سوئیت‌ها و خانه‌های مبله بدون مجوز؛ تهدیدی پنهان برای امنیت، سلامت و حقوق مسافران

خلأ نظارت بر واحدهای اقامتی غیررسمی در ورودی شیراز، مطالبه‌ای جدی از دستگاه‌های مسئول

عبدالغفور مصطفایی – شهر مردم

با آغاز فصل سفر و افزایش ورود گردشگران و مسافران به شهر تاریخی و فرهنگی شیراز، یکی از نخستین صحنه‌هایی که در مبادی ورودی شهر توجه هر مسافری را به خود جلب می‌کند، حضور افرادی است که با در دست داشتن پلاکاردهایی با عناوینی همچون سوئیت مبله، خانه اجاره‌ای، ویلا با تمام امکانات و اقامت ارزان در حاشیه جاده‌ها ایستاده‌اند و رهگذران را به اجاره واحدهای اقامتی دعوت می‌کنند، این افراد با نزدیک شدن خودروها، قیمت‌های مختلفی را پیشنهاد می‌کنند و تلاش دارند مسافران را به محل اقامت مورد نظر خود هدایت کنند؛ اقدامی که سال‌هاست در ورودی شهر شیراز مشاهده می‌شود و تاکنون نیز به شکل محسوسی ساماندهی نشده است.

اما پرسش اساسی اینجاست؛ آیا این فعالیت‌ها قانونی است؟ آیا صاحبان این واحدها مجوزهای لازم را از مراجع ذی‌صلاح دریافت کرده‌اند؟ مسئولیت امنیت، سلامت و حقوق مسافران در صورت وقوع حادثه بر عهده چه نهادی خواهد بود؟

خبرنگار شهر مردم برای بررسی این موضوع با یکی از افرادی که در ورودی شیراز پلاکارد سوئیت مبله در دست داشت گفت‌وگو کرد،

وی در پاسخ به این سؤال که آیا برای فعالیت خود مجوز دارد، اظهار کرد: این خانه‌ها متعلق به خودم است و هر زمان بخواهم آن‌ها را اجاره می‌دهم، سال‌هاست این کار را انجام می‌دهم و تاکنون هیچ اداره‌ای از من درباره مجوز سؤال نکرده است و نخستین بار است که خبرنگاری چنین سؤالی می‌پرسد.

این پاسخ، خود به‌تنهایی گویای خلأ موجود در حوزه نظارت بر واحدهای اقامتی غیررسمی است؛ چرا که مالکیت یک واحد مسکونی، الزاماً به معنای مجاز بودن فعالیت اقتصادی و اقامتی بدون رعایت ضوابط قانونی نیست.

امنیت مسافران؛ نخستین دغدغه

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره فعالیت این واحدها، موضوع امنیت است، در مراکز اقامتی رسمی، هویت مسافران مطابق مقررات ثبت می‌شود و واحدهای اقامتی تحت نظارت دستگاه‌های مسئول فعالیت می‌کنند؛ اما در بسیاری از واحدهای غیررسمی، مشخص نیست اطلاعات مسافران چگونه ثبت می‌شود و آیا اصولاً فرآیند مشخصی برای احراز هویت وجود دارد یا خیر؟ همچنین نبود نظارت کافی می‌تواند زمینه‌ساز سوءاستفاده افراد سودجو، وقوع جرائم، اختلافات حقوقی و ایجاد مشکلات امنیتی شود.

رعایت استانداردهای ایمنی

موضوع مهم دیگر، ایمنی ساختمان‌هاست؛ آیا این واحدها دارای سیستم استاندارد برق، گاز، تجهیزات اطفای حریق، خروج اضطراری و بیمه مسئولیت هستند؟ و در صورت وقوع آتش‌سوزی، انفجار گاز، برق‌گرفتگی یا حوادث مشابه، چه کسی پاسخگوی خسارت‌های مالی و جانی خواهد بود؟

کارشناسان معتقدند هر واحد اقامتی که به صورت حرفه‌ای خدمات ارائه می‌دهد، باید الزامات ایمنی را رعایت کند تا از بروز حوادث ناگوار جلوگیری شود.

