رئیس اداره بهداشت پیشگری و کنترل بیماری‌های دام دامپزشکی فارس در گفت‌وگو با شهر مردم :

جای نگرانی نیست؛ لمپی اسکین در فارس تحت کنترل است

مردم هیچ نگرانی درباره سلامت گوشت موجود در بازار نداشته باشند

فاطمه مقدم – شهر مردم

هنوز یک سال از خسارت‌های گسترده تب برفکی به صنعت دامپروری فارس نگذشته که این بار هشدارها درباره بیماری ویروسی «لمپی اسکین» در برخی استان‌های کشور، از جمله خوزستان، نگرانی تازه‌ای را ایجاد کرده است؛ بیماری‌ای که اگرچه راه انتقال و شدت آن با تب برفکی تفاوت دارد، اما در صورت بی‌توجهی به واکسیناسیون و کنترل نشدن حشرات ناقل، می‌تواند خسارت‌های مالی قابل توجهی به دامداری‌های استان وارد کند.

رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماری‌های دامی اداره‌کل دامپزشکی فارس با تأیید مشاهده موارد محدودی از این بیماری در استان، تأکید کرد که وضعیت فارس در خصوص شیوع بیماری لمپی اسکین بحرانی نیست و واکسیناسیون گسترده دام‌ها در زمستان گذشته، نقش مؤثری در جلوگیری از شیوع بیماری داشته است.

دکتر رضا شهریاری در گفت‌وگو با «شهر مردم» با بیان اینکه لمپی اسکین بیماری تازه‌ای درکشور نیست، گفت: این بیماری سال‌هاست در ایران وجود دارد، اما در برخی سال‌ها به دلیل شرایط اقلیمی، احتمال بروز آن افزایش پیدا می‌کند که امسال نیز به دنبال بارندگی‌های مناسب در استان‌هایی مانند فارس، خوزستان و بوشهر، جمعیت حشرات ناقل افزایش یافته است و همین موضوع می‌تواند خطر انتقال بیماری را در دامداری‌هایی که واکسیناسیون انجام نداده‌اند، بیشتر کند.

وی با اشاره به اینکه موارد مشاهده‌شده این بیماری در میان دام های سنگین فارس که این بیماری مختص آنهاست، محدود بوده است، افزود: موارد بیماری عمدتا در دامداری‌های پراکنده مشاهده شده و تعداد دام‌های مبتلا بسیار اندک است؛ به همین دلیل، شرایط موجود، نگران‌کننده نیست و استان با طغیان بیماری مواجه نیست.

لمپی اسکین یک بیماری ویروسی با سرعت انتشار بالاست که می‌تواند خسارات اقتصادی سنگینی به صنعت دامپروری گاو و گاومیش وارد کند؛ کاهش تولید شیر، سقط جنین، ناباروری، افت کیفیت پوست و در موارد حاد، تلفات سنگین در جمعیت گاو و گوساله از پیامدهای این بیماری است و می‌تواند خسارت اقتصادی قابل توجهی به دامداران وارد کند، خصوصا آنکه استان فارس با بیش از ۵۴۰ هزار رأس دام سنگین، رتبه ششم کشور در داشتن جمعیت این گونه دام را در اختیار دارد.

رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماری‌های دامی دامپزشکی فارس مهم‌ترین راه مقابله با آن را واکسیناسیون دانست و بیان کرد: از زمستان سال گذشته و هم‌زمان با کاهش فعالیت حشرات، دامپزشکی فارس با مکاتبه با دامداران و اتحادیه‌های مرتبط، برنامه واکسیناسیون را آغاز کرد، واکسن بیماری نیز تأمین شد و واکسیناسیون دامداری‌های روستایی و نیمه‌صنعتی به صورت رایگان در بهمن و اسفند انجام شد و نوبت یادآور آن نیز در فروردین و اردیبهشت امسال تزریق شد.

به گفته وی، دامداری‌های صنعتی نیز که مسئول تأمین واکسن هستند، از طریق مکاتبات رسمی از ضرورت واکسیناسیون مطلع شدند و بخش عمده آنها نسبت به تهیه واکسن اقدام کرده‌اند.

