جلال‌الدین عرفانی – شهر مردم

در عصر انفجار اطلاعات، آنچه بیش از هر چیز اهمیت یافته، «روایت درست» است؛ روایتی که بتواند میان واقعیت و برداشت عمومی پیوند برقرار کند و جامعه را از گرداب شایعات و روایت‌های نادرست دور نگه دارد، در چنین شرایطی روابط عمومی‌ها نه‌تنها بازوی اطلاع‌رسانی سازمان‌ها، بلکه یکی از ارکان مدیریت افکار عمومی در جامعه به شمار می‌آیند.

امروز که سرعت انتشار خبر در فضای مجازی گاه از سرعت تحلیل و درک آن پیشی گرفته، نقش فعالان حوزه ارتباطات بیش از گذشته برجسته شده است، آنان با انتشار اطلاعات دقیق و شفاف، از شکل‌گیری فضای التهاب جلوگیری و با ایجاد ارتباطی دوسویه میان مردم و مسئولان، زمینه شکل‌گیری اعتماد اجتماعی را فراهم می‌کنند.

۲۷ اردیبهشت، روز ملی ارتباطات و روابط عمومی، فرصتی است برای قدردانی از تلاش‌های این فعالان کمتر دیده‌شده. به همین مناسبت رسانه «شهرمردم» در گفت‌وگو با جمعی از مدیران و فعالان روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی استان فارس، سه پرسش را مطرح کرد؛ پرسش‌هایی درباره نقش روابط عمومی در مدیریت بحران و جنگ تا تاثیر قطعی اینترنت بر فعالیت‌های ارتباطی و تعریف این حرفه در یک جمله.

پاسخ‌های آنان نشان می‌دهد که روابط عمومی‌ها در روزگار پیچیده رسانه‌ای، نه‌تنها انتقال‌دهنده پیام سازمان‌ها، بلکه حافظان آرامش اجتماعی و روایتگران حقیقت در میدان جنگ نرم هستند.

الهام فیروزی، مدیرمسئول، صاحب‌امتیاز و سردبیر رسانه «شهرمردم»:

روز روابط عمومی؛ پاسداشت هنر گفت‌وگو و اعتمادسازی

بیست‌وهفتم اردیبهشت‌ماه فرصتی مغتنم برای پاسداشت جایگاه والای روابط عمومی و قدردانی از تلاش‌های فعالان این عرصه در بخش‌های خصوصی و دولتی است؛ آنان که با بینش حرفه‌ای، تعهد سازمانی و اخلاق ارتباطی، مسیر تعامل سازنده میان سازمان و جامعه را هموار می‌سازند؛ چه بسیار زنان و مردانی که در سکوت، اما با اثرگذاری عمیق، می‌کوشند صداها را به هم نزدیک کرده و مسیر گفت‌وگو و همدلی را هموار سازند. بدین‌وسیله روز روابط عمومی را به تمامی فعالان این حوزه تبریک می‌گوییم و از تلاش‌های ارزشمند و صادقانه آنان صمیمانه سپاسگزاریم. امید است همواره در مسیر روشنگری، اعتمادسازی و ارتباط مؤثر موفق و سربلند باشند.

حسن دهقان، رئیس اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل استانداری فارس:

روابط عمومی‌ها در خط مقدم جنگ شناختی و روایت‌ها

روابط عمومی‌ها بخشی از لشکری در برابر جنگ شناختی دشمن؛ در کنار لشکر سایبری، درگیر در میدان جنگ روایت‌ها و اراده‌ها. جنگی که در قرن بیست‌ویکم بیش از هر زمان دیگری در عرصه اطلاع‌رسانی و افکار عمومی جریان دارد. مروری بر تحولات بعد از جنگ جهانی دوم و شکل‌گیری جنگ‌هایی که بخش عمده آن در عرصه روایت‌ها و جریان‌های رسانه‌ای رقم می‌خورد؛ روندی که در قرن بیست‌ویکم با گسترش رسانه‌ها و شبکه‌های ارتباطی، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است که در چنین شرایطی فعالان حوزه اطلاع‌رسانی، خبرنگاران، رسانه‌ها و روابط عمومی‌ها نقش مهم و تعیین‌کننده‌ای در میدان جنگ‌های نوین دارند. نگاهی به بحران‌هایی که کشور در دهه‌های گذشته تجربه کرده است؛ از حوادث سال‌های ابتدایی انقلاب و فعالیت‌های گروه‌های ضدانقلاب و منافقین تا دوران دفاع مقدس، سال‌های تحریم، التهابات اجتماعی و مدنی و همچنین رخدادهای اخیر مانند جنگ‌های منطقه‌ای، در همه این مقاطع، علاوه بر میدان‌های دیگر، عرصه اطلاع‌رسانی و روایت‌سازی نیز به‌عنوان یکی از میدان‌های مهم تقابل حضور داشته است.

