هرچه دارو گران‌تر می‌شود، چتر بیمه‌ها بر بازار دارو کوچک‌تر می‌شود!

رئیس انجمن داروسازان فارس در گفت‌وگو با «شهر مردم»: قیمت دارو تا ۵۰۰ درصد گران شده، اما پوشش بیمه‌ای کاهش یافته است

یک داروخانه‌دار شیرازی: ۵۰ درصد بیماران توان خرید تمام داروهای نسخه را ندارند

فاطمه مقدم – شهر مردم

گرانی ادامه‌دار دارو برای بسیاری از مردم می‌تواند به معنای حذف بخشی از سبد غذایی، عقب انداختن یک خرید ضروری یا حتی چشم‌پوشی از ادامه درمان باشد؛ برای بیمارانی که مصرف دارو بخش ثابت و اجتناب‌ناپذیر زندگی آن‌هاست، افزایش هزینه‌ها انتخابی باقی نمی‌گذارد؛ آن‌ها باید هزینه درمان را از جایی دیگر از زندگی خود جبران کنند.

با تشدید بحران دارویی و جهش قیمت‌ها، مجلس نیز به این موضوع ورود کرده و نسبت به افزایش فشار هزینه‌های درمان بر بیماران هشدار داده است. «حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نایب‌رئیس کمیسیون اصل ۹۰، پنج‌شنبه گذشته در گفت‌وگو با «خانه ملت» با اشاره به گرانی، کمبود برخی داروهای حیاتی و ناهماهنگی میان قیمت دارو و پوشش بیمه‌ای خواستار اصلاح سریع قیمت‌ها در سامانه‌های بیمه‌گر شد. او همچنین پیشنهاد داد تا در شرایطی که داروی داخلی کمیاب یا تولید آن متوقف شده است، نمونه خارجی دارو به‌صورت موقت تحت پوشش بیمه قرار گیرد و در مورد بیماران صعب‌العلاج نیز، در صورت تأیید پزشک، هزینه داروی خارجی تحت پوشش بیمه قرار گیرد. حاجی‌دلیگانی همچنین بر ضرورت اصلاح روند تخصیص ارز و هماهنگی سریع‌تر میان سازمان غذا و دارو و بیمه‌ها تأکید کرد تا افزایش قیمت دارو به افزایش مستقیم هزینه بیماران منجر نشود.»

«بر اساس گزارش‌های منتشرشده توسط انجمن داروسازان کشور، گرانی و کمبود دارو در ایران مجموعه‌ای از مشکلات در زنجیره تأمین، از کمبود ارز و مواد اولیه گرفته تا بدهی بیمه‌ها و کمبود واردات مواد اولیه را در بر می‌گیرد و به گفته هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، نیاز ارزی اعلام‌شده برای دارو و مواد اولیه در سال جاری حدود ۲.۲ میلیارد دلار بوده است، اما از مجموع سه میلیارد دلار ارز اختصاص‌یافته به حوزه دارو، تجهیزات و شیرخشک، پس از کسر سهم تجهیزات و شیرخشک و همچنین تعهدات سال گذشته، حدود ۱.۱ میلیارد دلار برای دارو و مواد اولیه باقی می‌ماند؛ رقمی که به گفته او تقریباً نصف نیاز اعلام‌شده است.»

ترکیب کمبود و گرانی بیماران را در وضعیت دشوار خرید داروی موجود به هر نحوی که ممکن است قرار داده است؛ اگر دارو در بازار موجود باشد، اما قیمت آن چند برابر شود، برای بیماری که مصرف دارویش ماهانه و دائمی است، افزایش قیمت می‌تواند عملاً به همان اندازه کمبود مشکل‌ساز باشد.

الهام چهار سال است که با آلوپسی، یک بیماری خودایمنی و التهابی پوست سر که منجر به کچلی دائمی در مو و ابرو و اختلالات کبدی می‌شود زندگی می‌کند؛ بیماری او که در شمار بیماری‌های صعب‌العلاج قرار گرفته، در این مدت تحت نظر پزشک و درمان مداوم بوده است؛ درمانی که حالا بیش از گذشته برایش هزینه دارد. وی در گفت‌وگو با «شهر مردم» می‌گوید: تا سال گذشته، برای تهیه داروهایی که هر دو ماه یک‌بار باید خریداری می‌کرد، حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌پرداخته، اما حالا هزینه همان داروها به قیمت بیش از چهار میلیون رسیده است. ماینوکسیدیل، اولمینار و دوتاستراید بخشی از داروهایی هستند که او برای کنترل بیماری مصرف می‌کند.

این زن ۳۹ ساله شیرازی بیمه تکمیلی دارد و به گفته خودش، می‌تواند هزینه بسیاری از داروها و خدمات درمانی را از بیمه دریافت کند؛ با این حال، به گفته الهام، بخش دیگری از هزینه‌های درمان همچنان بر دوش خودش است؛ مکمل‌هایی که دکتر آن‌ها را برای ادامه روند درمان و تقویت بدن، برای ایمنی بیماران ضروری خوانده است اما تحت پوشش بیمه قرار نمی‌گیرند نیز با افزایش قیمت‌ها در سال جاری، ماهانه حدود سه میلیون تومان هزینه بر می‌دارد.

