جلال‌الدین عرفانی – خبرنگار شهر مردم، امروز و در شرایط ناگوار اقتصادی کشور و وجود چالش‌هایی مانند تورم و دستیابی به یک اقتصاد پایدار، به یک مشکل اساسی و آرزوی محال تبدیل شده است؛ مشکلاتی که نه‌تنها در سطح کلان، بلکه در مجموعه‌های پایین‌دستی مثل شهرداری‌ها هم اثرگذار بوده است. در این بین، یکی از نسخه‌های شفابخش برای رفع این مشکلات، استفاده از یک ظرفیت مهم اقتصادی به نام سرمایه‌گذاری بوده است و کلان‌شهر شیراز با پیشینه غنی از فرهنگ و تمدن، این روزها در عرصه مدیریت شهری خود مسیر تازه‌ای را تجربه می‌کند؛ جایی که مدت‌هاست به‌ویژه در شورای ششم، واژه سرمایه‌گذاری از یک شعار یا یک بند دست‌نیافتنی در بودجه، به موتور محرک تحولات عمرانی و خدماتی تبدیل شده و تلاش شده است با تکیه بر خلاقیت، اعتمادسازی و تغییر نگاه سنتی به منابع درآمدی، نه‌تنها پروژه‌ای بر زمین نماند، بلکه پروژه‌های شهری با سرعتی بیشتر به کار خود ادامه دهند؛ موضوعی که رئیس کمیسیون اقتصاد و سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر شیراز در گفت‌وگوی اختصاصی با «شهر مردم» نیز به آن اشاره کرد و گفت: امروز تحولی بزرگ در حوزه سرمایه‌گذاری و اقتصاد شهر شیراز شکل گرفته است که می‌تواند الگویی برای سایر کلان‌شهرهای کشور باشد و شاهد آمار و ارقامی در این حوزه هستیم که تاکنون در تاریخ سرمایه‌گذاری شهر شیراز، بی‌سابقه بوده است.

علیرضا اسکندری با اشاره به اینکه ریشه‌های این تحول به روزهای آغازین دوره ششم شورای شهر شیراز در سال ۱۴۰۰ می‌گردد، افزود: در ابتدا شورای ششم اعضا به این جمع‌بندی رسیدند که برای خروج شهرداری از بن‌بست مالی و وابستگی به درآمدهای ناپایدار، باید فکر اساسی کرد؛ حاصل این تفکر، تبدیل به تعیین تکالیف جذب سرمایه‌گذاری در کنار بودجه سالانه بود. این تصمیم از سال ۱۴۰۱ عملیاتی شده است و تا به امروز با قدرت ادامه دارد.

وی ادامه داد: در همین ارتباط، تکلیف سرمایه‌گذاری در سال ۱۴۰۱ معادل ۱۵ همت، سال ۱۴۰۲ با افزایشی محسوس به ۲۰ همت، سال ۱۴۰۳ به ۲۶ همت و در سال ۱۴۰۴ نیز به مرز ۳۰ همت رسید، اما نقطه اوج این برنامه‌ریزی بلندپروازانه، بودجه سال ۱۴۰۵ است که هفته گذشته در صحن علنی شورا به تصویب نهایی رسید و بر اساس آن، شهرداری شیراز موظف به جذب ۳۵ همت سرمایه‌گذاری جدید خواهد بود.

وقتی آرزوها از عملکرد پیشی می‌گیرد 

عضو شورای شهر شیراز اضافه کرد: امروز مفتخریم که اعلام کنیم تکالیف مربوط به سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به‌طور کامل محقق شده است و برای سال ۱۴۰۳ نیز بر اساس مصوبه شورا، شهرداری تا شهریورماه سال آینده فرصت دارد اسناد و مدارک مربوط به قراردادها را ارائه دهد، اما نکته حائز اهمیت این است که در حالی که جمع تکالیف جذب سرمایه‌گذاری در این سه سال، ۶۱ هزار میلیارد تومان بود، شهرداری شیراز توانست با جذب ۶۲ هزار میلیارد تومان، حتی یک هزار میلیارد تومان هم از برنامه جلوتر بیفتد؛ این موفقیت نشانه‌ای از پویایی اقتصاد شهری و اعتماد عمیق سرمایه‌گذاران به مدیریت شهری است.