اشاره به مفهوم «جنگ روایت‌ها» و «جنگ اراده‌ها» و طرح آن در قالب یادداشتی با عنوان «جنگ هشتک‌ها در برابر جنگ موشک‌ها»؛ تأکیدی بر این نکته که در بسیاری از مواقع میدان رسانه‌ای و افکار عمومی می‌تواند به اندازه میدان‌های دیگر اثرگذار باشد؛ در این میان روابط عمومی‌ها در بحران‌های اخیر، به‌ویژه در مقایسه با گذشته، نقش پررنگ‌تری ایفا کرده‌اند؛ هرچند همچنان فاصله‌ای با نقطه ایده‌آل وجود دارد، این فاصله نه‌تنها در حوزه روابط عمومی بلکه در میان همه اجزای این پازل، از مدیران تا خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای دیده می‌شود؛ با این حال تجربه بحران‌های اخیر نشان‌دهنده رشد قابل توجهی در عملکرد رسانه‌ها و روابط عمومی‌هاست؛ کاهش میزان غافلگیری، افزایش تجربه و مهارت، رشد کمی و کیفی تولید محتوا و تطبیق بیشتر با الزامات روزنامه‌نگاری بحران، همچنین افزایش ضریب نفوذ رسانه‌ها و روابط عمومی‌ها در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها که در برخی موارد تا حدود ۷۰ درصد رشد داشته است؛ نشانه‌ای از افزایش ارتباط با مخاطبان و گسترش دامنه دسترسی به افکار عمومی. با وجود این پیشرفت‌ها، مسئله مرجعیت رسانه‌ای همچنان یکی از چالش‌های مهم است؛ مرجعیتی که هنوز به‌طور کامل از رسانه‌های معاند گرفته نشده است در عین حال، شکل‌گیری نوعی اتحاد و انسجام اجتماعی و کاهش اعتماد به برخی رسانه‌های معاند، خلأیی ایجاد کرده است که می‌تواند فرصتی برای رسانه‌ها و فعالان حوزه اطلاع‌رسانی کشور باشد تا جایگاه مرجعیت خبری را تقویت کنند. تعریف روابط عمومی در نگاه نوین؛ فراتر از برداشت‌های کلاسیک؛ در گذشته روابط عمومی بیشتر نقش «زبان» سازمان را بر عهده داشت و صرفاً وظیفه انتقال و انتشار اطلاعات را انجام می‌داد که در ادامه این نقش به «گوش» نیز گسترش یافت؛ دریافت بازخورد جامعه و تحلیل آن برای بهبود عملکرد سازمان؛ در روابط عمومی نوین، علاوه بر زبان و گوش، عنصر سومی نیز اهمیت پیدا کرده است. «چشم» سازمان؛ چشمی که بتواند قبل از وقوع رویدادها، نشانه‌ها و تحولات را رصد و پیش‌بینی کند. روابط عمومی امروز؛ نهادی با سه کارکرد اصلی: تولید و انتشار صحیح اطلاعات، دریافت و تحلیل بازخوردهای جامعه و در گام سوم توان پیش‌بینی رویدادها و طراحی رویکرد و برنامه اطلاع‌رسانی برای مواجهه با آن‌ها.

محمدحسن تنگاب جهرمی، مدیر روابط عمومی دادگستری فارس:

