وقتی توسعه شهری پشت ترافیک جهنمی در جا می زند

از مطالبات مردمی تا کلافگی در راه‌بندان تابستانی؛ کالبدشکافی یک ناهماهنگی عمرانی در کمربندی شیراز

گره کور ترافیک در مسیرهای موازی؛ چرا پروژه‌های عمرانی شیراز پیوست رسانه‌ای ندارند؟

جلال‌الدین عرفانی – شهر مردم

توسعه زیرساخت‌های شهری و ترمیم معابر از ابزارهای اصلی بهبود کیفیت زندگی در کلان‌شهرها به شمار می‌روند؛ اما نحوه اجرای این پروژه‌ها و میزان هماهنگی دستگاه‌های متولی با نیازهای روزمره مردم، مرز میان رضایتمندی و کلافگی شهروندان را تعیین می‌کند. در بسیاری از موارد، عملیات حفاری، آسفالت‌ریزی و تعمیر سیستم‌های خدماتی به شکلی ناگهانی، بدون هماهنگی ترافیکی پیشینی و بدون آگاهی‌بخشی به افکار عمومی آغاز می‌شود اما این رویکرد سبب شده است تا شریان‌های اصلی ارتباطی بدون هشدار قبلی مسدود شوند و رانندگان بدون داشتن راه فرار یا امکان انتخاب مسیر جایگزین، ساعت ها در راه‌بندان‌های طولانی گرفتار شوند. اتلاف وقت شهروندان و ایجاد گره‌های کور ترافیکی، هزینه پنهانی است که به دلیل سوءمدیریت در اطلاع‌رسانی به جامعه تحمیل می‌شود.

در این بین در گذشته، رویه مشخصی برای اجرای پروژه‌های شهری وجود داشت؛ به طوری که از چند روز قبل، جزئیات زمان‌بندی و تغییر مسیرها از طریق رسانه‌های مکتوب به اطلاع عموم می‌رسید یا با نصب تابلوها و بنرهای بزرگ در فواصل بسیار دورتر از هسته کارگاه، به رانندگان هشدار داده می‌شد تا پیش از ورود به بن‌بست ترافیکی، مسیر خود را تغییر دهند. این روزها اما عملیات بهسازی آسفالت در بخشی از کمربندی شیراز، بار دیگر این چالش قدیمی را پیش چشم شهروندان آورده است. وضعیت آسفالت این معبر پیش از این به قدری اسف‌بار، خراب و پرتزلزل بود که ترمیم آن یکی از مطالبات بسیار جدی و حیاتی مردم به شمار می‌رفت؛ با این حال، عدم اطلاع‌رسانی زودهنگام و نبود علائم راهنما در مسافت‌های بسیار جلوتر برای آگاهی‌بخشی به رانندگان جهت تغییر مسیر، سبب بروز راه‌بندان‌های چند کیلومتری در گرمای شدید مردادماه شیراز شده و کلافگی شدید مردم را رقم زده است، این وضعیت نشان می‌دهد که حتی با وجود ضرورت فنی پروژه، نادیده گرفتن پیوست‌های ترافیکی و رسانه‌ای می‌تواند یک اقدام مثبت عمرانی را به بحران رضایت عمومی تبدیل کند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که رانندگان پیش از ورود به محدوده مسدود شده، هیچ‌گونه تابلوی هشداردهنده‌ای مشاهده نمی‌کنند تا بتوانند به سمت بزرگراه‌ها یا خیابان‌های موازی هدایت شوندکه شاید اگر حتی پیش از رسیدن به پل امام حسن(ع) این اطلاع رسانی صورت می گرفت رانندگان مسیر جایگزین را انتخاب می کردند، این موضوع سبب سرریز شدن حجم عظیمی از خودروها به یک گلوگاه باریک عمرانی می‌شود،این در حالی است که کارشناسان شهری معتقدند که اجرای پروژه‌های کفسازی و آسفالت در مسیرهای پرتردد نظیر کمربندی باید با برنامه‌ریزی دقیق ترافیکی همراه باشد و اعمال محدودیت‌ها به ساعاتی از شب منتقل شود که بار تردد خودروها به حداقل می‌رسد؛ الگویی که به نظر می‌رسد در برخی بخش‌های مدیریتی هنوز به یک الزام تبدیل نشده است.

