علیرضا فرضی دیری -شهر مردم

تغییر سبک زندگی، افزایش تعداد شرکت‌ها، ادارات و سازمان‌ها در ایران طی دهه‌های گذشته، مبل، میز، صندلی و هرآنچه مبلمان خانگی و اداری نامیده می‌شود را از کالای لوکس به یک نیاز تبدیل کرده و این افزایش تقاضا باعث پیشرفت صنعت مبل در ایران شده است.

صنعت مبل ایران در سال‌های اخیر در طراحی و کیفیت، پیشرفت قابل‌توجهی داشته است و به‌خصوص هنرمندانی که با منبت‌کاری روی مبل، طرح‌های بی‌نظیری خلق کرده‌اند، باعث شده‌اند مبل ایرانی در بازارهای صادراتی تحسین‌برانگیز باشد.

شهرهای ملایر، اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز و تویسرکان از شهرهای مطرح تولید و طراحی مبلمان کشورند، اما بدون شک تهران مهم‌ترین قطب تجارت مبلمان، ملایر پایتخت مبل و منبت ایران و شهرک حاجی‌آباد این شهر، نخستین خوشه مبل و منبت کشور است.

هشت درصد اشتغال کشور در صنعت چوب و مبلمان است که بعد از خودرو، دومین صنعت اشتغال‌زای کشور محسوب می‌شود؛ این صنعت محرک صنایع چوب، پارچه، رنگ و خیلی از صنایع وابسته است و از طرفی صادرات مبل چندین برابر نسبت به صادرات اجزای آن، ارزش افزوده ایجاد می‌کند.

صنعت مبلمان ایران، یکی از صنایع مهم

صنعت مبلمان ایران همواره یکی از صنایع مهم، اشتغال‌زا و ارزش‌آفرین کشور به شمار می‌رود؛ صنعتی که از یک سو با هنر، ذوق و خلاقیت استادکاران ایرانی گره خورده است و از سوی دیگر نقش مهمی در رونق تولید، توسعه صادرات غیرنفتی و ایجاد فرصت‌های شغلی ایفا می‌کند؛ با این حال، این صنعت نیز همانند بسیاری از بخش‌های تولیدی کشور در سال‌های اخیر تحت تأثیر افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات نرخ ارز، کاهش قدرت خرید مردم، دشواری تأمین مواد اولیه و مشکلات صادرات قرار گرفته است

بزرگ‌ترین گردهمایی تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان مبلمان ایران در جنوب کشور

به گفته دکتر محسن نهاوندی، مدیرعامل شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی فارس، نمایشگاه تخصصی مبلمان که این روزها در محل دائمی نمایشگاه بین‌المللی شیراز برگزار شده، فرصتی را برای گردهمایی تولیدکنندگان، فعالان اقتصادی و علاقه‌مندان این صنعت فراهم کرده است.

وی افزود: چهلمین نمایشگاه تخصصی مبلمان منزل شیراز که از ۶ تا ۱۰ مردادماه ۱۴۰۵ در نمایشگاه‌های بین‌المللی استان فارس میزبان بخشی از تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان، همچنین بازدیدکنندگان بوده است، یکی از رویدادهای شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی فارس است که به‌جرئت می‌توان آن را بزرگ‌ترین گردهمایی تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان مبلمان ایران در جنوب کشور نامید.

نهاوندی خاطرنشان کرد: این دوره از نمایشگاه با حضور بیش از ۱۰۵ شرکت و برندهای شاخص و مطرح کشور، جدیدترین دستاوردهای صنعت مبلمان را در سبک‌های مدرن، کلاسیک، سلطنتی و مینیمال به معرض دید بازدیدکنندگان حرفه‌ای و خانواده‌ها گذاشت.