روابط عمومی در بحران؛ پیونددهنده حقیقت و افکار عمومی

روابط عمومی در شرایط بحران؛ تجمیع‌کننده هوشمند حقیقت و افکار عمومی و متکی بر بهره‌گیری از آموزه‌های نظری در کنار واقعیت‌های میدانی؛ مدیریت اطلاع‌رسانی در چنین شرایطی نیازمند استفاده هم‌زمان از ابزارهای رسانه‌ای و شیوه‌های متنوع ارتباطی. اهمیت بررسی بازخوردها به‌عنوان بخش مکمل این فرآیند ارتباطی؛ عاملی مؤثر در کمک به کارگزار روابط عمومی برای تبیین سیاست‌های آگاهی‌بخشی آینده و اصلاح روش‌ها و فرآیندهای اطلاع‌رسانی. روابط عمومی به‌عنوان فرآیندی پویا، مستمر و راهبردی در بستر انبوه و متکثر سکوها، ابزارها و شیوه‌های اطلاع‌رسانی؛ فرآیندی که با دانش روان‌شناسی و علوم اجتماعی درهم آمیخته و به‌طور هم‌زمان ساختار اطلاع‌یابی و اطلاع‌رسانی را مدیریت می‌کند؛ پیچیدگی‌های اقناع‌سازی در فضای ارتباطی امروز و ضرورت تدبیر لحظه‌ای و چندوجهی در مدیریت پیام‌ها؛ از «سکوت راهبردی» در برخی موقعیت‌ها تا اتخاذ «سیاست واکنشی» در مواجهه با پیام‌ها و جریان‌های خبری. راه‌های جایگزین ارتباطی گرچه تا حدودی توانسته‌اند خلأ محدودیت‌ها در شبکه‌های اجتماعی مجازی را جبران کنند، اما همچنان فاصله‌ای با سطح انتظار مخاطب هوشمند، فعال و مطالبه‌گر امروز وجود دارد.

سید علی‌اصغر محدث، مدیر روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس: 

وقتی واقعیت اجتماعی، محتوای رسانه را می‌سازد 

به اعتقاد من برای بررسی نقش روابط عمومی‌ها باید ابتدا به تفاوت ساختار و ماموریت سازمان‌ها توجه کرد؛ هر روابط عمومی بر اساس شرح وظایف سازمانی خود عمل می‌کند و به همین دلیل نمی‌توان انتظار داشت همه روابط عمومی‌ها دقیقا یک مسیر واحد را طی کنند، حوزه فرهنگ، هنر و ادب با حوزه‌هایی مانند اقتصاد، سیاست یا ورزش تفاوت‌های جدی دارد و به همین نسبت شیوه اطلاع‌رسانی و تاثیرگذاری آن نیز متفاوت است.

در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس تلاش شد فعالیت‌های فرهنگی، هنری و ادبی به شکل گسترده در بطن جامعه اجرا شود؛ برگزاری برنامه‌های فرهنگی، نشست‌های هنری و رویدادهای اجتماعی در فضای واقعی جامعه باعث شد انعکاس این فعالیت‌ها در رسانه‌ها و فضای مجازی نیز تاثیر مثبتی بر افکار عمومی داشته باشد.

در شرایطی که برخی رسانه‌های بیگانه تلاش می‌کنند با بزرگ‌نمایی برخی اخبار، فضای نگرانی و اضطراب ایجاد کنند، انعکاس فعالیت‌های فرهنگی می‌تواند به ایجاد آرامش اجتماعی کمک کند؛ این اقدامات باعث می‌شود آن فضای رعب و نگرانی که گاهی در رسانه‌های معاند شکل می‌گیرد، به فضایی متعادل‌تر تبدیل شود.

به باور من اگر در فضای واقعی جامعه یک اتفاق درست، واقعی و تاثیرگذار رخ ندهد، فضای مجازی نیز چیزی برای انعکاس نخواهد داشت، بنابراین روابط عمومی‌ها باید پیش از هر چیز به تقویت رویدادهای واقعی در جامعه توجه کنند؛ زیرا زمانی که یک اتفاق مثبت در کف جامعه رخ دهد، بازتاب آن در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به شکل طبیعی افکار عمومی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

روابط عمومی در یک جمله یعنی برقراری ارتباط دوسویه مناسب میان سازمان و مخاطبان؛ ارتباطی که در آن مردم، رسانه‌ها و حتی رفتارهای اجتماعی خود به نوعی رسانه محسوب می‌شوند.

سرهنگ حمید افرامن، معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی فارس: 

روابط عمومی پلیس در میان سرعت خبر و ملاحظات امنیتی 

در عصری که سرعت تبادل اطلاعات به شکل چشمگیری افزایش یافته و فضای مجازی به یکی از مهم‌ترین بسترهای ارتباطی تبدیل شده، نقش روابط عمومی‌ها نسبت به گذشته اهمیت و ضرورت ویژه‌ای پیدا کرده است؛ جامعه امروز انتظار دارد اخبار و اطلاعات مرتبط با عملکرد دستگاه‌ها را با سرعت، صحت و صداقت دریافت کند.

