عبدالغفور مصطفایی – شهر مردم

حمل‌ونقل عمومی، شریان حیاتی هر کلان‌شهر است و کیفیت آن، نقش مستقیمی در آسایش، سلامت، امنیت و رضایتمندی شهروندان دارد، در شهری مانند شیراز که هر روز هزاران نفر برای رفت‌وآمد به محل کار، مراکز آموزشی، درمانی و خدماتی از ناوگان اتوبوسرانی استفاده می‌کنند، وجود وسایل نقلیه ایمن، استاندارد و مجهز، نه یک امتیاز بلکه حقی مسلم برای مردم است.

چندی پیش روزنامه «شهر مردم» در گزارشی میدانی، مشکلات ناشی از فعالیت اتوبوس‌های فرسوده و از رده خارج را از زبان شهروندان، رانندگان و کارشناسان بررسی و منتشر کرد، در آن گزارش، مردم از خرابی‌های مکرر، نبود سیستم سرمایشی و گرمایشی مناسب، دودزا بودن برخی اتوبوس‌ها، فرسودگی صندلی‌ها، آلودگی صوتی، توقف‌های ناگهانی و نگرانی از وقوع حوادث احتمالی سخن گفتند.

انتظار می‌رفت پس از انتشار این گزارش، مسئولان حوزه حمل‌ونقل شهری با پاسخگویی شفاف، ضمن تشریح برنامه‌های خود برای نوسازی ناوگان، به نگرانی‌های مردم پایان دهند؛ اما با گذشت چند روز، نه پاسخی منتشر شد و نه توضیحی درباره برنامه‌های پیش رو ارائه گردید.

این سکوت، باعث افزایش گلایه‌های مردمی شده است. طی روزهای اخیر، تماس‌های متعددی با خبرنگار گروه اجتماعی روزنامه «شهر مردم» برقرار شد و بسیاری از شهروندان از بی‌توجهی مسئولان نسبت به مطالبات عمومی ابراز نارضایتی کردند.

یکی از شهروندان که هر روز برای رفتن به محل کار از اتوبوس استفاده می‌کند، گفت: «وقتی گزارش روزنامه را خواندم، امیدوار شدم شاید این بار مسئولان صدای مردم را بشنوند، اما تاکنون هیچ اتفاقی نیفتاده است.»

شهروند دیگری با ناراحتی اظهار کرد: «ما فقط خواسته‌ایم با اتوبوسی ایمن و سالم رفت‌وآمد کنیم، آیا این مطالبه زیادی است؟ چرا هیچ مسئولی حاضر نیست درباره این موضوع توضیح دهد؟»

یکی از سالمندان نیز که از مسافران دائمی خطوط اتوبوسرانی است، بیان کرد: «در فصل گرما، گرمای داخل برخی اتوبوس‌ها طاقت‌فرساست و در زمستان نیز بسیاری از آنها سیستم گرمایشی مناسبی ندارند، سالمندان، بیماران و کودکان بیش از دیگران از این وضعیت آسیب می‌بینند.»

برخی تماس‌گیرندگان نیز از خرابی‌های مکرر اتوبوس‌ها در مسیر، تأخیرهای طولانی و ازدحام جمعیت در ایستگاه‌ها گلایه کردند و خواستار تسریع در نوسازی ناوگان شدند.

یکی از شهروندان با لحنی گلایه‌آمیز به خبرنگار شهر مردم گفت: «من همان روز هم گفتم فریاد ما به جایی نمی‌رسد، حالا هم می‌بینیم هیچ پاسخی داده نشده است؛ این اولین و آخرین باری است که درد دل خود را با یک رسانه مطرح می‌کنم؛ زیرا احساس می‌کنم کسی صدای مردم را نمی‌شنود.»

این سخنان، تنها گلایه یک نفر نیست؛ بلکه بازتاب احساس بخشی از جامعه‌ای است که انتظار دارد مدیران شهری، پاسخگوی مطالبات قانونی و منطقی شهروندان باشند.

بی‌تردید رسانه‌ها وظیفه دارند مشکلات مردم را منعکس کنند، اما مسئولیت حل مشکلات بر عهده مدیران و دستگاه‌های اجرایی است. اگر رسانه‌ها صرفاً مشکلات را منتشر کنند و مسئولان نیز نسبت به آنها بی‌تفاوت باشند، اعتماد عمومی به تدریج کاهش خواهد یافت.

