مدیرکل صمت فارس در گفت‌و‌گو با «شهر مردم» :

سهم صادراتی فرش فارس با ظرفیت واقعی آن فاصله دارد

 کاهش شدید صادرات فرش ایرانی را نگران‌کننده است ، درآمدهای ارزی این حوزه از ارقام چند میلیارد دلاری به چند ده میلیون دلار و کمتر تنزل یافته

با وجود شهرت جهانی فرش ایرانی، نبود یک خانه فرش در استانی با چنین پیشینه‌ای، خلأیی قابل تأمل است

معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس:

فرش فارس، جاذبه‌ای فرهنگی که می‌تواند مقصد گردشگری شود 

رئیس اداره فرش صمت فارس تاکید کرد :

ثبت ملی و جهانی نقوش اصیل، مقابله با کپی‌برداری غیرمجاز

جلال‌الدین عرفانی – شهر مردم

فرش دستباف ایرانی تنها یک کالای مصرفی نیست، بلکه نماد هویت تاریخی، فرهنگی و هنری ملتی است که قرن‌ها هنر را با معیشت درآمیخته است؛ این هنر ـ صنعت استراتژیک، سال‌ها یکی از مهم‌ترین منابع ارزآوری غیرنفتی کشور محسوب می‌شد و نقش پررنگی در اشتغال پایدار، به‌ویژه برای بانوان روستایی، ایفا می‌کرد. امروز اما تحریم‌های اقتصادی، محدودیت‌های بانکی، تلاطم بازارهای جهانی، جنگ و کاهش قدرت خرید، صادرات فرش ایرانی را با افت جدی مواجه کرده و سهم ایران از بازار جهانی را کاهش داده است که در چنین شرایطی، توجه دوباره به این ظرفیت مغفول، ضرورتی اقتصادی و فرهنگی به شمار می‌رود.

به مناسبت ۲۰ خرداد، روز ملی فرش دستباف، نمایشگاه یک‌روزه «تار و پود تمدن» در اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان فارس برگزار شد؛ این رویداد با هدف نمایش زنجیره کامل تولید فرش از رنگرزی گیاهی و بافت تا مرمت و رفوگری طراحی شد و آیین زنده قالی‌بافی، اجرای عملی رنگرزی سنتی و معرفی ابزارآلات تخصصی را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داد، انتخاب محل برگزاری در ورودی این اداره کل با هدف معرفی مستقیم این هنر ـ صنعت به عموم مردم و ارباب‌رجوع انجام گرفت.

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان فارس، در حاشیه این نمایشگاه در گفت‌وگو با «شهر مردم»  فرش دستباف را ستون فقرات اقتصاد مقاومتی دانست و با تاکید بر نقش آن در توانمندسازی اقتصادی اظهار کرد: هر دار قالی می‌تواند به عنوان یک واحد تولیدی کوچک، زمینه اشتغال پایدار را فراهم سازد.

کریم مجرب با اشاره به ظرفیت‌های شاخص استان فارس از جمله نقوش اصیل قشقایی و طرح‌های نفیس شیراز، تصریح کرد: سهم صادراتی فرش فارس با ظرفیت واقعی آن فاصله دارد و برای جبران این عقب‌ماندگی، تسهیل فرآیندهای گمرکی، توسعه بازاریابی دیجیتال و کاهش واسطه‌های غیرضروری در دستور کار قرار گرفته است.

مدیرکل صمت فارس ایجاد خانه فرش و موزه تخصصی در شیراز را ضرورتی راهبردی توصیف کرد و از نبود همکاری کافی برخی دستگاه‌های متولی در تخصیص مکان مناسب انتقاد کرد.

وی معتقد است: شکل‌گیری این مراکز می‌تواند در تولید محتوا، معرفی فرهنگ فرش فارس و تقویت جایگاه استان در بازارهای داخلی و خارجی اثرگذار باشد

مجرب افزود: با وجود شهرت جهانی فرش ایرانی، نبود یک خانه فرش در استانی با چنین پیشینه‌ای، خلأیی قابل تأمل است.

