برخی از سقاخانه‌های موجود از نظر بهداشتی وضعیت مناسبی ندارند و دچار آلودگی شده‌اند

در دارالرحمه شیراز شیرهای آب سقاخانه‌ها را کنده اند

اگر این فضاها کثیف و نامناسب باشند، نه‌تنها کارکرد فرهنگی خود را از دست می‌دهند بلکه شهروندان حتی تمایلی به نگاه کردن به آن‌ها نیز نخواهند داشت

جلال‌الدین عرفانی – شهر مردم

جلسه این هفته کمیسیون سلامت محیط زیست وخدمات شهری شورای اسلامی شهر شیراز در حالی برگزار شد که چهار دستور کار مورد بررسی قرار گرفت، رئیس این کمیسیون در حاشیه نشست در گفت‌وگو با خبرنگار «شهر مردم» به تشریح جزئیات مصوبات گفت: اولین دستور کار به ارائه گزارش شهرداری شیراز پیرامون اقدامات انجام‌شده در موضوع احیا و توسعه سقاخانه‌ها در محلات اختصاص داشت، در این رابطه اعضای شورای شهر دو سال قبل طرحی را در این زمینه ارائه کردند که بر اساس آن، شهرداری موظف به انجام یک بررسی جامع و میدانی با لحاظ چهار جنبه مذهبی، فرهنگی، اجتماعی و هنری در خصوص سقاخانه‌های شیراز شد.

مسعود زارعی با بیان اینکه شیراز از قدیم با سقاخانه‌ها شناخته می‌شده است افزود: مشاور طرح در بررسی خود از میان ۱۵۲ محله شیراز، ۳۸ محله دارای سقاخانه‌های واجد ارزش تاریخی و فرهنگی را شناسایی کرده است که البته هشت مورد از آن‌ها تخریب شده است و نیاز به بازسازی دارند؛ همچنین در ۱۱۴ محله دیگر نیز مکان‌سنجی و امکان‌سنجی جهت احداث سقاخانه‌های جدید صورت گرفته است.

وی با تاکید بر تفاوت سقاخانه با آبخوری‌های معمولی بیان کرد: سقاخانه‌ها دارای شاخصه‌های مذهبی، هنری و فرهنگی خاص خود هستند و استعلام از سازمان بهداشت برای فعالیت آن‌ها ضرورت دارد، موضوع مهم‌تر از بازسازی، حفظ و نگهداری این فضاها بر اساس باورهای دینی و رعایت کامل بهداشت در اطراف آن‌ها است.

زارعی ادامه داد: بر این اساس مقرر شد پس از بررسی اطلاعات میدانی مشاور، فراخوانی برای طراحی نهایی سقاخانه‌ها در قالب چهار تیپ مشخص برگزار شود تا زمینه اجرای طرح فراهم آید، برای این فرآیند فراخوان و داوری که با نظارت شورای شهر انجام می‌گیرد، فرصتی دوماهه به شهرداری داده شد تا به مرحله اجرا نزدیک شویم، انشاا… این اقدام به عنوان یک ارزش و سرمایه معنوی ارزشمند برای شهر شیراز به ثمر بنشیند.

زارعی در تشریح دستور کار دوم کمیسیون ابراز کرد: بررسی فرآیند پیاده‌سازی پیوست زیست‌محیطی پروژه‌های شهرداری شیراز در سامانه کنترل پروژه (PMIS) موضوع دیگری بود که با جدیت دنبال شد، این موضوع پیش از این نیز در دستور کار قرار گرفته بود و در پنجمین جلسه بررسی، نهایتا به نتیجه رسید، بر اساس اعلام سازمان فاوا و معاونت برنامه‌ریزی شهرداری، تا پایان ماه جاری فرآیند کنترل پیوست‌های زیست‌محیطی توسط معاونت محیط زیست و خدمات شهری در سامانه اعمال می‌شود.

عضو شورای اسلامی شهر شیراز خاطرنشان کرد: تمامی پروژه‌های شهرداری نیازمند این کنترل هستند و دستورالعملی تهیه شده است تا متناسب با درصد حساسیت و اهمیت هر پروژه، نحوه نظارت مشخص شود و وقفه یا تعللی در اجرای پروژه‌ها به وجود نیاید، این گام سیستمی دغدغه فعالان محیط زیست را برطرف می‌سازد زیرا نظارت کارشناسان پیش از تصویب نهایی پروژه‌ها صورت می‌گیرد.

