جلال‌الدین عرفانی -خبرنگار شهر مردم، در حوزه‌ی محرومیت‌زدایی شهری، نگاه ما کمیته امدادی نیست و وظیفه‌ی هر بخش مشخص و تعریف‌شده است.

رئیس کمیته محرومیت‌زدایی شورای شهر شیراز در نشست خبری تشریح فعالیت‌های این کمیته، با بیان مطلب فوق، با اشاره به تعریف پنج عنوان در هرم فعالیت‌های این کمیته و تشریح ده‌ها مورد از وظایفی که در زیرگروه این پنج عنوان دیده شده، گفت: اگر بخواهیم شهر را مکانی برای زیست انسان در نظر بگیریم که همین هم است، این مسیر را انسان‌هایی که در آن زندگی می‌کنند باید تعریف کنند.

سیده مریم حسینی تصریح کرد: اما اگر در این بین در خصوص ارائه‌ی خدمات عادلانه نگاه نشود، به کسانی ظلم می‌شود و زمانی که عدالت در ارائه‌ی خدمات کمرنگ شود، واژه‌ای به نام محرومیت به وجود می‌آید و پس از محرومیت، آسیب‌های اجتماعی شکل می‌گیرد.

وی با اشاره به نادیده گرفتن نقش زنان در حوزه‌های مختلف از جمله مدیریت شهری تصریح کرد: این نکته این سؤال را در ذهن ایجاد می‌کند که آیا زنان می‌توانند مدیر خوبی باشند؟ در این زمینه معتقدیم مدیریت شهری چون مخاطبش زن، مرد، کودک، نوجوان، سالمند و غیره است، باید پدرانه و مادرانه باشد؛ به‌طوری که ویژگی پدرانه آن است که به ذات سخت‌افزاری می‌اندیشد و کار می‌کند و ویژگی مادرانه به ذات نرم‌افزاری و روحیه‌ی لطیف‌تری دارد؛ این در حالی است که در تمام مدت عمر شهرداری شیراز که ما فقط از آن صحبت می‌کنیم، سازوکار مدیریت شهری مردانه بوده است.

حسینی افزود: البته از صحبت‌های من این سوءبرداشت نشود که قصد دارم زمینه را برای حضور بیشتر زنان در مدیریت شهر فراهم شود یا این نقش خیلی پررنگ‌تر شود، اما معتقدم اگر با روش گذشته ادامه بدهیم، به ناکجاآباد می‌رسیم. ما تاکنون اشتباه کرده‌ایم و هرچه سریع‌تر باید این رویه را اصلاح و جبران مافات کنیم و این تفکر بیمارگونه که نباید صفت پدرانه و مادرانه را در شهر کنار هم داشته باشد، نمی‌تواند به نتیجه‌ی خوبی برسد و همین منجر به تشکیل کمیته محرومیت‌زدایی شد.

رییس کمیته محرومیت‌زدایی شورای شهر شیراز ادامه داد: در این دوره شورا، ما سعی کردیم یک تفکر عادلانه برای شهر داشته باشیم و همین شد که واژه محرومیت را از زیر خروارها خاک بیرون کشیده و آن را معنا کردیم و سعی کردیم معنای آن را روزبه‌روز توضیح دهیم و در شورای شهر تقریباً به یک تفکر واحد نرسیدیم و باز هم از عزیزانی بودند که در این راه همراه نشدند.

وی با اشاره به کمک و بهره‌گیری از سامانه ۱۳۷ شهرداری و یاوران شورا در شناسایی محرومیت‌ها در نقاط مختلف شهر گفت: در این راستا ما پنج عنوان در هرم عناوین محرومیت‌زدایی تعریف کردیم که شامل توسعه، علاقه و احساس تعلق، خدمات شهری، امنیت و امکانات زیربنایی می‌شد و در زیرمجموعه هرکدام از این عناوین، نیازهایی که برای رفع محرومیت در هر محله شناسایی شده بود را تعریف کردیم؛ نیازهایی از آسفالت، جدول‌کشی، لوله‌گذاری، سرویس‌های بهداشتی، فضاهای ورزشی، تفریحی، رفاهی و فرهنگی گرفته تا مراکز اشتغال بانوان سرپرست خانوار، خانه محله و فرهنگ‌سرا و غیره. برای هرکدام از ۱۵۲ محله شهر پروژه‌هایی تعریف شد.

