دکتر نجات :

گروه بیماری‌های واگیر دانشگاه‌  علوم پزشکی به‌صورت دیده‌ور و تمام‌وقت بیماری‌های نوپدید یا بازپدید را   به‌صورت دقیق پایش می‌کنند

اگر فردی در هفته‌های اخیر سابقۀ حضور در انبارهای متروکه، مزارع یا نظافت مکان‌های مستعد حضور موش را داشته و علائمی شبیه آنفلوآنزای پیش‌رونده دارد  به مرکز درمانی مراجعه کند

فاطمه مقدم – شهر مردم

هانتاویروس از جمله بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان است که سال‌ها در نقاط مختلف جهان وجود داشته و مواردی از آن در شرق و جنوب شرق آسیا از جمله چین، فیلیپین، مالزی و سنگاپور گزارش شده است؛ اما همین که حرف از بیماری تنفسی واگیردار و نام چین هم در کنارش شنیده می‌شود، ناخودآگاه پاندمی آخرالزمانی کرونا در ذهن‌ها جان می‌گیرد و دیگر نمی‌توان انتظار داشت که استرس همه‌گیری و قرنطینه وجود نداشته باشد.

ماجرا این‌بار هم بی‌شباهت به روایت‌های آغاز کرونا نیست، گزارش اولین مرگ این بیماری تنفسی این‌بار هم از کشتی تفریحی کروز که از آب‌های آزاد در سواحل پهلو گرفته، منتشر شده است؛ شکلی از انتشار که درست شبیه به انتشار اولیه ویروس کرونا در جهان بود، زمانی که اولین مرگ ناشی از ویروس کرونا در ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» شناسایی شد و این ناو در جزیره گوآم به قرنطینه رفت!

اما ویروس هانتا چیست و چقدر باید نگران آن باشیم؟ 

هانتاویروس از آن دسته بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان است و معمولاً از جوندگان منتقل می‌شود؛ افراد با تنفس هوایی که به ذرات ویروس موجود در ادرار، فضولات یا بزاق جوندگان آلوده شده باشد، مبتلا به این بیماری می‌شوند و مواردی از آن در شرق و جنوب شرق آسیا از جمله چین، فیلیپین، مالزی و سنگاپور گزارش شده است؛ این نوع بیشتر تب خونریزی‌دهنده با سندرم کلیوی را ایجاد می‌کند که کلیه‌ها را درگیر می‌کند و در مقابل، نوع شدیدتر آن که با درگیری ریه‌ها و سندرم ریوی شناخته می‌شود، بیشتر در قاره آمریکا گزارش شده است و در مواردی می‌تواند بسیار خطرناک و حتی کشنده باشد.

با توجه به اینکه موش‌های ناقل هانتاویروس با موش‌های رایج شهری متفاوت‌اند و گونه‌ای به نام موش آهویی یا موش پا‌سفید عامل اصلی انتقال این ویروس در برخی نقاط جهان بوده است؛ موش‌هایی که بیشتر در محیط‌های طبیعی مانند چمنزارها، مزارع و انبارهای متروکه زندگی می‌کنند؛ همین موضوع این پرسش را پیش می‌آورد که با توجه به تنوع اقلیمی و گستردگی فعالیت‌های کشاورزی در استان فارس، آیا این ویروس به فارس راه یافته است؟ با رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت‌وگویی داشتیم.

هیچ موردی از ابتلا به هانتاویروس در فارس گزارش نشده است 

دکتر مهدی نجات در گفت‌وگو با «شهر مردم» گفت: تا این لحظه، هیچ مورد مثبت و تأییدشده‌ای از ابتلا به هانتاویروس در استان فارس گزارش نشده و این موضوع در کشور هم به همین منوال است که نشان‌دهندۀ وضعیت پایدار کشور از نظر این بیماری است؛ بیماری حاصل از هانتاویروس در سطح دنیا هم به صورت پراکنده گزارش می‌شود و فعلاً نگرانی از انتقال انسان‌به‌انسان و جهان‌گیر شدن بیماری وجود ندارد.

