از تعرفه‌هایی که هر سال آب می‌رود تا حقوقی که نصف حقوق نیروهای خدماتی بیمارستان است

فاطمه مقدم – شهرمردم

بعد از هر شیفت، خستگی در تنش می‌ماند؛ خستگی راهروهای شلوغ، بیمارانی که با درد و حادثه رسیده‌اند، همراهانی که چشم به دست پرستار دارند و پزشکانی که حتی یک لحظه خطا را نمی‌پذیرند. او ۱۷ سال است که پرستار است، فوق‌لیسانس دارد و در «رجایی»، یکی از پرکارترین بیمارستان‌های دولتی شیراز کار می‌کند؛ جایی که در روزهای بحرانی چون ایام جنگ، شیفت‌های اضافه هم بخشی از زندگی کاری او و همکارانش می‌شود، با این حال سنگینی این مسئولیت، در فیش حقوقی‌اش جایی ندارد؛ دریافتی‌اش از نیروهای غیردرمانی بیمارستان که نه به اندازه او درس خوانده‌اند و نه مسئول جان بیمارند و نه پاسخ‌گوی خطرهای درمان، کمتر است.

او می‌گوید که «گلایه‌مان فقط از عدد حقوق نیست؛ از نادیده‌گرفته‌شدن شأن کاری است که با جان آدم‌ها گره خورده است.» و به گفته‌اش این شرایط بر روحیه اکثر پرستاران بیمارستان‌های دولتی شیراز اثر منفی گذاشته است؛ به طوری که همکاران پرستار می‌گویند «ما باید برابر با حقوقمان کار کنیم نه بیشتر» و این بی‌انگیزگی در برابر بیماران هم از نظر روحی بر پرستاران فشار می‌آورد و جز آن هم فشار تنگنای معیشتی را بر دوش پرستاران می‌گذارد.

مقایسه دائمی بین خودشان و دیگر کارکنان بیمارستان برای آن‌ها به احساسی از تبعیضی تمام‌نشدنی تبدیل شده است؛ تبعیضی که نه تجمع‌های دو سال گذشته جلوی استانداری و بیمارستان درستش کرد و نه حتی خانه‌نشینی به اعتراض؛ حالا این تبعیض می‌رود که در تعهد کاری و حتی رابطه عاطفی پرستاران با شغلشان خود را نشان دهد!

این پرستار بخش آی‌سی‌یو بیمارستان رجایی شیراز، با تأکید بر داشتن سابقه ۱۷ ساله کار و مدرک کارشناسی ارشد پرستاری خود، به «شهر مردم» می‌گوید: دریافتی ماهانه‌اش ۲۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان است، در حالی‌که برخی نیروهای خدماتی بیمارستان، که مسئولیت مستقیم در قبال جان بیمار ندارند، حقوقی معادل ۴۵ میلیون تومان دریافت می‌کنند و «پرکیس» (کارانه) هم از محل درآمد بیمارستان می‌گیرند.

به گفته این پرستار، پرستاران پیش‌تر پرکیس دریافت می‌کردند، اما این دریافتی به شکل ناعادلانه‌ای از حقوق آنان حذف شده است؛ با این توجیه که پرستاران از وزارت بهداشت تعرفه می‌گیرند، در حالی که این تعرفه در بسیاری موارد از پرکیس کمتر است و تعرفه دریافتی من نیز حدود ۱۰ میلیون تومان بیشتر نیست.

وی با اشاره به حضور دائمی پرستاران در بیمارستان درباره روزهای جنگ می‌گوید: پرستاران بیمارستان رجایی در تمام مدت ۴۰ روز جنگ، شیفت‌های اضافه می‌دادند و به بیش از ۲۰۰ مجروح جنگی خدمات ارائه کردند؛ مجروحانی که همراهانشان، اضطرابی چندبرابر همراهان سایر بیماران داشتند.

این پرستار می‌افزاید: در همان روزها، کادر درمان از یک‌سو با فشار مراقبت از مجروحان روبه‌رو بود و از سوی دیگر، باید هر روز پاسخ‌گوی مسئولان دانشگاه نیز می‌بود. با این حال، به گفته او، «حق جنگ» هم سلیقه‌ای پرداخت شد و برای ۴۰ روز جنگ، تنها حدود پنج تا هشت میلیون تومان به حساب پرستاران واریز شد، در حالی‌که برخی کارکنان دولت حتی با وجود تعطیلی ادارات، این مبلغ را دریافت کردند.

دوشغله‌شدن پرستاران با اضافه شدن خدمات پرستاری خانگی

این پرستار با اشاره به اینکه بسیاری از همکارانش به ارائه خدمات پرستاری خارج از بیمارستان رو آورده‌اند، می‌گوید: نمی‌توان از این بابت به آن‌ها خرده گرفت؛ پرستاری که متأهل است، فرزند دارد و هزینه‌های زندگی‌اش با حقوق بیمارستان تأمین نمی‌شود، ناچار است به خدمات پرستاری خانگی روی بیاورد.