وی در ادامه با اشاره به تغییر رویکرد حوزه سرمایه‌گذاری در جذب سرمایه‌گذاری‌ها از رفتن تنها به سمت برج‌سازی و مال‌ها به حوزه خدمت‌رسانی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های سرمایه‌گذاری در این دوره، توجه به کیفیت و ماهیت پروژه‌هاست؛ به‌گونه‌ای که از تمام این ۶۲ همت قراردادی که در این سال‌ها منعقد شده، جز یکی دو مورد، هیچ‌کدام صرف پروژه‌های صرفاً تجاری یا مسکونی نشده است و این یک تغییر پارادایم اساسی در رویکرد سرمایه‌گذاری شهر شیراز محسوب می‌شود.

اسکندری با اشاره به اینکه تمرکز مدیریت شهری در این پروژه‌ها معطوف به دو حوزه اصلی، معطوف به گردشگری نوین از جمله پروژه‌های پنج‌گانه هدف گردشگری و پروژه‌های خدماتی شهر است، گفت: این پروژه‌ها جزو پروژه‌هایی هستند که شهرداری بر اساس وظیفه ذاتی خود باید سالانه از بودجه سنواتی برای اجرای آن‌ها هزینه می‌کرد، اما ما این وظایف را به بسته‌های سرمایه‌گذاری جذاب تبدیل کردیم تا بخش خصوصی وارد میدان شود؛ نتیجه این کار این است که علاوه بر اجرای پروژه، شاهد ایجاد اشتغال، حفظ منابع مالی شهرداری و البته سرعت بخشیدن به روند کار پروژه‌های دیگر شهر از طریق درآمدهای حاصل از آن‌ها باشیم.

تحقق رؤیای سبقت درآمدهای پایدار از درآمدهای ناپایدار 

وی با بیان اینکه شاید مهم‌ترین دستاورد مالی این رویکرد جدید، تغییری است که در ساختار بودجه شهرداری شیراز ایجاد شده است، از افزودن یک ردیف درآمدی کاملاً جدید و بی‌سابقه به بودجه شهرداری خبر داد و افزود: در متمم بودجه سال ۱۴۰۳، برای اولین بار در تاریخ شهرداری شیراز و به‌طور خاص در این کلان‌شهر، یک ردیف تحت عنوان «منافع و سود حاصل از فعالیت‌های سرمایه‌گذاری» به ردیف‌های درآمدی اضافه شد؛ این یعنی پروژه‌هایی که با سرمایه بخش خصوصی اجرا می‌شوند، به قدری اقتصادی و سودآور طراحی شده‌اند که هم سرمایه‌گذار سود می‌برد و هم شهرداری به عنوان شریک، از منافع آن بهره‌مند می‌شود که ارقام مربوط به این ردیف درآمدی نیز چشمگیر است.

رئیس کمیسیون اقتصاد و سرمایه‌گذاری شورای شهر شیراز گفت: در این راستا سهم این منافع در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۳ درصد از کل بودجه بود که این سهم در متمم بودجه سال ۱۴۰۴ به ۱۸ درصد جهش یافت و در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ که به تصویب شورا رسیده است، به مرز ۳۰ درصد می‌رسد. این به آن معناست که عوارض ساختمانی که یک منبع درآمدی ناپایدار معرفی می‌شوند و تکیه‌گاه اصلی شهرداری‌هاست، در بودجه سال ۱۴۰۵ فقط ۳۸ درصد از کل بودجه را به خود اختصاص داده است و در مقابل، سود حاصل از سرمایه‌گذاری ۳۰ درصد است.

وی اضافه کرد: بر این اساس پیش‌بینی می‌کنیم در سال ۱۴۰۶، برای اولین بار درآمدهای پایدار شهری از عوارض ناپایدار پیشی بگیرد. این یک روش نوین در مدیریت مالی شهرداری است که می‌تواند راه برون‌رفت کلان‌شهرها از مشکلات اقتصادی باشد.