عضو شورای شهر شیراز با اشاره به تدوین و رونمایی از سند محرومیت‌زدایی شهر شیراز با همکاری قرارگاه محرومیت‌زدایی حضرت احمد بن موسی(ع) و همکاری سایر دستگاه‌های اجرایی ادامه داد: در فاز اول سند، ۴۰ محله را مدنظر داشتیم و در فاز دوم همه ۱۵۲ محله شهر، و هدف ما ارتقای کیفیت محلات شیراز است و هدفمان این نیست که لغت محرومیت‌زدایی را تا ابد برای محلات شهر داشته باشیم. در این راستا، علی‌رغم مخالفت خیلی از عزیزان، من در این سال‌ها در این زمینه تأکید بسیاری داشتم.

وی با اشاره به اجرایی شدن سند محرومیت‌زدایی از سال ۱۴۰۰ ادامه داد: ما اعتبارات محرومیت‌زدایی را بنا به نیاز هر محله تعریف کردیم. البته بسیاری از مشکلات در حیطه اختیارات مدیریت شهری نبود و ما نمی‌توانستیم بدون حضور دستگاه‌های اجرایی و خدمات‌رسان دیگر کاری انجام دهیم. به‌عنوان مثال، دو سال قبل در یک مدرسه در منطقه ۷ شاهد بودیم که در یک کلاس تا ۵۰ نفر دانش‌آموز حضور داشتند که ۶ تا ۷ نفر از آن‌ها نیمکت نداشتند که بنشینند و به نوبت سر پا می‌ایستادند.

حسینی با اشاره به تقدیر دستگاه قضایی از تأثیر فعالیت‌های محرومیت‌زدایی در کاهش جرم در برخی مناطق شهر اظهار کرد: ما در راستای محرومیت‌زدایی از محلات حاشیه‌ای، پروژه «پرواز» را برای محلات محروم داشتیم که توسط سازمان فرهنگی و اجتماعی شهرداری انجام شد. در این طرح، دختران و پسران پشت‌کنکوری محلات محروم شناسایی شدند و در یک بازه زمانی سه تا چهارماهه، کلاس‌های کنکوری و کمکی برایشان برگزار شد؛ چرا که آن‌ها توانایی خرید کتاب‌های گران‌قیمت و کلاس‌های پرهزینه کنکور را نداشتند. در طرحی دیگر نیز دخترانی که در سن رشد بودند و به لحاظ تغذیه با مشکل مواجه بودند و با بحران روبه‌رو بودند، تحت پوشش قرار گرفتند؛ چرا که این‌ها مادران آینده هستند و معتقد بودیم مادران آینده باید قوی باشند.

رئیس کمیته محرومیت‌زدایی شورای شهر شیراز ادامه داد: قرار نیست شهر پیشرفت نداشته باشد و قرار نیست شهرداری کار همه حوزه‌ها و همه کارهای انجام‌نشده گذشته را کامل کند. محرومیت‌زدایی یک کار تک‌بعدی نیست و همه شهر دچار مشکل می‌شود. شهرداری وظیفه‌اش محرومیت‌زدایی در همه بخش‌ها نیست و اگر این تفکر باشد، ما به یک بن‌بست می‌رسیم و یک شبهه پیش می‌آید که محرومیت‌زدایی وظیفه کیست؟ به‌عنوان مثال، همان‌گونه که نمی‌توان کار آسفالت را به بهزیستی سپرد و این کار شهرداری است، مباحث مربوط به حوزه بهزیستی و سایر بخش‌ها را هم نمی‌توان به دیگر دستگاه‌ها سپرد.

حسینی گفت: در نمودار هرمی عناوین فعالیت‌های کمیته مشخص شده چه کسانی چه کارهایی را باید انجام دهند و من نمی‌توانم به‌صورت سلیقه‌ای بگویم چه کاری کار شهرداری هست یا نیست؛ من نمی‌توانم وظیفه آسفالت شهرداری را بدهم بهزیستی بگویم تو بیا انجامش بده یا بالعکس؛ همچنین نگاه ما به این حوزه کمیته امدادی نیست.

