مدیرکل حفاظت از محیط زیست استان فارس در گفت‌وگو با «شهرمردم» مطرح کرد: 

مخاطرات ناشی از حملات بی‌امان هوایی باعث شده است که برنامه‌های پایش زیستگاه‌ها تا حدی با تأخیر روبه‌رو شود

 محیط‌بانان فارس همچون سربازان در زیستگاه‌ها به نگهبانی از حیات وحش ایستاده‌اند

فاطمه مقدم – شهر مردم|

در اسفند ماه، پس از باران‌های مطلوب که نزولش آرزوی همیشگی مردم این دیار بود، حالا که باید آسمان فارس آبی و آرام باشد، شوربختانه صدای هواپیماها و خبر حملات هوایی، سایه‌ای از بیم بر آسمان شهر و کوه‌ها و دشت‌ها انداخته است. یکی از زیستگاه‌های مهم فارس، پارک ملی بمو، که در روزهای پیش از بهار صدای قوچ و میش، کل و بز در فصل زادآوری و جست‌وجوی علوفه تازه در دامنه‌هایش پراکنده بود، حالا نگران‌تر از همیشه به نظر می‌رسد. جنگ، حتی اگر مستقیماً گلوله‌ای به سوی حیات وحش شلیک نکند یا آتشی به دامن زیستگاه‌ها نیندازد، باز هم اثرش را بر حیات می‌گذارد؛ صدای مهیب انفجارها پرندگان را می‌ترساند، ترکش‌ها علفزارها را شعله‌ور می‌کند و مراکز حفاظتی را نیمه‌تعطیل می‌گذارد. در میانه این ناامنی ناخواسته، مردان سبزپوش محیط زیست مانند سربازانی صبور در دل کوه و بیابان، بی‌هیاهو اما بیدار به پاسبانی ایستاده‌اند. آن‌ها به جای سنگر، پناهگاه‌های حیات وحش را پاسداری می‌کنند و جان خود را زیر آسمان پرآتش و انفجار، برای امنیت معصوم‌ترین زیستمندان این مرز و بوم به مخاطره می‌اندازند. با مدیرکل حفاظت از محیط زیست فارس در زمینه برنامه‌های حفاظتی و اثرات جنگ بر گونه‌های حیات وحش گفت‌وگو کردیم.

مدیرکل محیط زیست استان فارس در گفت‌وگو با «شهر مردم»، با اشاره به اینکه خوشبختانه تاکنون در استان فارس موردی از تأثیر مستقیم فعالیت‌های نظامی یا حملات هوایی بر حیات وحش استان ثبت یا گزارش نشده است، گفت: در جنگ ۱۲ روزه یکی از دلایل گسترش آتش‌سوزی پارک ملی بمو در اثر افتادن پرتابه‌های اسرائیل، خشک بودن علوفه‌های این پارک ملی بود، اما اکنون تا زمان این گفت‌وگو، هنوز هیچ اتفاقی در زیستگاه‌ها ثبت نشده است.

لیلا تاجگردون در ادامه با تأکید بر اینکه به هر صورت جنگ امنیت حیات وحش را به خطر می‌اندازد، افزود: نکته دیگر آن است که مخاطرات ناشی از حملات بی‌امان هوایی باعث شده است که برنامه‌های پایش زیستگاه‌ها تا حدی با تأخیر روبه‌رو شود، زیرا بسیاری از نیروها در شیراز مستقر مانده‌اند و سرکشی میدانی به زیستگاه‌ها بیشتر بر دوش محیط‌بانان قرار گرفته است؛ محیط‌بانانی که همچون سربازان محیط زیست، با هوشیاری و مسئولیت‌پذیری به‌صورت شبانه‌روزی پاسداری از حیات وحش و زیستگاه‌ها را بر عهده دارند.

وی منظور خود از پایش را به این شرح توضیح داد: منظور از پایش، اقداماتی مانند گشت‌زنی در مناطق، بررسی آبشخورها و رصد بیماری‌های احتمالی در میان حیات وحش است. در حال حاضر بخش عمده این مسئولیت بر عهده نیروهایی است که در مناطق و شهرستان‌ها حضور دارند. با این حال، همکاران ما در اداره‌کل نیز چه از راه دور و چه با وجود مخاطرات، از طریق حضور میدانی در منطقه تلاش می‌کنند تا در حفاظت از حیات وحش و مناطق چهارگانه به محیط‌بانان کمک کنند.