وی با ارائه آمار رسمی بیان کرد: در استان فارس ۱۷۰ هزار بافنده بالقوه فعالیت دارند و میانگین تولید سالانه حدود ۴۰ هزار مترمربع است، تعداد بافندگان بیمه‌شده ۱۶ هزار و ۷۱۸ نفر است و ۱۲۶ پروانه تولید غیرمتمرکز صادر شده است، در حوزه مشاغل خانگی نیز ۴۵ هزار و ۶۰۰ مجوز مستقل و ۶۵ مجوز پشتیبان صادر و در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۰ میلیارد تومان تسهیلات به فعالان این بخش پرداخت شده است.

مجرب کاهش شدید صادرات فرش ایرانی را نگران‌کننده دانست و ادامه داد: درآمدهای ارزی این حوزه از ارقام چند میلیارد دلاری به چند ده میلیون دلار و کمتر تنزل یافته که این موضوع علاوه بر کاهش سهم ایران در بازار جهانی، اشتغال و ارزآوری کشور را تحت تأثیر قرار داده است، معتقدیم بازگشت به جایگاه پیشین مستلزم همگرایی دستگاه‌های اجرایی، همراهی بخش خصوصی و نقش‌آفرینی رسانه‌ها است.

مدیرکل صمت فارس در پاسخ به پرسشی درباره کاهش استقبال از فرش دستباف در برابر فرش ماشینی، ضعف در معرفی جذاب این حرفه به نسل جوان را از عوامل اصلی دانست و خاطرنشان کرد: تولید محتوا و ترویج حرفه‌ای می‌تواند نگاه جوانان را نسبت به این صنعت لوکس، زیبا و درآمدزا تغییر دهد.

مجرب در خصوص استفاده برخی کشورها از طرح‌های ایرانی نیز تصریح کرد: گرچه نقشه‌های اصیل ایران در کارگاه‌های خارجی به کار گرفته می‌شود، اما با تکیه بر پیشینه تاریخی، کیفیت ممتاز و برنامه‌ریزی هدفمند، امکان بازگشت به قله تولید فرش جهان همچنان وجود دارد.

وی صنعت فرش را دارای ظرفیت گسترده در حوزه تولید، اشتغال‌زایی، ارزآوری و سرمایه‌گذاری دانست و تأکید کرد: حمایت هوشمندانه و همت جمعی می‌تواند آینده‌ای روشن برای فرش دستباف فارس رقم بزند.

معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس، نیز در حاشیه برگزاری نمایشگاه «تار و پود تمدن»  در گفت‌وگو با خبرنگار «شهر مردم» با اشاره به پیوند عمیق فرش دستباف با هویت فرهنگی و تاریخی استان گفت: فرش دستباف تنها یک محصول اقتصادی نیست، بلکه روایتگر سبک زندگی، باورها، هنر و تمدن مردمان این سرزمین است، بسیاری از نقوش اصیل فرش فارس ظرفیت تبدیل شدن به جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری را دارند و می‌توان از این میراث ارزشمند برای معرفی فرهنگ ایرانی به گردشگران داخلی و خارجی بهره گرفت.

مهدی پارسایی با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان حوزه‌های گردشگری، صنایع‌دستی و تولید افزود: توسعه گردشگری فرهنگی و خلاق می‌تواند به رونق بازار فرش دستباف منجر شود؛ برگزاری رویدادهای زنده قالی‌بافی، معرفی کارگاه‌های تولید به عنوان مقاصد بازدید گردشگری و استفاده از ظرفیت نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها، زمینه حمایت از بافندگان و تقویت برند فرش فارس در سطح ملی و بین‌المللی را فراهم می‌کند.

معاون استاندار فارس بر اهمیت برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی در فضاهای اداری پرتردد تأکید کرد و یادآور شد: نامگذاری روزهای ملی و جهانی با هدف جلب توجه عمومی صورت می‌گیرد، اما برخی مناسبت‌ها به شکل محدود برگزار می‌شود و از توجه اجتماعی فاصله می‌گیرد؛ روز جهانی صنایع‌دستی متعلق به همه جامعه است و باید بستری برای بازشناسی هنرمندان و مرور ارزش‌های فرهنگی باشد.