در مجموعه انتظامی استان فارس تلاش ما و همکارانمان این بوده است که در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با سریع‌ترین ابزارهای ارتباطی، اخبار و اقدامات پلیس را به اطلاع مردم برسانیم تا شهروندان در جریان خدمات و فعالیت‌های پلیس قرار بگیرند، علاوه بر مسائل امنیتی و انتظامی، حوزه پیشگیری از جرائم و آسیب‌های اجتماعی نیز بخش مهمی از فعالیت‌های اطلاع‌رسانی پلیس را تشکیل می‌دهد؛ پلیس فتا نیز در حوزه جرایم سایبری فعالیت گسترده‌ای دارد و تلاش می‌کند با اطلاع‌رسانی مناسب، آگاهی عمومی در این زمینه را افزایش دهد.

با این حال روابط عمومی پلیس با محدودیت‌هایی نیز روبه‌رو است، گاهی سرعت انتشار خبر در رسانه‌ها بسیار بالاست، اما در برخی پرونده‌ها ملاحظاتی مانند حفظ حقوق شهروندی، رعایت حرمت افراد یا جلوگیری از اخلال در روند تحقیقات وجود دارد که در چنین شرایطی ممکن است انتشار فوری یک خبر به صلاح نباشد و لازم باشد ابتدا ابعاد مختلف موضوع بررسی شود.

این فاصله میان سرعت تحولات رسانه‌ای و اختیارات روابط عمومی‌ها یکی از چالش‌های جدی این حوزه است؛ اما در نهایت تلاش ما این است که با رعایت همه ملاحظات قانونی و اجتماعی، اطلاع‌رسانی دقیق و مسئولانه‌ای به مردم ارائه دهیم.

علیرضا زارعی، مدیر اجرایی ارتباطات و بین‌الملل شورای اسلامی شهر شیراز:

مدیریت افکار عمومی در شرایط بحران 

روابط عمومی در شرایط عادی حلقه اتصال میان مردم و مسئولان است، اما در شرایط بحران این نقش به مراتب حیاتی‌تر می‌شود، در چنین شرایطی جامعه بیش از هر زمان دیگری به اطلاعات دقیق، شفاف و سریع نیاز دارد.

اطلاع‌رسانی صحیح می‌تواند از شکل‌گیری شایعات جلوگیری کند و به جامعه آرامش دهد؛ در واقع روابط عمومی با مدیریت پیام، پاسخگویی مسئولانه و ایجاد کانال ارتباطی دوطرفه میان مردم و مسئولان، نقش مهمی در کاهش اضطراب اجتماعی ایفا می‌کند.

میثم مهتابی، معاون اداره‌کل ارتباطات و امور بین الملل شهرداری شیراز:

روابط عمومی پل ارتباطی میان مردم و مسئولان

روابط عمومی‌ها در مدیریت بحران نقش بسیار مهمی در آرام‌سازی فضای جامعه، مقابله با شایعات و انتقال سریع و دقیق اطلاعات دارند، روابط عمومی به عنوان پل ارتباطی میان مردم و مسئولان، با اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع، می‌تواند موجب افزایش اعتماد عمومی، کاهش تنش‌ها و تقویت همدلی اجتماعی شود.

بدون تردید قطعی اینترنت بر فعالیت فعالان حوزه ارتباطات و رسانه تأثیرگذار است؛ زیرا بخش زیادی از فرآیند اطلاع‌رسانی، ارتباط با مخاطبان و تولید محتوا وابسته به بسترهای آنلاین است، البته استفاده از راه‌های جایگزین ارتباطی تا حدودی توانست بخشی از این خلأ را جبران کند، اما سرعت، گستردگی و کیفیت ارتباطات در شرایط عادی قابل مقایسه با زمان محدودیت اینترنت نیست. روابط عمومی یعنی هنر ایجاد ارتباط مؤثر، صادقانه و دوسویه میان سازمان و افراد.