وی در ادامه با اشاره به اینکه هانتاویروس‌ها خانواده‌ای از ویروس‌ها هستند که عمدتاً توسط جوندگان (مانند موش‌ها) منتقل می‌شوند، افزود: این ویروس در بدن جونده بیماری ایجاد نمی‌کند، اما از طریق فضولات، بزاق و ادرار حیوان آلوده دفع می‌شود و در صورت انتقال به انسان، بسته به نوع ویروس، می‌تواند دو گروه اصلی از بیماری‌ها را ایجاد کند: «تب خونریزی‌دهنده همراه با سندرم کلیوی» که بیشتر در اروپا و آسیا و «سندرم ریوی هانتاویروس» که نوع شدید تنفسی است و عمدتاً در قاره آمریکا گزارش می‌شود؛ نکته کلیدی و اطمینان‌بخش این است که انتقال انسان‌به‌انسان در مورد گونه‌های اصلی این ویروس بسیار نادر است و این بیماری در زمره بیماری‌های شایع یا با شیوع بالا در ایران نیست.

دکتر نجات اصلی‌ترین راه انتقال هانتاویروس به انسان را استنشاق ذرات معلق ویروس در هوا ناشی از فضولات خشک‌شده (ادرار، مدفوع) و بزاق جوندگان آلوده خواند و اظهار کرد: این اتفاق معمولاً هنگام جارو کردن یا ورود به محیط‌های بسته‌ای می‌افتد که سابقۀ حضور جونده در آن بوده و مهم است که مردم بدانند این ویروس در شرایط عادی از انسان به انسان منتقل نمی‌شود و یک تهدید پنهان در زندگی روزمره شهری نیست.

وی علائم اولیه ابتلا را شبیه به یک آنفلوآنزای شدید خواند که می‌تواند همراه با تب، درد عضلانی، سردرد و گاهی ناراحتی گوارشی باشد و هشدار داد: مردم از تشخیص بیماری بدون نظر پزشک خودداری کنند.

رئیس گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های واگیر شیراز در ادامه توصیه کرد: اگر فردی در هفته‌های اخیر سابقۀ حضور در انبارهای متروکه، مزارع یا نظافت مکان‌های مستعد حضور موش را داشته و اکنون دچار علائمی شبیه آنفلوآنزا شده که به‌جای بهبودی با تنگی‌نفس پیش‌رونده همراه است، برای اطمینان خاطر به مرکز درمانی مراجعه کند؛ برای عموم مردم که چنین سابقه مواجهه‌ای ندارند، این علائم صرفاً یک بیماری تنفسی فصلی محسوب می‌شود و اگر علائم شدید نباشد، نیاز به نگرانی نیست.

دکتر نجات با تأکید بر این موضوع که خطر برای عموم مردم بسیار ناچیز است، افراد در معرض خطر ابتلا به این ویروس را عمدتاً کشاورزان، انبارداران غلات، دامداران و کارگرانی خواند که در محیط‌های روستایی یا طبیعت فعالیت می‌کنند و ادامه داد: با این وجود تأکید می‌کنم که این یک هشدار نیست، بلکه صرفاً یک توصیه پیشگیرانه برای افرادی است که در تماس مستقیم با زیستگاه جوندگان هستند و این گروه‌ها صرفاً باید بهداشت تماس با محیط را بیشتر از سایرین رعایت کنند.

وی در پاسخ به این سؤال که با توجه به تنوع اقلیمی استان فارس (کشاورزی)، آیا دانشگاه علوم پزشکی طرحی برای «پایش فعال» جوندگان وحشی منطقه انجام داده است؟ بیان کرد: با توجه به اینکه ما هیچ گزارش مثبتی از آلودگی در استان نداشته‌ایم، در حال حاضر برنامه میدانی تحت عنوان مبارزه یا پایش اختصاصی هانتاویروس در جمعیت جوندگان وحشی در دست اجرا نیست و انجام یک پروژه تحقیقاتی می‌تواند در آینده و در چارچوب همکاری‌های بین‌بخشی مورد بررسی قرار گیرد، اما در حال حاضر استان فارس از این نظر پاک است و جای هیچ نگرانی وجود ندارد؛ در این زمینه تیم‌های مراقبت بیماری‌های مشترک انسان و حیوانات در گروه بیماری‌های واگیر دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور به‌صورت دیده‌ور و تمام‌وقت بحث بیماری‌های نوپدید یا بازپدید را دنبال و شیوع احتمالی این دسته از بیماری‌ها را به‌صورت دقیق پایش می‌کنند.