عبدالغفور مصطفایی – شهر مردم

صدای برخورد وزنه‌ها با کف‌پوش سالن، نفس‌های سنگین ورزشکاران، موسیقی پرهیجان و چهره‌هایی که هر کدام رؤیای ساختن اندامی عضلانی و زیبا را در سر می‌پرورانند، نخستین تصویری است که بعد از شنیدن نام باشگاه و بدن‌سازی در ذهن متصور می‌شود، اما در کنار این فضای سالم، واقعیتی تلخ در برخی مراکز ورزشی در حال شکل‌گیری است؛ واقعیتی که سلامت جوانان را در ازای وعده افزایش سریع حجم عضلات و رسیدن به اندامی ایده‌آل، قربانی سودجویی افراد فرصت‌طلب می‌کند.

در سال‌های اخیر گرایش جوانان به ورزش و تناسب اندام افزایش یافته است؛ موضوعی که در ذات خود اقدامی ارزشمند و قابل تحسین به شمار می‌رود.

ورزش، عامل پیشگیری از بسیاری از بیماری‌ها و زمینه‌ساز نشاط اجتماعی است، اما هنگامی که میل به رسیدن سریع به نتیجه، جایگزین صبر، تمرین اصولی و تغذیه صحیح شود، زمینه برای سوءاستفاده افراد سودجو فراهم می‌شود.

امروز در کنار دستگاه‌های ورزشی و برنامه‌های تمرینی، بازار پنهانی از داروهای نیروزا، مکمل‌های فاقد مجوز، آمپول‌های هورمونی و پودرهای ناشناخته نیز شکل گرفته است؛ محصولاتی که بسیاری از آنها بدون نظارت علمی و پزشکی در اختیار ورزشکاران قرار می‌گیرد و مصرف‌کنندگان، اغلب بدون آگاهی از عوارض خطرناک آنها، تنها به امید افزایش سریع حجم عضلات از آنها استفاده می‌کنند.

برای بررسی این موضوع، خبرنگار روزنامه «شهر مردم» در ادامه سلسله گزارش‌های میدانی خود، به صورت سرزده از چند باشگاه بدنسازی سطح شهر بازدید کرد، هدف این بازدید، بررسی نحوه عرضه مکمل‌ها و میزان آگاهی ورزشکاران نسبت به خطرات مصرف داروهای نیروزا بوده است.

در نخستین باشگاه، جوانی حدود 20 ساله که اندامی لاغر داشت، پس از پایان یک ست تمرین، بطری حاوی مایعی رنگی را برداشت و با اشتیاق نوشید، از او پرسیدم این نوشیدنی چیست؟

بدون مکث پاسخ داد، داروی نیروزاست برای اینکه زودتر حجم بگیرم مصرف می‌کنم و  بیشتر بچه‌های باشگاه هم استفاده می‌کنند و وقتی پرسیدم این دارو را از کجا تهیه کرده است، گفت از همین باشگاه خریده‌ام، مربی گفته اگر می‌خواهم زودتر نتیجه بگیرم، باید مصرف کنم.

از او درباره عوارض احتمالی این دارو سؤال کردم، لبخندی زد و گفت: راستش چیزی نمی‌دانم، فقط شنیده‌ام اگر زیاد مصرف کنم شاید برای کلیه ضرر داشته باشد، اما فعلاً می‌خواهم بدنم بزرگ‌تر شود،

چند متر آن‌سوتر، ۲ ورزشکار دیگر نیز مشغول آماده کردن شیک‌های پروتئینی و مکمل‌های مختلف بودند، یکی از آنها که کمتر از ۶  ماه  ورزش را آغاز کرده بود، گفت: همه می‌گویند بدون مکمل نمی‌شود پیشرفت کرد، من هم هر مکملی که مربی گفته خریده‌ام.

ورزشکار دیگری که چند سال سابقه تمرین داشت، معتقد بود که بسیاری از جوانان حتی تفاوت میان مکمل‌های مجاز، مکمل‌های تقلبی و داروهای هورمونی را نمی‌دانند و صرفاً به توصیه دیگران عمل می‌کنند.

در بازدید از باشگاه‌های دیگر نیز شرایط تفاوت چندانی نداشت و برخی ورزشکاران نام داروهایی را بر زبان می‌آوردند که حتی تلفظ صحیح آنها را نمی‌دانستند، اما با اطمینان از تأثیر فوق‌العاده آنها سخن می‌گفتند، برخی دیگر تأکید داشتند که اگر این داروها را مصرف نکنند، از هم‌باشگاهی‌های خود عقب می‌مانند و انگیزه تمرین را از دست می‌دهند.

آنچه بیش از هر چیز جلب توجه می‌کرد، نبود آگاهی کافی میان بخش قابل توجهی از مصرف‌کنندگان بود، بسیاری از آنان نه درباره ترکیبات داروها اطلاعاتی داشتند و نه از عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت آنها آگاه بودند؛ تبلیغات دهان‌به‌دهان، توصیه دوستان و گاه تشویق افراد غیرمتخصص، جایگزین مشاوره علمی و پزشکی شده بود.

کارشناسان حوزه سلامت معتقدند همین ناآگاهی، مهم‌ترین سرمایه سودجویانی است که سلامت جوانان را به کالایی برای کسب درآمد تبدیل کرده‌اند آنها با وعده‌هایی همچون «افزایش حجم در یک ماه»، «عضله‌سازی تضمینی» یا «چربی‌سوزی سریع»، جوانان را به مصرف محصولاتی تشویق می‌کنند که منشأ بسیاری از آنها مشخص نیست و حتی ممکن است به صورت قاچاق وارد کشور شده باشند.

در چنین شرایطی، باشگاهی که باید محل ترویج فرهنگ ورزش و سلامت باشد، گاه ناخواسته به محلی برای توزیع فرآورده‌هایی تبدیل می‌شود که مصرف آنها می‌تواند آینده یک جوان را با مخاطره جدی روبه‌رو کند،

این تنها آغاز یک ماجراست؛ ماجرایی که پشت ظاهر جذاب اندام‌های عضلانی، واقعیتی تلخ از بیماری، آسیب‌های جسمی و سودجویی پنهان شده است؛ واقعیتی که در ادامه این سلسله گزارش‌ها، از زبان پزشکان، متخصصان تغذیه، مسئولان حوزه ورزش و خانواده‌ها بررسی خواهد شد.