شهریاری با اشاره به اثربخشی این برنامه توضیح داد: بررسی‌ها نشان می‌دهد دامداری‌هایی که واکسیناسیون را به موقع انجام داده‌اند، حتی در شرایطی که در دامداری‌های مجاور مواردی از بیماری مشاهده شده است، درگیر لمپی اسکین نشده‌اند و این موضوع نشان‌دهنده نقش مؤثر واکسن در کنترل بیماری است.

وی در ادامه با رد برخی نگرانی‌ها درباره تلفات گسترده دام‌ها اظهار کرد: ویروس لمپی اسکین به طور معمول موجب مرگ دام نمی‌شود، مگر اینکه به دنبال آن بیماری‌های ثانویه ایجاد شود؛ به همین دلیل تشخیص به‌موقع، مراقبت از دام بیمار و جلوگیری از بروز عفونت‌های ثانویه اهمیت زیادی دارد.

رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماری‌های دامی دامپزشکی فارس در عین حال تأکید کرد: واکسیناسیون به تنهایی کافی نیست و رعایت اصول امنیت زیستی باید همزمان مورد توجه دامداران قرار گیر، .عامل انتقال این بیماری، حشرات و بندپایان خون‌خوار هستند و کنترل جمعیت آنها نقش مهمی در کاهش شیوع بیماری دارد؛ به همین دلیل دامداران باید نسبت به مدیریت کود، جمع‌آوری آب‌های سطحی و حذف محل‌های مناسب برای تکثیر حشرات اقدام کنند.

شهریاری با اشاره به تفاوت نحوه انتقال لمپی اسکین با بیماری تب برفکی که سال گذشته تعداد زیادی از دام‌های فارس را درگیر کرد، یادآور شد: تب برفکی از طریق تماس مستقیم و جابه‌جایی دام به سرعت منتشر می‌شود، اما لمپی اسکین عمدتاً از طریق گزش حشرات منتقل می‌شود و حتی وزش باد نیز می‌تواند باعث جابه‌جایی حشرات ناقل و انتقال بیماری بین دامداری‌ها شود.

چند مورد ابتلا به بیماری لمپی اسکین در دامداری‌های شیراز مشاهده شده است

پیگیری‌های «شهر مردم» از فعالان صنعت دامپروری نیز نشان می‌دهد که اگرچه در هفته‌های اخیر چند مورد ابتلا به بیماری لمپی اسکین در برخی گاوداری‌های شهرستان شیراز از جمله مجتمع گاوداران روستای کفری و منطقه کوشک بیدک مشاهده شده است، اما این بیماری تاکنون تحت کنترل بوده و به یک بحران در دامداری‌های استان تبدیل نشده است و به گفته محمود روحانی، مدیرعامل مجتمع تعاونی گاوداران فارس به خبرنگار ما، اجرای واکسیناسیون رایگان دام‌ها در زمستان گذشته مهم‌ترین عامل در مهار بیماری بوده است.

رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماری‌های دامی دامپزشکی فارس همچنین درباره نگرانی مصرف‌کنندگان از سلامت گوشت گفت: این بیماری مشترک بین انسان و دام نیست و تنها گاو و گاومیش را مبتلا می‌کند و به دام‌های سبک نیز سرایت ندارد، همچنین انتقال بیماری از طریق مصرف گوشت امکان‌پذیر نیست؛ تمام دام‌های کشتاری استان زیر نظر دامپزشکی استان فارس معاینه می‌شوند و از کشتار دام بیمار جلوگیری می‌شود، علاوه بر این، گوشت دام های ذبح شده پیش از عرضه به بازار مرحله پیش‌سرد را طی می‌کند که در صورت وجود عوامل ویروسی، احتمال بقای آنها را از بین می‌برد؛ بنابراین مردم هیچ نگرانی درباره سلامت گوشت موجود در بازار نداشته باشند.