کاری که به گفته او، فشار کاری کمتری دارد و درآمد بیشتری ایجاد می‌کند.

این گفته پرستار بیمارستان رجایی را شاید بتوان نشان از پا گرفتن بحرانی خاموش خواند. وقتی پرستار برای جبران هزینه‌های زندگی ناچار می‌شود پس از شیفت‌های سنگین بیمارستان، خدمات خصوصی مانند تزریقات، تعویض پانسمان یا مراقبت از زخم را در منزل بیماران انجام دهد، مراقبت درمانی عملاً به توان پرداخت بیمار وابسته می‌شود. بیماری که امکان پرداخت هر نوبت چندصد هزار تومان را دارد، از پیگیری و مراقبت بیشتری برخوردار می‌شود و بیماری که ندارد، ناچار است به خدمات محدود بیمارستان دولتی بسنده کند؛ از سوی دیگر، دوشغله‌شدن پرستاران می‌تواند خستگی مزمن، کاهش تمرکز و فرسودگی شغلی را تشدید کند؛ عواملی که در حرفه‌ای وابسته به دقت و واکنش سریع، بی‌اثر نیستند. این روند بیش از آنکه نشانه انتخاب فردی پرستاران باشد، علامتی از ناکارآمدی نظام پرداخت است؛ نظامی که فشار اقتصادی را به کادر درمان و در نتیجه تبعیض در دسترسی را به بیمار منتقل خواهد کرد.

اعتراض‌های ۱۴۰۳ نتیجه‌ای برای پرستاران نداشت و تنها ضررش به بیماران رسید

معاون نظام پرستاری شیراز نیز در گفت‌وگو با «شهر مردم» با اشاره به احکام جدید حقوقی پرستاران در یک ماه اخیر می‌گوید: در حالی‌که دولت برای پرستاران تنها ۲۰ درصد افزایش حقوق در نظر گرفته است، افزایش ۶۰ درصدی حقوق نیروهای خدماتی بیمارستان‌ها در احکام امسال، تبعیض را که پیش از این بین پرستاران و پزشکان بود، به دیگر پرسنل بیمارستان نیز تسری داده است؛ نیروهایی که بدون داشتن تحصیلات تخصصی و با شغلی ساده و بدون مسئولیتی در قبال بیمار، حتی با سابقه کاری برابر یا گاه کمتر از پرستاران، دریافتی بیشتری دارند.

رضا حیدری می‌افزاید: پس از واریز حقوق‌ها، پرستاران بیمارستان‌های دولتی چندین بار قصد اعتراض و تجمع داشته‌اند، اما ما مانع آن‌ها شده‌ایم؛ چرا که در سال ۱۴۰۳ اعتراض‌های پی‌درپی داشتیم و نه‌تنها نتیجه‌ای نگرفتیم، بلکه زیان این اعتراض‌ها تنها به بیماران رسید.

به گفته وی، تنها نتیجه آن اعتراض‌ها افزایش اضافه‌کار بود؛ اضافه‌کاری که اکنون برای پرستاران ساعتی ۸۰ هزار تومان محاسبه می‌شود، در حالی‌که یک نیروی خدماتی بیمارستان برای هر ساعت اضافه‌کار بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان دریافت می‌کند.

حیدری می‌گوید: امسال برای اینکه پرستاران را قانع کنند، ماهانه چهار میلیون تومان به‌عنوان جبران تفاوت دریافتی، به‌صورت موقت به حسابشان واریز شده است؛ در حالی‌که این عدد در حکم حقوقی ما نیامده است و هر زمان بخواهند می‌توانند پرداخت آن را متوقف کنند.

معاون نظام پرستاری شیراز می‌افزاید: تا حرف اضافه‌حقوق می‌زنیم، می‌گویند کشور در بحران است و در شرایط جنگی قرار دارد؛ مگر تاوان جنگ و بحران را فقط باید پرستاران بدهند؟ در حالی‌که برای پزشکان صددرصد افزایش حقوق و برای نیروهای خدماتی ۶۰ درصد افزایش اعمال شده است.

حیدری با اشاره به تفاوت مراجع تعیین‌کننده حقوق کارکنان بیمارستان می‌گوید: حقوق نیروهای خدماتی بیمارستان را شورای حقوق و دستمزد تعیین می‌کند و حقوق پرستاران را وزارت بهداشت؛ وزارتخانه می‌تواند بخش‌هایی از حقوق پرستاران را افزایش دهد، اما به سبب تعارض منافع با پزشکان، این کار را انجام نمی‌دهد.

وی اظهار می‌کند: تعرفه پرستاری با وجود همه اعتراض‌ها و تجمع‌ها هنوز اصلاح نشده است، خدمات بیمار را پرستار انجام می‌دهد، اما پولش را پزشک می‌گیرد؛ آزمایش، خون‌گیری، نوار قلب و بسیاری از کارها و خدمات دیگر را پرستار انجام می‌دهد، اما درآمد آن به پزشک می‌رسد.