مدیرعامل شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی فارس یادآور شد: آنچه در این رویداد به نمایش درآمد، صرفاً ارائه یک محصول نبود؛ بلکه این نمایشگاه تلفیقی از طراحی ارگونومیک، دوام بی‌نظیر و هنر ایرانی در قالب انواع ست‌های نشیمن، خواب، پذیرایی و میزهای دکوراتیو بود.

نهاوندی در بخش دیگری از سخنان خود بیان کرد: بازدیدکنندگان هر شب از ساعت ۱۷ تا ۲۲ مهمان 6 سالن بزرگ و مجهز به نام‌های حافظ، بهار، نرگس، سرو، ملاصدرا و اردیبهشت بودند؛ جایی که هر سالن تخصصی به دسته‌ای خاص از مبلمان منزل اختصاص داشت و تولیدکنندگان برتر، آخرین متریال‌های به‌روز از چرم طبیعی، پارچه‌های نفیس و چوب‌های باکیفیت را به نمایش گذاشتند.

در این میان، خبرنگار گروه اقتصادی روزنامه «شهر مردم» با حضور در این نمایشگاه، پای صحبت فعالان باسابقه این حوزه نشست تا آخرین وضعیت بازار، مشکلات تولید، روند صادرات و آینده صنعت مبلمان را از زبان آنان جویا شود.

کاهش قدرت خرید، بزرگ‌ترین مانع رونق بازار

حمید طاهری، مدیر فروش یکی از شرکت‌های تولید و عرضه مبلمان، با اشاره به شرایط کنونی بازار که متأسفانه در وضعیت مطلوبی نیست، گفت: این کالا دیگر در اولویت خرید بسیاری از خانواده‌ها نیست.

او افزود: افزایش هزینه‌های زندگی سبب شده است تا مردم ابتدا نیازهای ضروری خود را تأمین کنند و خرید کالاهای بادوام مانند مبلمان را به تعویق بیندازند.

این مدیر فروش در ادامه اظهار کرد: هرچند تولیدکنندگان تلاش کرده‌اند کیفیت محصولات را حفظ کنند، اما کاهش تقاضا موجب شده است که بسیاری از واحدهای تولیدی با ظرفیت کامل فعالیت نکنند.

صادرات؛ فرصتی که با مشکلات مالی همراه شده است

طاهری با اشاره به فعالیت‌های صادراتی محصولات مبلمان بیان کرد: در سال‌های اخیر صادرات خوبی به کشور عراق شده است، اما بدحسابی برخی خریداران در عراق، مشکلات مالی فراوانی برای تولیدکنندگان ایجاد کرده است.

او افزود: این موضوع سبب شد تا بخشی از سرمایه تولیدکنندگان برای مدت طولانی در عراق بلوکه شود و برنامه‌ریزی برای توسعه صادرات با دشواری همراه باشد.

طاهری در ادامه تأکید کرد: اگر سازوکارهای مطمئن‌تری برای تجارت خارجی فراهم شود، صنعت مبلمان ایران ظرفیت بسیار بالایی برای حضور در بازارهای منطقه دارد.

پیش‌بینی رکود در بازار مبلمان

این مدیر فروش با ابراز نگرانی از آینده بازار مبل توضیح داد: در دوره‌هایی که بازار ارز با نوسان همراه است، رفتار خریداران نیز تغییر می‌کند و بسیاری خرید خود را به آینده موکول می‌کنند و متأسفانه همین مسئله سبب کاهش فروش و افزایش فشار بر تولیدکنندگان شده است؛ بنابراین با شرایط فعلی، ممکن است بازار مبلمان با رکودی حدود یک‌ساله روبه‌رو شود.

به گفته وی، ثبات اقتصادی، پیش‌بینی‌پذیر بودن بازار و کاهش هزینه‌های تولید می‌تواند زمینه خروج صنعت مبلمان از رکود را فراهم کند.