شهریاری درباره محدودیت‌های جابه‌جایی دام نیز تاکید کرد: ساختار قرنطینه دام در کشور به طور دائمی برقرار است، اما در زمان وقوع بیماری‌های طغیانی، این محدودیت‌ها تشدید می‌شود، هنگام صدور مجوز حمل‌ونقل دام، سوابق واکسیناسیون بررسی می‌شود و واکسیناسیون علیه لمپی اسکین نیز یکی از مواردی است که مورد کنترل قرار می‌گیرد؛ همچنین ورود دام از استان‌هایی که کانون بیماری محسوب می‌شوند، ممنوع است و این ممنوعیت به طور کامل اجرا می‌شود.

سال گذشت نیز شیوع تب برفکی یکی از سخت‌ترین دوره‌های صنعت دامپروری فارس را رقم زد بیماری‌ای که با قدرت سرایت بالا، بسیاری از دامداری‌های روستایی و نیمه‌صنعتی استان را درگیر کرد و در برخی واحدها موجب کاهش شدید تولید شیر، افزایش هزینه‌های درمان و تلفات گوساله‌ها شد و هم‌زمان، تأخیر در تأمین واکسن، فشار مضاعفی بر دامداران وارد کرد؛ هرچند با اجرای برنامه‌های واکسیناسیون و تشدید اقدامات بهداشتی، شیوع بیماری در نهایت کنترل شد، اما تجربه تب برفکی نشان داد که در استانی با جمعیت قابل توجه دام، هرگونه تأخیر در پیشگیری و کنترل بیماری‌های واگیر می‌تواند، خسارت‌های اقتصادی گسترده‌ای به صنعت دامپروری وارد کند.

شهریاری در ادامه تجربه فارس در کنترل تب برفکی در سال گذشته را موفق خواند و عملکرد استان را یکی از موفق‌ترین نمونه‌های کشور دانست و خاطرنشان کرد: اگرچه در ابتدای شیوع تب برفکی با کمبود واکسن و دشواری تأمین آن روبه‌رو بودیم، اما با اطلاع‌رسانی گسترده، رعایت اصول امنیت زیستی و همکاری دامداران توانستیم بیماری را کنترل کنیم؛ به گونه‌ای که گاوداری‌های صنعتی استان درگیر بیماری نشدند و موارد ابتلا عمدتاً به دامداری‌های نیمه‌صنعتی و روستایی محدود ماند، در حالی که برخی استان‌های دیگر با درگیری گسترده دامداری‌ها مواجه بودند.

وی افزود: با توجه به بارندگی‌های زمستان گذشته و پیش‌بینی افزایش جمعیت حشرات در فصل گرم، دامپزشکی فارس از همان زمان برنامه واکسیناسیون را به صورت کامل اجرا کرد تا از بروز خسارت به دامداران جلوگیری شود.

واکسیناسیون مهم‌ترین راه مقابله با لمپی اسکین است

رئیس اداره بهداشت و مدیریت بیماری‌های دامی دامپزشکی فارس در پایان مهم‌ترین توصیه‌های خود به دامداران را انجام فوری واکسیناسیون در صورت عقب‌ماندن از برنامه، جداسازی دام بیمار از سایر دام‌ها، واکسینه کردن سایر دام‌های گله، مدیریت کود و فاضلاب، کنترل جمعیت حشرات، اطلاع‌رسانی سریع به دامپزشکی در صورت مشاهده علائم بیماری و بیمه کردن دام‌های سنگین عنوان کرد.

شهریاری همچنین با اشاره به اینکه گزش حشرات معمولاً در ساعات غروب افزایش می‌یابد، از دامداران خواست تا در این ساعات مراقبت بیشتری از دام‌های خود داشته باشند و تأکید کرد: سم‌پاشی تنها در صورت ضرورت و با رعایت کامل ملاحظات زیست‌محیطی انجام شود.

به گفته او، هزینه بیمه دام در مقایسه با خسارت احتمالی بسیار ناچیز است و در صورت حذف اجباری دام، می‌تواند بخش قابل توجهی از خسارت دامداران را جبران کند.