الهام می‌گوید که این هزینه‌ها گاهی او را مجبور می‌کند میان نیازهای درمانی و سایر هزینه‌های زندگی انتخاب کند. به گفته او، حتی پیش آمده است که برای تأمین هزینه داروها خرید گوشت قرمز را از سبد غذایی‌اش حذف یا کمتر کند؛ انتخابی که نشان می‌دهد تأمین هزینه‌های درمان می‌تواند بخش‌های دیگری از زندگی بیمار را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

چتر بیمه دارو بر سر بیماران کوچک‌تر شده است

گرچه الهام بیمه تکمیلی دارد، اما اگر بیمه نتواند متناسب با افزایش قیمت‌ها سهم خود را افزایش دهد، بخشی از هزینه از جیب او و بیمارانی نظیر او پرداخت خواهد شد. رئیس انجمن داروسازان فارس در گفت‌وگو با «شهر مردم» درباره بازار دارویی می‌گوید: افزایش قیمت، کمبود برخی اقلام و ضعف پوشش بیمه‌ای هم‌زمان به دغدغه بیماران برای تأمین دارو تبدیل شده است.

محمد منفرد با اشاره به گرانی دارو و اختلاف میان قیمت دارو و مبلغی که بیمه پرداخت می‌کند، ادامه می‌دهد: قیمت داروها در ۶ ماهه گذشته در تمامی گروه‌ها بین ۵۰ تا ۵۰۰ درصد افزایش داشته است.

او با بیان اینکه سهم بیمار از پرداخت هزینه دارو حدود ۳۰ درصد قیمت دارو است، می‌افزاید: در خصوص برخی داروها، با افزایش شدید قیمت، سهم پرداختی بیماران تا پنج برابر افزایش یافته است؛ یعنی بیماری که برای یک دارو به‌عنوان مثال ۶ ماه پیش ۳۰ هزار تومان پرداخت می‌کرد، امروز باید ۱۵۰ هزار تومان برای همان دارو بپردازد.

وی با اشاره به اینکه افزایش شدید قیمت دارو، بیماران مبتلا به بیماری‌های صعب‌العلاج را با چالش جدی مواجه کرده است، می‌گوید: گاهی دیده می‌شود که بیمار به دلیل گرانی دارو از تهیه نسخه خود امتناع می‌کند.

منفرد در ادامه به تأخیر سازمان‌های بیمه‌گر در اصلاح قیمت‌های جدید دارو اشاره می‌کند: مدت زمانی که طول می‌کشد تا بیمه‌ها خود را با افزایش قیمت داروها تطبیق دهند، به‌طور معناداری افزایش یافته است و فشار پرداخت مابه‌التفاوت قیمت‌ها از جیب بیمار می‌رود؛ در واقع، هماهنگ‌سازی قیمت دارو توسط سازمان‌های بیمه‌گر طولانی‌تر شده است و با تورم همخوانی ندارد و گاهی بین ۱۰ روز تا یک ماه طول می‌کشد تا سازمان بیمه‌گر قیمت‌های جدید را اعمال کند و همین مسئله باعث می‌شود که بیماران ناچار شوند داروهای گران‌قیمت خود را با قیمت جدید اما با پوشش بیمه‌ای قدیمی تهیه کنند که در بسیاری موارد، مابه‌التفاوت ایجادشده رقم بسیار گزافی است.

بیمه‌ها همزمان با گرانی دارو، درصد پوشش خود را کاهش داده‌اند

به گفته رئیس انجمن داروسازان فارس بهتر است قیمت اقلام دارویی همزمان با تغییر قیمت‌ها در سازمان غذا و دارو، در سامانه‌های سازمان‌های بیمه‌گر نیز اصلاح شود تا بیمار ناچار به پرداخت این مابه‌التفاوت‌ها از جیب خود نباشد.

وی در ادامه به مشکل دیگری که موجب افزایش پرداخت هزینه دارو از جیب بیمار می‌شود اشاره می‌کند و می‌افزاید: اخیراً مشاهده شده است که سازمان‌های بیمه‌گر روندی برخلاف تورم در پیش گرفته‌اند و به‌طور مداوم درصد پوشش بیمه‌ای خود را کاهش می‌دهند؛ یعنی چتر بیمه دارو بر سر بیماران کوچک‌تر شده است. سازمان‌های بیمه‌گر این کاهش پوشش را به‌صورت ریز و زیرپوستی انجام می‌دهند؛ به این معنا که اگر درصد پوشش بیمه‌ای یک دارو ۹۵ درصد بوده، اکنون به ۹۲ یا ۹۰ درصد کاهش یافته است و در نتیجه، پرداختی از جیب بیمار از این طریق نیز افزایش پیدا می‌کند.