تعرفه پرستاری از ۱۸ میلیون سال ۱۴۰۳ به ۱۰ میلیون آب رفت

یکی از پرستاران بخش درمان حاد بیمارستان نمازی نیز درباره تعرفه‌های پرستاری می‌گوید: تعرفه خدمات پرستاری در سال ۱۴۰۳، بعد از اعتراض‌ها افزایش پیدا کرد، اما هر سال به‌جای اینکه متناسب با تورم بالا برود، کمتر شده است؛ به‌طوری‌که تعرفه دریافتی من از ۱۸ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳، حالا به ۱۰ میلیون تومان کاهش پیدا کرده است.

این پرستار با اشاره به اینکه امسال با همه تورم موجود، حقوق پرستاران حدود ۲۵ میلیون تومان است و چهار میلیون تومان نیز در قالب بن‌کارت واریز می‌شود، بیان می‌کند: این چهار میلیون تومان هم فقط یک ماه پرداخت شده و حاضر نیستند آن را به حکم حقوقی اضافه کنند، چون نمی‌خواهند نسبت به پرداختش متعهد شوند.

وی با اشاره به اینکه جنگ را بهانه تضییع حقوق پرستاران اعلام می‌کنند، خاطرنشان می‌کند: در حالی‌که همین پرستاران در تمام روزهای جنگ بر سر کار حاضر بودند و حتی شیفت‌های فوق‌العاده دادند، افزایش حقوق برای دیگر کارکنان دولت اعمال شده است؛ هر سال یک بهانه‌ای برای ندادن حقوق پرستاران می‌آورند.

به گفته وی، وقتی نارضایتی شغلی تا این اندازه فراگیر می‌شود، حتی اگر بخشی از پرستاران همچنان با وجدان کاری و تعهد حرفه‌ای پای کار بمانند، عده‌ای ناگزیر بی‌رغبت می‌شوند؛ یا به ترک کار فکر می‌کنند یا تلاش می‌کنند به اندازه همان حقوقی که می‌گیرند کار کنند.

این پرستار باسابقه شیرازی می‌گوید: پرستاری که روز جمعه، عید، سال تحویل و مناسبت‌های تعطیل بر سر کار است، اما در پایان ماه دریافتی‌اش با حجم مسئولیت و فشار کاری‌اش تناسب ندارد، دیر یا زود انگیزه‌اش را از دست می‌دهد.

به ما می‌گویند فرشته‌های بی‌بال تا مطالبه‌گری نکنیم

این پرستار بیمارستان نمازی در پاسخ به این پرسش که چه تغییری می‌تواند شرایط را اصلاح کند، با کنایه می‌گوید: تنها چیزی که تغییر ایجاد می‌کند این است که پرستاران کار را رها کنند و بروند خانه بنشینند، این پرستار که خود پدر و سرپرست یک خانواده است، معتقد است در بسیاری از مشاغل، اعتراض به شرایط کاری و حقوقی، حق طبیعی نیروی کار تلقی می‌شود، اما وقتی نوبت به پرستاران می‌رسد، با تعبیرهایی مانند فرشته‌های بی‌بال از آنان انتظار ایثار بی‌پایان دارند.

انتظاری که به گفته وی، جای مطالبه‌گری واقعی را گرفته است.

وی در پایان، حتی در برابر اظهار امیدواری به بهبود شرایط نیز واکنشی تلخ نشان می‌دهد و می‌گوید: امیدوار نباشید؛ هیچ اتفاقی نمی‌افتد و هیچ چیز هم درست نمی‌شود.

جمله‌ای کوتاه از عمق فرسودگی و ناامیدی بخشی از پرستاران شهرمان شیراز.

وعده دوباره اصلاح تعرفه‌های پرستاری در وزارت بهداشت

در حالی که جامعه پرستاری در نقاط مختلف کشور، از جمله شیراز، نسبت به تبعیض‌های حقوقی و فشارهای معیشتی به‌شدت گلایه‌مند است، عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت، در سفر به همدان بر اشراف وزارتخانه بر مشکلات معیشتی کادر درمان تأکید می‌کند و ریشه اصلی بحران را در ساختار کلان اقتصاد سلامت می‌داند.

عبادی در پاسخ به مطالبه‌گری پرستاران، در آخرین روز اردیبهشت، دو وعده مشخص داده است: نخست، اصلاح تعرفه‌های پرستاری به‌گونه‌ای که تفاوت دانش حرفه‌ای و تصمیم‌گیری تخصصی پرستاران در نظام پرداخت لحاظ شود؛ و دوم، پیگیری جدی برای تعیین تکلیف امنیت شغلی و تبدیل وضعیت نیروهای پرستاری شرکتی.

با این حال، تأکید معاون وزیر بر لزوم سعه‌صدر در نظام سلامت، در حالی مطرح می‌شود که پرستاران معتقدند سال‌هاست با همین وعده‌ها و با وجود فشارهای سنگین شیفت‌های کاری، به مطالبات واقعی‌شان نرسیده‌اند و شکاف میان وعده‌ها و فیش‌های حقوقی روزبه‌روز عمیق‌تر می‌شود.