سید عبدالوهاب نقیب، رئیس اداره روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی فارس:

از پیش‌بینی بحران تا مدیریت فضای مجازی 

نقش روابط عمومی در مدیریت بحران را می‌توان در چند مولفه اساسی بررسی کرد: نخست پیش‌بینی و آمادگی برای بحران است، روابط عمومی‌ها باید با رصد مستمر محیط و دریافت اطلاعات از فضای پیرامونی، امکان بروز بحران‌های احتمالی را شناسایی کرده و برای آنها سناریوهای اطلاع‌رسانی داشته باشند؛ مولفه دوم اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع است که در زمان بروز بحران، روابط عمومی‌ها می‌توانند با انتقال سریع و دقیق اطلاعات به مخاطبان، از شکل‌گیری شایعات جلوگیری کنند و مسیر اطلاع‌رسانی رسمی را برای جامعه مشخص سازند؛ مولفه سوم نیز مدیریت فضای مجازی است، فضایی که در شرایط بحران ممکن است مملو از اخبار نادرست یا تحلیل‌های غیرواقعی شود و روابط عمومی با مدیریت صحیح این فضا می‌تواند از تشدید تنش‌ها جلوگیری کند. روابط عمومی در یک جمله به معنا مدیریت ارتباطات و ایجاد درک متقابل میان سازمان و مخاطبان است.

حمیدرضا شعبانی، رئیس اداره اطلاع‌رسانی و روابط عمومی آموزش و پرورش فارس: 

اطلاع‌رسانی؛ راه بازگشت جامعه به تعادل

انسان موجودی پیچیده و حساس است و همواره در چرخه‌ای از تعادل و عدم تعادل قرار دارد و هرگاه بحرانی رخ می‌دهد، این تعادل بر هم می‌خورد و انسان تلاش می‌کند دوباره به وضعیت پایدار بازگردد؛ یکی از مهم‌ترین عواملی که به بازگشت جامعه به تعادل کمک می‌کند، آگاهی و اطلاع‌رسانی است، دانستن و دریافت اطلاعات درست، باعث کاهش اضطراب و تنش‌های روانی می‌شود و به جامعه کمک می‌کند شرایط را بهتر درک کند که در این میان روابط عمومی‌ها در دستگاه‌های اجرایی نقش مهمی بر عهده دارند؛ انتشار به‌موقع اخبار و اطلاعات از سوی این واحدها می‌تواند به آرام‌سازی فضای اجتماعی کمک کند.

در دنیای امروز مهم‌ترین ابزار اطلاع‌رسانی فضای مجازی و اینترنت است، به همین دلیل اختلال در این شبکه‌ها طبیعتا بر کار روابط عمومی‌ها تاثیر می‌گذارد، در واقع می‌توان گفت اینترنت و فضای مجازی ابزار اصلی فعالیت یک روابط عمومی محسوب می‌شود؛ همانند سلاحی که در اختیار یک سرباز قرار دارد.

فاطمه خسروپور، فعال حوزه ارتباطات و رسانه (سردبیر رسانه‌ای) اداره کل ارتباطات‌ و امور بین‌الملل شهرداری شیراز

عملکرد حرفه‌ای روابط عمومی در بحران می‌تواند به تقویت اعتماد عمومی و مدیریت بهتر شرایط کمک کند

روابط عمومی در شرایط بحران یکی از مهم‌ترین ارکان مدیریت افکار عمومی به شمار می‌رود، در چنین شرایطی، جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند دریافت اطلاعات دقیق، شفاف و به‌موقع است، اگر اطلاع‌رسانی به‌درستی انجام نشود، فضای شایعه و گمانه‌زنی شکل می‌گیرد که خود می‌تواند به افزایش نگرانی‌ها و تنش‌های اجتماعی منجر شود؛ در این میان روابط عمومی با ایفای نقش پل ارتباطی میان مردم و مسئولان، وظیفه دارد تا اطلاعات صحیح و قابل اعتماد را منتقل کند، ابهامات را کاهش دهد و با ایجاد گفت‌وگوی دوسویه، به آرام‌سازی فضای عمومی کمک کند، در واقع عملکرد حرفه‌ای روابط عمومی در بحران می‌تواند به تقویت اعتماد عمومی و مدیریت بهتر شرایط کمک کند.