وزیر بهداشت در گفت‌وگوی اخیر خود با رسانه‌ها با تأکید بر ضرورت حمایت بیمه‌ها از بیماران، اعلام کرده است که افزایش قیمت دارو باید همزمان با افزایش پوشش بیمه‌ای انجام شود تا بار گرانی بر دوش مردم قرار نگیرد. ظفرقندی اعلام کرده که قرار است در جلسه‌ای با رئیس‌جمهور، مسئولان بیمه و سازمان برنامه و بودجه، افزایش پوشش بیمه‌ای دارو بررسی شود.

به گفته وزیر بهداشت، افزایش قیمت دارو عمدتاً ناشی از تورم، افزایش هزینه مواد اولیه، حمل‌ونقل و مواد مورد استفاده در بسته‌بندی دارو است. او در عین حال مدعی شده است که کمبود دارو در شرایط فعلی نسبت به ابتدای جنگ افزایش نیافته و حتی کمبود برخی داروهای اساسی کمتر شده است. ظفرقندی همچنین تحریم‌های حمل‌ونقل و محدودیت ورود کشتی و پرواز به ایران را از عوامل مؤثر بر افزایش هزینه تأمین دارو دانسته و گفته است که برای جبران کمبودها تلاش می‌شود از مسیرهای دیگری دارو وارد کشور شود، هرچند این موضوع هزینه تأمین دارو را افزایش می‌دهد.

۵۰ درصد بیماران توان خرید تمام داروهای نسخه را ندارند

این گرانی در سطح داروخانه‌های شهر شیراز تصویری از فشار هزینه‌های دارویی بر مردم را نشان می‌دهد؛ فشاری که به گفته نیت‌اله اکبری، داروساز و صاحب یک داروخانه در شیراز به «شهر مردم»، بر توان بیماران برای تکمیل خرید کامل نسخه‌ها نیز اثر گذاشته است.

این داروساز و صاحب یک داروخانه در شیراز در ادامه از افزایش قیمت تمامی داروها و تجهیزات پزشکی خبر می‌دهد و می‌گوید که کمبود دارو نیز در بیشتر گروه‌های دارویی وجود دارد.

اکبری با اشاره به حذف ارز ترجیحی دارو و در ادامه، محدود شدن مسیرهای انتقال دارو و مواد اولیه به کشور به سبب تحریم‌ها، مهم‌ترین عامل گرانی اخیر داروها می‌خواند و می‌گوید: افزایش مسیر و زمان حمل‌ونقل کشتی‌ها برای رساندن مواد اولیه به کشور، هم بر گرانی دارو و هم بر کمبود آن تأثیر گذاشته است و بخش قابل‌توجهی از افزایش قیمت دارو نیز ناشی از همین هزینه‌های انتقال مواد اولیه به کشور است.

این داروساز در ادامه با اشاره به فشار سنگین هزینه‌های دارویی بر بیماران می‌افزاید: گرانی دارو به حدی بیماران را تحت فشار قرار داده است که تعداد زیادی از آن‌ها در طول روز داروهای خریداری‌شده را به داروخانه بازمی‌گردانند و به همین دلیل، در داروخانه یک کارت بانکی برای بازگرداندن وجه دارو به بیماران در نظر گرفته‌ایم و گاهی حتی مجبوریم از ظرفیت دو کارت برای پس دادن هزینه داروهای خریداری‌شده استفاده کنیم؛ در همین داروخانه که بخش قابل‌توجهی از داروهای آن تخصصی است، روزانه حدود ۳۰ میلیون تومان بابت داروهایی که خریداری شده و سپس توسط بیماران بازگردانده می‌شود، به مشتریان عودت می‌دهیم؛ این رقم جدا از هزینه داروهایی است که بیماران همان لحظه از خرید آن‌ها منصرف می‌شوند.

به گفته اکبری تقریباً ۵۰ درصد بیماران و خریداران دارو، پیش از خرید، کیسه دارو را دریافت می‌کنند و از میان داروهای تجویزی، ابتدا داروهای ضروری‌تر را انتخاب می‌کنند و بقیه را به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه‌ها کنار می‌گذارند. حتی بسیاری از افرادی که داروهای خود را خریداری می‌کنند، یک یا دو ساعت بعد دوباره به داروخانه بازمی‌گردند و بخشی از داروها را پس می‌دهند تا بتوانند هزینه سایر نیازهای ضروری خود را تأمین کنند.

این وضعیت نشان می‌دهد که گرانی دارو برای بخشی از بیماران دیگر صرفاً به افزایش هزینه‌های درمان محدود نمی‌شود، بلکه به انتخاب میان داروها و حذف بخشی از نسخه نیز رسیده است؛ در چنین شرایطی، افزایش پوشش بیمه‌ای که وزیر بهداشت بر آن تأکید دارد، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش سهم پرداختی بیماران داشته باشد.