وی در ادامه به بررسی درخواست استمهال شهرداری برای مطالعات طرح جامع مدیریت بحران به عنوان دیگر دستور این جلسه اشاره کرد و گفت: مطالعات این طرح جامع میان پنج مرکز دانشگاهی شامل دانشگاه علامه طباطبائی، پژوهشکده سوانح طبیعی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز و دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی تهران تقسیم شده است، این مراکز با الگوگیری از طرح جامع تهران که تنها شهر دارای مطالعات بحران در کشور است، کار خود را آغاز کرده‌اند.

زارعی ادامه داد: با توجه به نیاز مبرم به همکاری دستگاه‌های مختلف جهت ارائه اطلاعات زیرساختی و ضرورت دقت بالا در تدوین این سند، شهرداری تقاضای استمهال ۱۸ ماهه برای تکمیل مطالعات داشت که اعضای کمیسیون با توجه به جدیت معاونت خدمات شهری و همراهی اداره کل حراست در حفظ طبقه بندی اطلاعات، با این تقاضا موافقت کردند.

رئیس کمیسیون سلامت محیط زیست وخدمات شهری شورای اسلامی شهر شیراز با اشاره به اقدامات اجرایی موازی در مناطق شهرداری تصریح کرد: ساخت انبارها و فضاهای مستقل مدیریت بحران در تک‌تک مناطق شیراز به پایان رسیده است و در گام بعدی تجهیز این مکان‌ها، سازماندهی نیروها و آموزش مستمر آن‌ها برای زمان بحران پیگیری می‌شود؛ اقدامات زیرساختی، سازماندهی نیروها، آموزش و اجرای مانورهای آمادگی در مناطق مختلف شهرداری شیراز آغاز شده است و انشا ا… گزارش تفصیلی آن در جلسات آینده کمیسیون به اطلاع شهروندان خواهد رسید.

رئیس کمیسیون سلامت محیط زیست وخدمات شهری شورای اسلامی شهر شیراز در پاسخ به پرسش خبرنگار «شهر مردم» درباره وضعیت مدیریت بحران و ضرورت اجرای انبارهای بحران در مناطق مختلف شهر اظهار کرد: ایجاد دفتر بحران، احداث انبارهای بحران، تجهیز آن‌ها و سازماندهی نیروهای تخصصی در این حوزه طی سال‌های اخیر در مناطق شهری محقق شده است، این اقدامات سبب می‌شود مناطق در شرایط بحرانی مانند گذشته دچار سردرگمی نشوند و بتوانند وظایف خود را به‌موقع انجام دهند.

وی با اشاره به وضعیت گذشته تجهیزات مدیریت متذکر شد: بسیاری از این تجهیزات فرسوده بود و نیروهای اجرایی تا کنون معمولا به‌صورت پراکنده و بدون سازماندهی مشخص فعالیت می‌کردند، اکنون که انبارهای بحران ایجاد شده، تجهیزات در حال تکمیل است و نیروها دوره‌های آموزشی لازم را طی کرده‌اند، مدیریت بحران نیازمند آمادگی دائمی و اجرای مانورهای منظم است.

زارعی اضافه کرد: این تغییر رویکرد به معنای حرکت به سمت مدیریت حرفه‌ای بحران در شهرداری شیراز است، انشا ا… در مرحله بعد، اجرای کامل مطالعات جامع بحران تکمیل‌کننده این مسیر خواهد بود.

رئیس کمیسیون سلامت محیط زیست وخدمات شهری شورای اسلامی شهر شیراز در بخش دیگری از این گفتگو به ضرورت حفظ و توسعه سقاخانه‌ها اشاره کرد و بیان کرد: در این خصوص ابتدا باید بدانیم که سقاخانه با آبخوری متفاوت است و باید با نگاه مذهبی، فرهنگی و هنری طراحی و نگهداری شود، مهم‌ترین بخش در این حوزه پس از طراحی، رعایت کامل اصول بهداشتی است و طبق استعلام‌های انجام‌شده، سازمان بهداشت نیز بر این موضوع تأکید دارد.