وابستگی به واردات مواد اولیه

طاهری در بخش دیگری از سخنان خود درباره تأمین مواد اولیه نیز تصریح کرد: بخش عمده چوب مورد نیاز صنعت مبلمان از کشورهای گرجستان و روسیه وارد و اسفنج نیز عمدتاً از ترکیه تأمین می‌شود که در این راستا اگر بتوان زنجیره تأمین داخلی را تقویت کرد و از خام‌فروشی جلوگیری شود، بخش مهمی از مشکلات تولید برطرف خواهد شد.

وی درباره پارچه‌های مورد استفاده در مبلمان نیز توضیح داد: به دلیل محدودیت‌های موجود، بخشی از پارچه‌های مصرفی از ترکیه و چین وارد می‌شود؛ بنابراین کاهش تعرفه‌های گمرکی می‌تواند قیمت تمام‌شده را کاهش و کیفیت محصولات را نیز افزایش دهد.

صنعت مبلمان؛ یک صنعت زودبازده

گفتنی است در جهان طی دهه‌های اخیر، صنعت مبلمان با پشت‌سر گذاشتن صنایع پوشاک و کفش، در جایگاه اول صنایع سبک دنیا قرار گرفته است و از آن به عنوان یک صنعت زودبازده، پرشتاب و با ارزش افزوده بالا یاد می‌شود.

بدین ترتیب اکنون صنعت مبلمان سهم قابل‌توجهی در تجارت جهانی دارد و رشد و توسعه این صنعت و حضور هدفمند در بازارهای صادراتی، مزایای زیادی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی دارد.

آمارها نشان می‌دهد که کل واردات این گروه در جهان در سال ۲۰۲۰ عدد باورنکردنی ۱۷۶ میلیارد دلار بوده است و آمریکا، آلمان، فرانسه، انگلستان، ژاپن، کانادا، هلند، استرالیا، سوئیس و اسپانیا بزرگ‌ترین واردکنندگان این گروه بوده‌اند.

تولیدات مطابق استانداردهای روز و با بهره‌گیری از دانش فنی

در ادامه، شکورزاده، یکی دیگر از غرفه‌داران نمایشگاه که بیش از ۱۵ سال در صنعت مبلمان فعالیت دارد، گفت: در تمام سال‌های فعالیت، تلاش شده است تا تولیدات مطابق استانداردهای روز و با بهره‌گیری از دانش فنی و طراحی‌های نوین عرضه شود.

او افزود: با وجود نوسانات اقتصادی، افزایش هزینه‌ها و مشکلات تأمین مواد اولیه، کیفیت فدای شرایط بازار نشده است.

صادرات در سخت‌ترین شرایط ادامه یافت

شکورزاده در ادامه اظهار کرد: با وجود مشکلات اقتصادی و محدودیت‌های مختلف، صادرات محصولات به کشورهایی مانند کانادا، انگلستان، عراق، اقلیم کردستان، برخی کشورهای آسیای شرقی و حوزه خلیج فارس ادامه دارد.

او با یادآوری این مطلب که اگر شرایط تجارت خارجی بهبود یابد، صنعت مبلمان می‌تواند سهم قابل‌توجهی در ارزآوری کشور داشته باشد، افزود: تولیدکنندگان مبلمان ایرانی از توان فنی و تخصص بالایی برخوردارند و محصولات ایرانی از نظر کیفیت قابلیت رقابت با بسیاری از برندهای خارجی را دارند.

رشد هزینه‌ها، بدون افزایش واقعی سود

این فعال صنعت مبلمان درباره افزایش قیمت‌ها نیز گفت: در سال گذشته قیمت یک دست مبلمان مرغوب حدود ۸۰۰ میلیون تومان بود و اکنون به حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان رسیده است، اما این افزایش به معنای رشد سود تولیدکننده نیست؛ بلکه افزایش تمام هزینه‌های تولید از جمله چوب، پارچه، یراق‌آلات، حمل‌ونقل، دستمزد استادکاران و کارگران باعث این افزایش قیمت شده است.