تشریح مرزهای مدیریتی کمربندی از زبان رئیس سازمان عمران شهرداری شیراز

ناهماهنگی در اجرای پروژه‌های عمرانی کلان‌شهر علاوه بر اتلاف وقت، سبب سردرگمی شهروندان در تشخیص دستگاه مسئول نیز می‌شود، ترافیک سنگین ناشی از عملیات کفسازی در بخش بزرگی از کمربندی، بسیاری از رانندگان را با این تصور مواجه کرد که شهرداری شیراز متولی اصلی ایجاد این گره ترافیکی در ساعات پرتردد روز است. این در حالی است که بخش عمده‌ای از محورهای ارتباطی پیرامونی شهر تحت مدیریت سایر دستگاه‌های دولتی قرار دارند و شهرداری دخالتی در اجرای عملیات یا زمان‌بندی آن‌ها ندارد، موضوعی که رئیس سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری شیراز نیز در گفت‌وگو اختصاصی با «شهر مردم» بر آن تاکید کرد و ضمن رد این موضوع گفت: این بخش از کمربندی یعنی حد فاصل پل امام حسن(ع) تا پل شهید فرصتیان در تقاطع کمربندی با بزرگراه حسینی‌الهاشمی در حوزه اداره راه و شهرسازی است و در حیطه اختیارات مدیریت شهری قرار ندارد.

علی حسین عباسی افزود: ما در شهرداری هر گاه بخواهیم پروژه‌ای را اجرا کنیم، حتماً اطلاع‌رسانی لازم را انجام داده و از پلیس راهور نیز مجوزهای ترافیکی را دریافت می‌کنیم.

وی اضافه کرد: اما به این نکته هم باید توجه داشت که امروز کمربندی به یک جاده محلی و پر تردد تبدیل شده و جا دارد مردم نیز کمی تحمل به خرج دهند؛ چرا که بعد از مدت‌ها بحث و تقاضا خود مردم ترمیم کفسازی این بخش از کمربندی که جزو مطالبات و دغدغه‌های اصلی مردم بوده در حال انجام است.

عباسی در ادامه با اشاره به شرایط ناگزیر تردد در این مسیر تصریح کرد: حتی اگر اطلاع‌رسانی هم انجام می‌شد، بسیاری از رانندگان جز عبور از این مسیر راه دیگری نداشتند و به هر حال هر آبادی با نوعی تخریب و محدودیت موقت همراه است. بنابراین اول اینکه مردم باید صبوری کنند و دوم در انتخاب مسیر دقت داشته باشند؛ چرا که این کار عمرانی به هر ترتیب باید توسط دستگاه مسئول به سرانجام می‌رسید.

رئیس سازمان عمران و بازآفرینی شهرداری شیراز در خصوص بخش دیگری از کمربندی که قرار است توسط مدیریت شهری بهسازی شود نیز ادامه داد: آسفالت کمربندی از ابتدای بلوار پرستار تا جوادیه بر عهده شهرداری شیراز است که در این راستا اطلاع‌رسانی لازم صورت گرفته و از طرفی فعالیت ما در زمینه آسفالت بیشتر شب‌ها از ساعت ۲۳ به بعد انجام می‌شود تا کمترین مشکل برای شهروندان پیش بیاید و راه بندان ایجاد نشود.

وی نیز با تاکید بر ضرورت استفاده از الگوهای کم‌ترافیک در اجرای پروژه‌های عمرانی معتقد است: انتقال فعالیت کارگاه‌ها به ساعات پایانی شب می‌تواند بخش عمده‌ای از دغدغه‌های ترافیکی شهر را در معابر شریانی و اصلی برطرف سازد