وی با اشاره به اینکه اختصاص سه درصد بودجه عمرانی هرچند کافی نیست، اما با همین مقدار هم می‌شود اقدامات خوبی انجام داد، افزود: در این رابطه مهم این است که نگاهمان درست باشد و با تفکر و با علم پیش برویم تا متخصصان از ما ایراد نگیرند. ما مشکلات شهری را می‌توانیم با همین سه درصد هم تا حدودی برطرف کنیم؛ چرا که محرومیت‌زدایی فقط وظیفه شهرداری نیست و دیگر دستگاه‌ها هم دخیل هستند. اما در این بین، در طول این مدت با بررسی‌های انجام‌شده دریافتیم که برخی از دستگاه‌ها که از خیرات و برکات محرومیت‌زدایی صحبت می‌کنند، نمی‌دانند خودشان کجای کار هستند و چه بودجه‌ای نیاز دارند و به کجا باید برسند؛ این یعنی عدم نگاه استاندارد و برنامه‌محور، و به همین منظور تلاش کردیم سند محرومیت‌زدایی و اهداف آن را برای برخی از دستگاه‌ها تبیین کنیم.

عضو شورای شهر شیراز از پیگیری ملی شدن سند جامع محرومیت‌زدایی شیراز به‌عنوان یک الگو در کشور خبر داد و افزود: در کمیته محرومیت‌زدایی، ما دنبال نقدهای سازنده‌ای هستیم که معیارش عملکرد و نتایج باشد، نه نقد گزینشی که به‌جای بررسی خروجی، صرفاً بر اساس سلیقه سیاسی و با جنجال‌های رسانه‌ای سعی کنند ما را به حاشیه برانند، اما در خصوص اینکه کمیته در کدام محورها موفق عمل کرده، این موفقیت‌ها بسته به نوع نیازها و فعالیت‌ها تعریف می‌شود؛ زمانی محور کار فرهنگی است و زمانی حوزه‌ای دیگر.

وی با تأکید بر اینکه اختصاص سه درصد بودجه به حوزه محرومیت‌زدایی در بودجه سال بعد هم دیده خواهد شد، گفت: در جلسه‌ای که هفته گذشته داشتیم، نامه‌ای برای شهرداران ارسال کردیم که بر اساس آن، محلات جرم‌خیز را به ما معرفی کردند؛ محلاتی که مردم آن‌ها از وضعیت کوچه‌های تنگ، تاریک و ناامن نگران هستند و ما این موارد را در دستور کار گذاشتیم. این نشان می‌دهد که ما در محرومیت‌زدایی تنها به‌دنبال آسفالت و جدول‌گذاری نیستیم و با این‌گونه اقدامات، در کاهش جرم هم تأثیرگذاری خوبی داشته‌ایم و به‌دنبال این هستیم که برای آن‌ها فرصت ایجاد کنیم؛ چرا که معتقدیم فعالیت‌های تربیتی لازمه رشد فرزندان جامعه است. بنابراین با مطالعه، بازدید و بررسی‌هایی که داشتیم، به این نتیجه رسیدیم که با دیوار و دوربین نمی‌توان اصلاح جرم داشت، بلکه باید فضا را مهیا و فرصت‌سازی کنیم تا بتوانیم انسان بسازیم.

عضو شورای شهر شیراز گفت: در عدالت کیفری سنتی می‌پرسند چه کسی، چگونه و کجا باید مجازات شود؟ ولی ما در عدالتی که به‌صورت ترمیمی برای محرومیت‌زدایی مدنظر داریم، به‌دنبال این هستیم که بپرسیم کدام محله، چه زخمی خورده و چگونه باید التیام پیدا کند؟

رئیس کمیته محرومیت‌زدایی شورای شهر شیراز عنوان کرد: تفکر ما این است که آموزش را در محلات افزایش دهیم و کارگاه‌های امید و مراکز مهارت‌آموزی را راه‌اندازی کنیم؛ چرا که با توجه به هزینه‌های بالای آن‌ها، همه نمی‌توانند در این کلاس‌ها شرکت کنند. همچنین سالن‌های ورزشی، خانه محله، تفریحات و سایر نیازهایی که برخی به دلیل هزینه بالا نمی‌توانند از این خدمات استفاده کنند، مورد توجه است و ساکنان محله پس از سال‌ها محرومیت‌زدایی، در اجرای پروژه‌ها با ما شریک باشند و فقط یک ساکن منفعل نباشند.

حسینی در خصوص برخی حاشیه‌سازی‌ها درباره فعالیت این کمیته نیز گفت: حاشیه‌سازی همیشه هست؛ همین الان هم هست. به من می‌گویند شما اگر محرومیت‌زدایی می‌کنید، چرا مثلاً فلان کار را انجام ندادید. نمی‌شود به همه این حاشیه‌ها پرداخت، آن هم درباره درخواست‌ها و مواردی که مربوط به این حوزه نیست و جزو وظایف دیگر دستگاه‌هاست. همه باید در حوزه محرومیت‌زدایی کمک کنند.