پاسخگویی، یکی از مهم‌ترین اصول حکمرانی مطلوب است. مدیران موفق، حتی اگر امکان حل فوری همه مشکلات را نداشته باشند، با اطلاع‌رسانی شفاف، ارائه برنامه زمان‌بندی و گفت‌وگو با مردم، امید و اعتماد را حفظ می‌کنند.

کارشناسان حوزه حمل‌ونقل معتقدند فرسودگی ناوگان علاوه بر کاهش کیفیت خدمات، هزینه‌های تعمیر و نگهداری را افزایش می‌دهد، مصرف سوخت را بالا می‌برد، آلودگی هوا را تشدید می‌کند و احتمال وقوع نقص فنی و حوادث را افزایش می‌دهد.

در بسیاری از شهرهای کشور، برنامه‌های نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی با استفاده از اتوبوس‌های جدید، کم‌مصرف و سازگار با محیط زیست در حال اجراست؛ شهروندان شیراز نیز انتظار دارند روند نوسازی ناوگان با سرعت بیشتری دنبال شود تا بتوانند از خدماتی در شأن این کلان‌شهر بهره‌مند شوند.

از سوی دیگر، توسعه حمل‌ونقل عمومی یکی از مهم‌ترین راهکارهای کاهش ترافیک، صرفه‌جویی در مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا و افزایش رضایت عمومی است، اما تحقق این هدف بدون ناوگانی استاندارد، ایمن و قابل اعتماد امکان‌پذیر نخواهد بود.

بی‌تردید مدیریت شهری برای حل این مشکل با محدودیت‌های مالی و اعتباری روبه‌رو است، اما مردم انتظار دارند حداقل از روند اقدامات انجام‌شده، میزان اعتبارات اختصاص‌یافته، تعداد اتوبوس‌های در دست تعمیر یا خرید و زمان‌بندی اجرای طرح‌های نوسازی مطلع شوند. اطلاع‌رسانی شفاف، بخشی از حقوق شهروندی است و می‌تواند از شکل‌گیری شایعات، نارضایتی‌ها و بی‌اعتمادی جلوگیری کند.

امروز بیش از هر زمان دیگری، شهروندان خواهان تعامل سازنده میان رسانه‌ها و مسئولان هستند. رسانه، پل ارتباطی مردم و مدیران است و اگر این پل نادیده گرفته شود، فاصله میان جامعه و مدیریت شهری افزایش خواهد یافت.

روزنامه شهر مردم بار دیگر تأکید می‌کند که هدف از انتشار این گزارش‌ها، نقد منصفانه، مطالبه‌گری مسئولانه و کمک به بهبود خدمات شهری است، نه تقابل با مدیران. این رسانه معتقد است که نقد سازنده و پاسخگویی شفاف، دو رکن اساسی توسعه شهری و افزایش سرمایه اجتماعی هستند.

از این رو انتظار می‌رود متولیان حمل‌ونقل درون‌شهری با سعه‌صدر، ضمن پاسخ به پرسش‌های مطرح‌شده، برنامه‌های خود را برای خروج اتوبوس‌های فرسوده از چرخه خدمت، تأمین اتوبوس‌های جدید، ارتقای کیفیت خدمات و افزایش رضایت شهروندان اعلام کنند.

روزنامه شهر مردم همچنان خود را متعهد به انعکاس صدای مردم می‌داند و همان‌گونه که مطالبات شهروندان را منتشر کرده است، آمادگی کامل دارد پاسخ‌ها، توضیحات و دیدگاه‌های مسئولان را نیز بدون کم‌وکاست منتشر کند؛ زیرا باور داریم که گفت‌وگوی صادقانه میان مردم، رسانه و مدیران، بهترین راه برای حل مشکلات و تحقق حقوق شهروندی است.

امید است این بار، صدای مردم شنیده شود و شاهد اقداماتی عملی برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی، افزایش ایمنی، ارتقای کیفیت خدمات و تکریم واقعی حقوق شهروندان باشیم؛ چرا که شهروندان شیراز شایسته بهره‌مندی از ناوگانی ایمن، مدرن و درخور شأن این شهر تاریخی و فرهنگی هستند.