ارزش افزوده، راز خوشبختی سرمایه‌گذاران در شیراز

اسکندری تصریح کرد: ارزش‌گذاری پروژه‌ها و قراردادهایی که در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ بسته شده‌اند، بر اساس ارزش روز آن زمان منعقد شده‌اند، اما تورم و مهم‌تر از آن، ارزش افزوده‌ای که ناشی از طراحی هوشمندانه و بارگذاری صحیح پروژه‌ها توسط شهرداری ایجاد شده، ارزش فعلی این دارایی‌ها را به شدت افزایش داده است.

وی اضافه کرد: در این ارتباط، اگر امروز بخواهیم ارزش روز این پروژه‌ها را محاسبه کنیم، به عددی بیش از ۲۵۰ همت می‌رسیم؛ این به آن معناست که دارایی‌های شهر نه‌تنها فروخته نشده یا از بین نرفته، بلکه چندین برابر شده است و این ثروت عظیم، در سال‌های آینده به کمک درآمدهای شهرداری خواهد آمد و جایگزین منابع قبلی خواهد شد.

برای تأمین درآمد شهر، نه‌تنها زمین نفروختیم بلکه زمین هم خریدیم 

عضو شورای شهر شیراز در پاسخ به یک شبهه در خصوص فروش سرمایه شهر به جای تولید ثروت، هم این‌گونه پاسخ داد: این شبهه که شهرداری برای تحقق بودجه ۵۰ همتی سال آینده به فروش سرمایه شهر روی آورده، یک ادعای کاملاً نادرست و یک اشتباه محاسباتی و تحلیلی است؛ چراکه ما در کنار پروژه‌های سرمایه‌گذاری، یک مصوبه مکمل و بسیار مهم دیگر هم داریم و آن خرید زمین به منظور تولید ثروت است.

وی خاطرنشان کرد: در گذشته، شهرداری زمین می‌فروخت، اما ما در کمیسیون اقتصاد، ردیف هزینه‌ای جدیدی به بودجه اضافه کردیم تحت عنوان خرید زمین؛ یعنی شهرداری زمین‌های خام و بلااستفاده با قابلیت بارگذاری را می‌خرد، روی آن‌ها طرح و پروژه عمرانی تعریف می‌کند و بعد خودش اجرا می‌کند یا دوباره به یک بسته سرمایه‌گذاری جدید تبدیل می‌کند.

رئیس کمیسیون اقتصاد و سرمایه‌گذاری شورای شهر شیراز اضافه کرد: در همین راستا، سال ۱۴۰۳ مبلغ ۸۰۰ میلیارد تومان برای خرید زمین مصوب و انجام شد؛ امسال هم به همین میزان بودجه تعیین شد، اما برای سال ۱۴۰۵ این عدد با بیش از دو برابر افزایش به یک‌هزار و 700 میلیارد تومان خواهد رسید، این یک اقدام کاملاً منطقی و تکمیل‌کننده پازل سرمایه‌گذاری است و از سویی باعث تقویت دفترچه فرصت‌های سرمایه‌گذاری شهرداری می‌شود.

وی از تصویب آیین‌نامه حق تألیف و حمایت از ایده‌های خلاقانه در حوزه سرمایه‌گذاری خبر داد و اظهار کرد: بسیاری از افراد، ایده‌های ناب و خلاقانه‌ای در حوزه سرمایه‌گذاری دارند، اما یا سرمایه کافی یا تمایل به اجرا ندارند و یا ممکن است در فرآیند مناقصه و مزایده برنده نشوند و همین باعث می‌شد که ایده‌هایشان را ارائه ندهند؛ ما با این آیین‌نامه آمدیم تا از این ایده‌ها حمایت کنیم.

عضو شورای شهر شیراز گفت: بر اساس این آیین‌نامه، اگر فرد ایده خود را به کارگروه تخصصی ارائه دهد و ایده او تأیید شود، حتی اگر نتواند به هر دلیل ایده‌اش را اجرا کند، ایده توسط کارشناس رسمی دادگستری ارزش‌گذاری می‌شود و شخص برنده مزایده موظف است این مبلغ را به عنوان آورده به صاحب ایده پرداخت کند؛ این اقدام می‌تواند انگیزه‌ای بزرگ برای صاحبان فکر و خلاقیت باشد تا در عرصه مدیریت شهری وارد شوند.

