزات حمل‌ونقل بیان کرد: قیمت هر دستگاه اتوبوس که در گذشته نزدیک به پنج میلیارد تومان بود، امروزه به حدود ۴۵ تا ۵۰ میلیارد تومان رسیده است، بنابراین ضرورت دارد در صورت تأمین منابع مالی، تجهیزات مورد نیاز پروژه هرچه سریع‌تر خریداری شود تا مشمول هزینه‌های ناشی از تورم در سال‌های آتی نگردد.