وی حضور هدفمند خود در این نمایشگاه را نشانه توجه به بُعد اقتصادی صنایع‌دستی دانست و تصریح کرد: برگزاری نمایشگاه در ورودی اداره کل صنعت، معدن و تجارت موجب می‌شود روزانه صدها فعال اقتصادی با ظرفیت‌های فرش آشنا شوند؛ حتی اگر فروش مستقیم گسترده‌ای در زمان برگزاری رخ ندهد، نفس معرفی فرآیند کامل تولید از نخ‌ریسی و رنگرزی تا بافت اقدامی ارزشمند در جهت فرهنگ‌سازی و تقویت نگاه اقتصادی به این هنر محسوب می‌شود.

پارسایی پیشنهاد داد این رویدادها در فضاهای عمومی‌تر نیز برگزار شود تا اقشار بیشتری با ظرفیت‌های فرش دستباف آشنا شوند و افزود: گسترش چنین برنامه‌هایی می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی و تحرک در بازار منجر شود.

وی در ادامه با اشاره به برخی رشته‌های صنایع‌دستی که در میان عشایر و روستاییان در معرض فراموشی قرار گرفته‌اند، اعلام کرد: پس از چهار سال وقفه، گروه کاری فرش و فرش دستباف در استان احیا شده و با دبیری اداره کل صنعت، معدن و تجارت فعالیت خود را از سر گرفته است.

به گفته وی، سازوکاری با حمایت سازمان برنامه و بودجه برای پشتیبانی از کارگاه‌های فعال در دست تدوین قرار دارد.

معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس تمرکز بر صادرات را یکی از ضرورت‌های اصلی دانست و خاطرنشان کرد: وضعیت صادرات فرش در شرایط مطلوبی قرار ندارد و متأثر از شرایط عمومی اقتصاد کشور است، اما تقویت نگاه اقتصادی و افزایش توجه عمومی می‌تواند بخشی از این چالش را جبران کند.

وی درباره راه‌اندازی خانه فرش و موزه تخصصی نیز بیان کرد: پیگیری‌هایی در این زمینه انجام شده و رایزنی‌هایی با مسئولان مرتبط صورت گرفته است.

وی ابراز امیدواری کرد: با توجه به پیشینه تاریخی استان فارس در حوزه فرش، زمینه تحقق این مطالبه فراهم شود، هرچند مأموریت رسمی موزه فرش در ساختار دستگاه‌های دیگری تعریف شده است.

رئیس اداره فرش اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان فارس نیز در حاشیه برگزاری این نمایشگاه در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار «شهر مردم»، با اشاره به نامگذاری بیستم خردادماه به عنوان روز ملی صنایع‌دستی و فرش دستباف اظهار کرد: برای نخستین بار اداره فرش استان با همکاری تولیدکنندگان بخش خصوصی، بافندگان، طراحان، رنگرزان و سایر عوامل زنجیره تولید، تصمیم به برگزاری نمایشگاهی یک‌روزه برای گرامیداشت این مناسبت گرفت تا تمامی حلقه‌های زنجیره ارزش فرش دستباف در معرض دید عموم قرار گیرد. غلامحسین زنهاری هدف از این رویداد را نمایش جامع فرآیند تولید از مواد اولیه، رنگرزی، طراحی و انتشارات تخصصی تا عرضه دست‌بافته‌های آنتیک عنوان کرد و افزود: معرفی کارگزاری شناسنامه‌دار کردن فرش دستباف استان فارس و جنوب کشور نیز در این نمایشگاه انجام شد تا موضوع اصالت‌بخشی و هویت‌دار کردن تولیدات بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.

رئیس اداره فرش صمت فارس با اشاره به تأثیر فرش ماشینی بر بازار دستباف بیان کرد: استفاده گسترده از نقوش و طرح‌های اصیل فرش دستباف در تولیدات ماشینی و عرضه ارزان‌تر این محصولات به دلیل شیوه صنعتی تولید، لطمه جدی به بازار فرش دستباف وارد کرده است؛ موضوعی که هم در سطح ملی و هم در استان فارس قابل مشاهده است.

وی درباره وضعیت صادرات نیز تصریح کرد: شرایط تحریمی و تحولات منطقه‌ای، صادرات فرش را با محدودیت‌هایی مواجه کرده است و بازار خارجی در وضعیت مطلوبی قرار ندارد؛ در چنین شرایطی، بهره‌گیری از ظرفیت فضای مجازی و بازاریابی دیجیتال می‌تواند یکی از راهکارهای عبور از رکود باشد.