بهداشت؛ حلقه مفقوده برخی اقامتگاه‌های غیررسمی

نظافت اتاق‌ها، ضدعفونی تجهیزات، سلامت ملحفه‌ها، کیفیت آب آشامیدنی و رعایت اصول بهداشتی از مهم‌ترین معیارهای یک مرکز اقامتی استاندارد است، در حالی که هتل‌ها، مهمان‌پذیرها و اقامتگاه‌های دارای مجوز موظف به رعایت ضوابط بهداشتی هستند، درباره بسیاری از واحدهای اجاره‌ای غیررسمی، مشخص نیست این استانداردها تا چه اندازه رعایت می‌شود؛ این مسئله به‌ویژه در فصل گرما و افزایش سفرها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

حقوق مصرف‌کننده

یکی دیگر از چالش‌ها، حقوق مسافران است؛ در بسیاری از موارد، هیچ قرارداد رسمی میان موجر و مسافر تنظیم نمی‌شود و رسید معتبری نیز ارائه نمی‌شود، در صورت اختلاف بر سر مبلغ اجاره، خسارت، سرقت اموال یا کیفیت خدمات، مسافر چگونه می‌تواند حقوق خود را پیگیری کند؟ بنابراین نبود چارچوب مشخص، زمینه بروز اختلافات متعدد را فراهم می‌کند.

رقابت نابرابر با مراکز اقامتی مجاز

فعالان حوزه هتلداری و مهمان‌پذیرها معتقدند که واحدهای فاقد مجوز، بدون پرداخت بسیاری از هزینه‌های قانونی، مالیات، بیمه و رعایت استانداردها، با مراکز رسمی رقابت می‌کنند و این وضعیت علاوه بر آسیب به سرمایه‌گذاری قانونی، موجب کاهش انگیزه فعالان رسمی صنعت گردشگری نیز خواهد شد.

مسئولیت دستگاه‌های نظارتی

در این میان، افکار عمومی انتظار دارد که دستگاه‌های مسئول از جمله نهادهای مرتبط با گردشگری، اتحادیه‌های صنفی، شهرداری، نیروی انتظامی، دستگاه‌های امنیتی، سازمان امور مالیاتی، دستگاه‌های بهداشتی و سایر مراجع ذی‌ربط، به صورت شفاف وضعیت این فعالیت‌ها را اعلام کنند، اگر این فعالیت‌ها قانونی است، ضوابط آن چیست؟ و اگر غیرقانونی است، چرا سال‌هاست در ورودی شهر ادامه دارد؟

ضرورت ساماندهی

شیراز یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری، مذهبی و تاریخی کشور است و سالانه میلیون‌ها مسافر داخلی و خارجی به این شهر سفر می‌کنند، حفظ اعتبار این شهر مستلزم ساماندهی مراکز اقامتی، حمایت از فعالان قانونمند و جلوگیری از فعالیت‌های خارج از چارچوب قانونی است و ایجاد سامانه جامع معرفی واحدهای دارای مجوز، تشدید بازرسی‌ها، برخورد با تبلیغات غیرمجاز در مبادی ورودی شهر، فرهنگ‌سازی برای استفاده از مراکز اقامتی رسمی و اطلاع‌رسانی شفاف به مردم، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش این مشکلات کمک کند.

مطالبه شهروندان

امروز شهروندان و مسافران بیش از هر زمان دیگری خواهان شفافیت هستند، آن‌ها می‌خواهند بدانند که آیا واحدی که در آن اقامت می‌کنند از نظر ایمنی، بهداشت و امنیت مورد تأیید مراجع قانونی است یا خیر؟ همچنین انتظار دارند در صورت بروز هرگونه مشکل، مرجع مشخصی برای رسیدگی به شکایات وجود داشته باشد.

در پایان باید تاکید کرد که فعالیت واحدهای اقامتی، اگر در چارچوب قانون، با رعایت استانداردهای ایمنی، بهداشتی و حقوقی انجام شود، می‌تواند به توسعه گردشگری، اشتغال و رونق اقتصادی کمک کند؛ اما اگر این فعالیت‌ها بدون مجوز، بدون نظارت و خارج از ضوابط انجام شود، علاوه بر تضییع حقوق مسافران، می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات امنیتی، اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی باشد، اکنون انتظار می‌رود مسئولان استان فارس با شفاف‌سازی قوانین، اطلاع‌رسانی دقیق و تشدید نظارت‌ها، به این مطالبه عمومی پاسخ دهند و مشخص کنند آیا اجاره روزانه سوئیت‌ها و خانه‌های مبله بدون اخذ مجوزهای لازم قانونی است یا خیر؟ و در صورت غیرقانونی بودن، چه برنامه‌ای برای ساماندهی این فعالیت‌ها و برخورد با متخلفان در دستور کار قرار دارد و بی‌تردید، اجرای قانون، حمایت از فعالان مجاز و صیانت از امنیت و حقوق شهروندان، مهم‌ترین گام در ارتقای جایگاه گردشگری شیراز و افزایش اعتماد مسافران است‌.

گفتنی است، روزنامه «شهر مردم» در راستای تعهد اخلاقی و قانون رسانه‌ای، آماده درج هرگونه پاسخگویی از سوی متولیان و دستگاه‌های مربوطه جهت تنویر افکار عمومی، در روزنامه را دارد.