او همچنین به افزایش چشمگیر قیمت چوب وارداتی اشاره کرد و متذکر شد: هزینه تأمین چوب نیز نسبت به گذشته چندین برابر شده است و این موضوع باعث افزایش فشار زیادی بر واحدهای تولیدی شده است.

استادکاران؛ سرمایه فراموش‌شده صنعت

شکورزاده با تأکید بر اهمیت نیروی انسانی متخصص خاطرنشان کرد: استادکاران ماهر بزرگ‌ترین سرمایه صنعت مبلمان ایران هستند که متأسفانه در سال‌های اخیر و به دلیل مشکلات اقتصادی، بخشی از نیروهای متخصص از این حرفه خارج شده‌اند و ادامه این روند و عدم حمایت جدی از استادکاران این حرفه، می‌تواند به کیفیت تولید آسیب جدی وارد کند.

او در بخش دیگری از سخنان خود یادآوری کرد: متأسفانه در کنار تولیدکنندگان متعهد، افراد غیرحرفه‌ای نیز وارد این بازار شده‌اند و با عرضه محصولات بی‌کیفیت، اعتماد بخشی از مشتریان را خدشه‌دار کرده‌اند و در این راستا نظارت بیشتر بر تولید و عرضه می‌تواند به حفظ اعتبار این صنعت کمک کند.

صنعتی با ظرفیت اشتغال و ارزآوری

مشاهدات میدانی خبرنگار «شهر مردم» نشان می‌دهد که فعالان صنعت مبلمان بیش از هر چیز خواستار ثبات اقتصادی، حمایت از تولید، تسهیل واردات مواد اولیه، توسعه صادرات و افزایش قدرت خرید مردم هستند. آنان معتقدند صنعت مبلمان ایران با برخورداری از نیروی انسانی متخصص، ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال، توسعه صادرات و رونق اقتصادی دارد، اما تحقق این ظرفیت‌ها نیازمند برنامه‌ریزی، حمایت هدفمند و رفع موانع تولید است.

نمایشگاه بین‌المللی مبلمان شیراز، معرفی توانمندی‌های تولیدکنندگان داخلی

نمایشگاه بین‌المللی مبلمان شیراز، علاوه بر معرفی توانمندی‌های تولیدکنندگان داخلی، فرصتی برای بیان دغدغه‌های این صنعت نیز فراهم کرده است؛ دغدغه‌هایی که اگر مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد، می‌تواند زمینه‌ساز بازگشت رونق به یکی از مهم‌ترین صنایع کشور باشد.

سهم ناچیز ایران در صادرات مبل

سال‌هاست بازار داخلی جذابیت کافی برای تولیدکنندگان داشته است و تولیدکنندگان کمتر به فکر بازارهای صادراتی بوده‌اند؛ اما در سال‌های اخیر به دلیل مشکلات اقتصادی، بازار داخلی از تب و تاب افتاده و رقابت زیادی بین تولیدکنندگان شکل گرفته است.

بازار اصلی مبلمان ایران در بازارهای صادراتی، کشورهای منطقه خلیج فارس، عراق، کشورهای آسیای میانه، قفقاز و همچنین روسیه است که در این میان، بازار عراق، آذربایجان و روسیه برای تولیدکنندگان ایرانی جذابیت بیشتری دارد.

عراق سالانه بیش از ۱.۳ میلیارد دلار واردات مبلمان دارد که سهم ایران از این بین، فقط حدود ۷۰ میلیون دلار است.

عراق بخش زیادی از مبلمان خود را از چین، ترکیه و ایتالیا وارد می‌کند؛ با توجه به افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و کاهش حضور چینی‌ها در بازار عراق و از طرفی نزدیکی به بازار عراق، فرصت حضور تولیدکننده‌های ایرانی بیش از پیش فراهم است؛ عراق بیش از ۵۵ درصد میز، صندلی و مبل خود را از چین تأمین می‌کند.