به گفته وی، حوزه تولید در سال‌های گذشته فعال بوده است، اما در بخش بازاریابی و معرفی به‌روز محصولات، اقدامات متناسب با تحولات جهانی صورت نگرفته است.

زنهاری بر ضرورت برندسازی، طراحی لوگو، صدور شناسنامه برای فرش و تقویت هویت تجاری تولیدکنندگان تأکید کرد و افزود: داشتن برند معتبر و مستندات هویتی، علاوه بر افزایش ارزش افزوده، امکان حضور مؤثرتر در بازارهای داخلی و خارجی را فراهم می‌کند.

وی فرش دستباف را یک هنر ـ صنعت چندوجهی دانست که ریشه در تاریخ، فرهنگ و اقتصاد کشور دارد و اظهار کرد: این حوزه یکی از ستون‌های اقتصاد مقاومتی به شمار می‌رود، زیرا کمترین وابستگی را به واردات مواد اولیه دارد و با سرمایه‌گذاری محدود، ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد می‌کند و بخش عمده مواد اولیه از منابع داخلی تأمین می‌شود و همین موضوع موجب تقویت چرخه اقتصادی در داخل کشور می‌گردد.

رئیس اداره فرش صمت فارس ظرفیت اشتغال‌زایی این صنعت را قابل توجه توصیف کرد و متذکر شد: ماهیت خانگی و روستایی تولید، زمینه اشتغال پایدار به‌ویژه برای بانوان را فراهم کرده است و هر دار قالی می‌تواند به عنوان یک واحد تولیدی کوچک، نقش مؤثری در توانمندسازی اقتصادی خانواده‌ها ایفا کند.

وی با تأکید بر نقش فرهنگی فرش دستباف خاطرنشان کرد: هر نقش و طرح ایرانی روایتگر بخشی از تاریخ، اساطیر، طبیعت و سبک زندگی مردم این سرزمین است و در بازارهای جهانی به عنوان سفیر فرهنگی ایران شناخته می‌شود؛ این دیپلماسی نامرئی، تصویری ماندگار از فرهنگ ایرانی در ذهن مخاطبان جهانی ایجاد می‌کند.

زنهاری در تشریح اولویت‌های مدیریتی این حوزه اعلام کرد: ساماندهی و حمایت از بافندگان، گسترش پوشش بیمه‌ای، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی در زمینه بافت و رنگرزی گیاهی، ارتقای استانداردهای کیفی و نظارت بر استفاده از مواد اولیه مرغوب در دستور کار قرار دارد.

وی ایجاد و تقویت مراکز کنترل کیفی و جلوگیری از ورود مواد مصنوعی نامرغوب به چرخه تولید را از اقدامات ضروری برشمرد.

زنهاری توسعه بازار را محور راهبردی دیگر عنوان کرد و افزود: تسهیل امور اداری برای صادرکنندگان، آموزش فعالان در زمینه بازارهای هدف، حمایت از حضور در نمایشگاه‌های معتبر بین‌المللی و تقویت بازاریابی دیجیتال از برنامه‌های پیش‌بینی شده است، ایجاد زنجیره ارزش منسجم میان بافنده، طراح، تاجر و مصرف‌کننده نهایی نیز با هدف حذف واسطه‌های غیرضروری دنبال می‌شود.

رئیس اداره فرش صمت فارس همچنین بر لزوم حفاظت از حقوق مالکیت فکری تأکید کرد و افزود: ثبت ملی و جهانی نقوش اصیل، مقابله با کپی‌برداری غیرمجاز و حمایت از پژوهش و نوآوری در طراحی و استفاده از رنگ‌های طبیعی از اولویت‌های اساسی به شمار می‌رود.

وی فرش دستباف را میراثی گران‌بها و امانتی برای نسل‌های آینده دانست و اظهار امیدواری کرد که با هم‌افزایی دولت، بخش خصوصی، تولیدکنندگان، پژوهشگران و مصرف‌کنندگان، جایگاه شایسته استان فارس و ایران در عرصه جهانی فرش بیش از پیش تثبیت شود.