از پارک آبی تا شهر برفی 

اسکندری در خصوص روند اجرای پروژه‌های پنج‌گانه گردشگری و تفریحی نیز گفت: از میان پروژه‌های پنج‌گانه هدف گردشگری، قرارداد پروژه‌های پارک آبی، آکواریوم و تله‌کابین منعقد و بخشی از آن‌ها در حال اجرا و یا حتی در مراحل نهایی هستند؛ همچنین پروژه شهربازی بزرگ‌مقیاس هم در بزرگراه حسینی الهاشمی، در زمینی به مساحت پنج هکتاری به ارزش ۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان، به مرحله آگهی فراخوان سرمایه‌گذار رسیده و پروژه باغ پرندگان نیز در انتظار دریافت پیشنهادات از سوی سرمایه‌گذاران است.

وی از اضافه شدن یک پروژه جدید به این فهرست خبر داد و افزود: اما ما پروژه پارک برفی یا شهر برفی را هم به پروژه‌های پنج‌گانه اضافه کردیم که عملاً به 6 پروژه هدف گردشگری تبدیل شدند؛ این پارک برفی در فاز دوم و در بخشی از سایت شهربازی بزرگ شیراز احداث خواهد شد.

عضو شورای شهر شیراز در خصوص پروژه‌های حوزه خدمات شهری نیز گفت: در راستای ساماندهی مشاغل مزاحم شهری، ما پروژه‌های موفقی چون ساماندهی سایت ۱۱۳ هکتاری ماشین‌آلات سنگین و سایت ۲۸ هکتاری ضایعات‌فروشان را داریم که سال گذشته عملیات اجرایی آن‌ها آغاز شد و پیشرفت خوبی دارد، اما نقطه اوج این پروژه‌ها هفته گذشته رقم خورد و آن کلنگ‌زنی بزرگ‌ترین پروژه سرمایه‌گذاری تاریخ شهرداری، یعنی سایت ۳۰۳ هکتاری ساماندهی مشاغل مزاحم شهری با ارزشی بالغ بر ۱۶ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بود.

سرمایه‌گذاری خارجی، شاید وقتی دیگر 

اسکندری از اجرای تعداد زیادی ریزپروژه سرمایه‌گذاری در نقاط مختلف شهر و در بخش‌های گوناگون خبر داد و در پاسخ به خبرنگار ما در خصوص میزان جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیز گفت: با توجه به شرایط تحریم و ریسک‌های بالای سرمایه‌گذاری خارجی در ایران، عملکرد شهرداری در این حوزه قابل دفاع است. ما در این مدت پروژه آکواریوم را به عنوان یکی از پروژه‌های موفق در این زمینه داشتیم که با سرمایه و منابع خارجی در حال اجرا بوده است و پیش‌بینی می‌شود در بهار سال ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسد.

عضو شورای شهر شیراز با اشاره به انجام برخی اقدامات ساختاری برای جذب سرمایه‌گذار خارجی، از جمله ارسال دفترچه چندزبانه فرصت‌های سرمایه‌گذاری به معاونت اقتصادی تمام سفارتخانه‌های ایران در کشورهای هدف، اظهار کرد: همچنین در این ارتباط، دفتر ویژه جذب سرمایه‌گذار در کشورهای حوزه خلیج فارس راه‌اندازی شد، اما با این حال ریسک‌های موجود آن‌قدر بالاست که موفقیت چندانی در این بخش نداریم و امیدواریم با تثبیت شرایط اقتصادی از این وضعیت خارج شویم.

وی تصریح کرد: یکی دیگر از بسته‌های سرمایه‌گذاری شهرداری، احداث میادین جدید میوه و تره‌بار است که هدف از این کار، کمک به کاهش قیمت تمام‌شده میوه برای مردم از طریق حذف واسطه‌ها و کاهش فاصله میدان تا مراکز عرضه و میوه‌فروشی‌ها و البته ایجاد منافع اقتصادی برای شهرداری است.