وی ادامه داد: مشاور طرح در ۱۱۴ محله نقاط مناسب احداث سقاخانه را شناسایی کرده و چهار تیپ طراحی را متناسب با چهار نوع بافت شهری شیراز (از جمله بافت تاریخی و بافت‌های جدید) پیشنهاد داده است، این طراحی‌ها به‌؛ گونه‌ای انجام می‌شود که هر تیپ متناسب با ویژگی‌های همان بافت باشد و اجرای آن منحصرا به همان محله اختصاص پیدا کند، با تکمیل این مراحل، فراخوان طراحی منتشر خواهد شد و پس از داوری، طرح‌ها برای اجرا آماده می‌شوند.

زارعی همچنین با اشاره به نقش خیرین در اجرای سقاخانه‌ها افزود: سنت مشارکت مردم در ساخت و نگهداری سقاخانه‌ها از گذشته وجود داشته و نباید از بین برود، به همین منطور ممکن است برخی خیرین مسئولیت ساخت سقاخانه یا حتی مدیریت و نگهداری آن را بر عهده بگیرند و شهرداری تنها وظیفه مکان‌یابی و هماهنگی را انجام دهد.

وی تصریح کرد: اگر مشارکتی هم شکل نگیرد، شهرداری مسئولیت احداث را برعهده می‌گیرد اما در هر صورت حفظ و نگهداری این فضاها باید با دقت و توجه کامل انجام شود تا به ویژه از نظر بهداشتی این اماکن به خوبی نگهداری شوند.

نائب رئیس شورای اسلامی شهر شیراز نیز در این جلسه درباره نحوه طراحی و اجرای سقاخانه‌ها گفت: در سال‌های گذشته برای برخی پروژه‌های شهری مانند پل‌ها، پارک‌ها و ایستگاه‌های اتوبوس مسابقه طراحی برگزار شده اما در نهایت طرح‌های برنده اجرا نشده‌اند و در عمل پروژه‌هایی فانتزی ساخته شده است؛ پروژه‌هایی مانند ایستگاه‌های اتوبوس که در برخی موارد از استحکام لازم برخوردار نبودند و حتی با کمترین فشار از جای خود کنده شده و در کف خیابان افتاده‌اند.

محمد تقی تذروی با اشاره به برخی مشکلات در سقاخانه‌های موجود افزود: در دارالرحمه شیراز نیز مواردی مشاهده شد که شیرهای آب سقاخانه‌ها کنده شده است، به همین دلیل معتقدیم این پروژه‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی و اجرا شوند که در کنار زیبایی و ظاهر مناسب، از استحکام کافی نیز برخوردار باشند و طراحان با نگاه واقع‌بینانه به نحوه استفاده از این فضاها اقدام به طراحی کنند.

عضو کمیسیون سلامت محیط زیست وخدمات شهری شورای شهر شیراز ادامه داد: موضوع مهم دیگر در این حوزه، حفظ و نگهداری و رعایت مسائل بهداشتی است. متاسفانه برخی از سقاخانه‌های موجود امروز از نظر بهداشتی وضعیت مناسبی ندارند و دچار آلودگی شده‌اند.

تذروی با بیان اینکه یکی از چالش‌های جدی در شیراز موضوع نگهداری اینگونه پروژه هاست اظهار کرد: نمونه‌هایی از این مسئله را در برخی پروژه‌ها مشاهده کرده‌ایم؛ برای مثال دو آب‌نما در میدان کوزه‌گری و پارک آزادی اجرا و با سر و صدای زیاد افتتاح شد اما تنها چند روز بعد از بهره‌برداری تعطیل شد، زیرا در حوزه تعمیرات و نگهداری با مشکل مواجه شدیم و حتی بخشی از تاسیسات آن‌ها نیز به سرقت رفت.

وی تصریح کرد: اگر سقاخانه‌ها زیبا، اصولی و بهداشتی ساخته و طراحی و نگهداری شوند می‌توانند به یک عنصر جذاب شهری تبدیل شوند و حتی شهروندان در کنار آن‌ها عکس بگیرند اما اگر این فضاها کثیف و نامناسب باشند، نه‌تنها کارکرد فرهنگی خود را از دست می‌دهند بلکه شهروندان حتی تمایلی به نگاه کردن به آن‌ها نیز نخواهند داشت