تاجگردون تبعات جنگ را اولویت بر دفاع از کشور دانست و اظهار کرد: همین موضوع ممکن است اعتباراتی را که به سمت محیط زیست برای حفاظت و پروژه‌ها می‌آید محدود کند. اثر جنگ بر کند کردن پروژه‌های حفاظتی کاملاً عیان است؛ تعداد زیادی از پروژه‌های حاضر در اداره‌کل محیط زیست فارس به سبب این جنگ متوقف شده است و در کل پروژه‌های حفاظتی نظیر همکاری بر مدیریت مشارکتی زیستگاه گورخر با استان‌های یزد و کرمان که روی آن کار می‌کردیم، مسکوت مانده است. همچنین روی پروژه رهاسازی گوزن زرد در بخش توجردی سرچهان کار می‌کردیم و استارت این پروژه نیز چند روز قبل از جنگ خورد که بستر‌سازی برای رهاسازی گوزن زرد و دیگر کارهایی که آغاز شده بود، فعلاً متوقف شده است.

پرندگان و حیوانات ریزجثه از صدای انفجارها می‌میرند 

مدیرکل محیط زیست فارس درباره مخاطرات مستقیم جنگ برای گونه‌های حیات‌وحش و زیستگاه‌های حساس استان بیان کرد: یکی از تهدیدهای محتمل، وقوع آتش‌سوزی در اثر سقوط پرتابه‌هاست که با توجه به تجربه جنگ ۱۲ روزه، تدابیری برای مهار و جلوگیری از گسترش آتش در زیستگاه‌های در معرض خطر اندیشیده شده است.

وی خاطرنشان کرد: از دیگر پیامدهای جنگ می‌توان به ایجاد صداهای مهیب ناشی از انفجارها، اشاره کرد که ممکن است باعث پراکندگی حیات‌وحش از زیستگاه‌های طبیعی شود؛ این مسئله به‌ویژه برای حیوانات کوچک‌جثه آسیب‌زاتر است. همچنین ثابت شده است که آلودگی‌های شدید صوتی می‌تواند احتمال تلف شدن پرندگان را افزایش دهد و صداهای انفجار نیز ممکن است موجب ترس، وحشت و آسیب در دیگر جانوران ریزجثه شود. همچنین برهم خوردن آرامش زیستگاه، مرگ حیات‌وحش و مهاجرت به مناطق اطراف زیستگاه‌ها تأثیرات بلندمدتی بر جمعیت‌های مختلف حیات‌وحش در مناطق تحت حفاظت خواهد داشت.

مدیرکل محیط زیست فارس ادامه داد: اگر فراتر از محدوده استان فارس نیز به موضوع نگاه کنیم، آلودگی‌های ناشی از انفجارهایی مانند انفجار مخازن نفت می‌تواند به طور مستقیم بر حیات‌وحش تأثیر بگذارد، متأسفانه در چنین شرایطی، محیط زیست یکی از قربانیان اصلی جنگ‌ها به شمار می‌رود.

تاجگردون در خصوص تشدید برنامه‌های حفاظتی از زیستگاه‌ها به سبب جنگ نیز متذکر شد: اکنون محیط‌بانان ما مثل همه سربازان وطن در حالت آماده‌باش هستند و برنامه‌های حفاظتی خود را دارند و گزارش روزانه به فرمانده یگان خود از گشت و کنترل منطقه می‌دهند و چون جنگ یک ناامنی نیز به همراه خود می‌آورد، ممکن است شکارچیان غیرمجاز از این شرایط سوءاستفاده کنند؛ از این رو همکاران با گشت‌زنی‌های بیشتر از منطقه حفاظت می‌کنند.

مدیرکل محیط زیست فارس در پایان با اشاره به اینکه روز ۱۳ اسفند، روز جهانی حیات‌وحش بود، گفت: به دلیل وقوع جنگ، فرصتی فراهم نشد تا از دغدغه‌مندان این حوزه، چه آنان که با ساخت آبشخور و نذر علوفه از حیات‌وحش حمایت کردند و چه کسانی که با قلم خود مدافع این سرمایه‌های طبیعی بودند، قدردانی و تشکر کنیم. از این تریبون از همه این عزیزان سپاسگزاری می‌کنیم و امیدواریم به دعای معصوم‌ترین زیستمندان ایران، یعنی حیات‌وحش و حیوانات این سرزمین، این جنگ با سرافرازی ایران به پایان برسد و کشورمان در مسیر آبادانی و پیشرفت گام بردارد.