رئیس کمیسیون اقتصاد و سرمایه‌گذاری شورای شهر شیراز گفت: در حال حاضر پروژه توسعه میدان اول میوه و تره‌بار با مشارکت بانک شهر در حال انجام است و پروژه میدان دوم میوه و تره‌بار در غرب شهر، بعد از پلیس‌راه جاده بوشهر نیز توسط سرمایه‌گذار در حال اجراست و پس از رفع یک‌سری مسائل حقوقی بین‌دستگاهی، با حمایت دستگاه قضایی، عملیات اجرایی آن از سر گرفته شده است.

اسکندری با بیان اینکه بخش مهمی از موفقیت‌های به‌دست‌آمده مرهون برگزاری نشست‌های دوره‌ای آسیب‌شناسی سرمایه‌گذاری است، گفت: بر اساس مصوبه شورا، هر 6 ماه یک‌بار پنلی با موضوع مشخص و از پیش تعیین‌شده برگزار می‌شود که تاکنون هشت نشست از آن برگزار شده است و در این نشست‌ها مدیران شهری، اعضای شورا، اساتید دانشگاه و فعالان بخش خصوصی حضور یافته و نقطه‌نظرات، انتقادات و راهکارهایی ارائه کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین این نشست‌ها با موضوع تنوع‌بخشی به فرصت‌های سرمایه‌گذاری بود؛ در آن نشست اعلام شد شهر شیراز در حوزه تجاری‌سازی و ساخت مجتمع‌های تجاری و مال‌ها به نقطه اشباع رسیده است و باید به حوزه‌های دیگر ورود کند؛ همین موضوع جرقه‌ای شد برای حرکت به سمت پروژه‌های خدماتی و نتیجه این تفکر، اجرای پروژه‌های بزرگ حوزه خدمات شهری بود.

وی از اعتماد به عنوان کلید طلایی موفقیت در حوزه سرمایه‌گذاری یاد کرد و افزود: در فضای نامطمئن گذشته که سرمایه‌گذاران به دلیل نوسانات و مشکلات متعدد از شهر فرار می‌کردند و همین باعث شد تا در اوایل کار شاهد انتقادات و کارشکنی‌های زیادی باشیم، دریافتیم که عدم پایبندی به تعهدات قراردادی و عدم حمایت مدیران، دغدغه اصلی سرمایه‌گذاران است.

اسکندری گفت: در همین ارتباط، ما شعاری را مطرح کردیم تحت عنوان «پهن کردن فرش قرمز برای سرمایه‌گذاران» و امروز این شعار با این ارقام و قراردادها به عمل تبدیل شده است. شما خودتان مقایسه کنید؛ در یک بازه ۱۰ساله از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰، مجموع قراردادهای سرمایه‌گذاری در شیراز شاید چهار میلیارد تومان بود، اما در سه سال اخیر به عدد ۶۲ هزار میلیارد تومان رسیده‌ایم.

عضو شورای شهر شیراز ادامه داد: معتقدیم حفظ این اعتماد از خودِ جذب سرمایه مهم‌تر است و از همه مدیران استانی و شهری درخواست داریم تا در این مسیر همراهی کنند. در این زمینه دو سند مهم در دو همایش برگزارشده با حضور استاندار، امام جمعه و رؤسای دستگاه قضایی امضا و رونمایی شد که یکی سند میثاق‌نامه سرمایه‌گذاری و دیگری سند امیدآفرینی سرمایه‌گذاری در شهر شیراز بود.

اسکندری گفت: معتقدیم پروژه‌های سرمایه‌گذاری با قابلیت‌های ویژه‌ای که دارند، می‌توانند موتور محرک اقتصاد شهری باشند و رویکرد ما نیز همین بوده است. سرمایه‌گذاری امروز به یک برند برای شهر شیراز تبدیل شده و حفظ این برند و اعتماد ایجادشده، از هر رکوردی مهم‌تر است.