بدون تردید قطع یا محدودیت اینترنت بر فعالیت فعالان حوزه ارتباطات و رسانه تأثیرگذار است، زیرا بخش قابل توجهی از فرآیند اطلاع‌رسانی، انتشار اخبار و تعامل با مخاطبان امروز در بستر فضای مجازی انجام می‌شود و در چنین شرایطی سرعت انتقال اطلاعات کاهش می‌یابد و دسترسی به مخاطبان نیز محدودتر می‌شود؛ با این حال فعالان این حوزه تلاش می‌کنند با استفاده از روش‌های جایگزین مانند ارتباط مستقیم با رسانه‌ها، همچنین بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌های سنتی روند اطلاع‌رسانی را ادامه دهند که البته باید پذیرفت که این روش‌ها نمی‌توانند به‌طور کامل جایگزین گستره و سرعت ارتباطات در فضای آنلاین شوند، اما تا حدی می‌توانند خلأ ایجاد شده را مدیریت کنند. روابط عمومی را می‌توان هنر و دانش مدیریت ارتباطات میان یک سازمان و افکار عمومی دانست؛ فرایندی برنامه‌ریزی‌شده که بر پایه صداقت، شفافیت و تعامل دوسویه شکل می‌گیرد و هدف آن ایجاد درک متقابل، جلب اعتماد عمومی، انتقال صحیح اطلاعات و شکل‌دهی به ارتباطی پایدار و سازنده میان مردم و مجموعه‌های مدیریتی و اجرایی است.

سید مهدی حسینی‌نیک، مدیر روابط عمومی شهرداری صدرا:

نقش تعیین‌کننده ارتباطات در شکل‌دهی افکار عمومی و روایت اقتدار ملی

دنیای امروز، عصر ارتباطات و رسانه؛ عرصه‌ای که در آن نه‌تنها دستگاه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی و اجتماعی، بلکه کشورها و ملت‌ها نیز برای رساندن پیام و بیان هویت خود در رقابتی سنگین و سرنوشت‌ساز قرار دارند. جنگ تحمیلی سوم؛ نمونه‌ای نزدیک از تلاشی برای شنیده شدن صدای اقتدار و مظلومیت ایران و رسوا شدن دشمن متجاوز در افکار عمومی جهان؛ هر جنگ افزون بر میدان نظامی و عرصه دیپلماسی، دارای ضلع سومی به نام پیام‌رسانی و ارتباطات؛ جایی که پیروزی پیش از هر چیز در افکار عمومی رقم می‌خورد.

توان کشور در جلب توجه افکار عمومی جهان از یک‌سو با اطلاع‌رسانی مقتدرانه و هوشمندانه سخنگوی قرارگاه خاتم‌الانبیاء(ص) و از سوی دیگر با خلاقیت جمعی از جوانان خوش‌فکر در تولید و انتشار انیمیشن‌های لگویی؛ نمونه‌ای ملموس از اثرگذاری هنر ارتباطات در جامعه است.

روابط عمومی و ارتباطات به‌عنوان قلب تپنده هر دستگاه، سازمان و حتی هر ملت؛ نهادی با نقش سیاست‌گذاری و راهبری و فراتر از یک واحد صرفاً اداری و اجرایی. نهادی اثرگذار در جلب اعتماد عمومی و هموارسازی مسیر پیش‌رو؛ فرارسیدن ۲۷ اردیبهشت، روز ملی روابط عمومی و ارتباطات؛ فرصتی برای قدردانی از فعالان خلاق و پرتلاش این حوزه که در مسیر تقویت ارتباطات و اطلاع‌رسانی صحیح، به‌ویژه در شرایط حساس و پیچ تاریخی کشور، نقش‌آفرینی می‌کنند.

از مهم‌ترین دستاوردها؛ حفظ آرامش شهر صدرا در روزهای بحرانی سال گذشته، تداوم جریان طبیعی اطلاع‌رسانی، فراهم‌سازی بستر مشارکت و همراهی شهروندان در فعالیت‌های جمعی و تقویت انسجام اجتماعی در این شهر.

ضرورت تغییر نگاه نهادها به روابط عمومی؛ عبور از رویکرد صرف خبررسانی و حرکت به سمت ایفای نقش سیاست‌گذار در حوزه ارتباطات و راهبر اجتماعی.

زهرا زارعی، روابط عمومی اتاق اصناف مرکز استان فارس: 

روابط عمومی؛ مرکز فرماندهی اطلاعات در زمان بحران 

به اعتقاد من روابط عمومی در شرایط بحران نقشی شبیه یک مرکز فرماندهی اطلاعات ایفا می‌کند، در چنین شرایطی این واحد می‌تواند به عنوان یک پل ارتباطی موثر میان مردم و مسئولان عمل کند و با انتقال پیام‌های شفاف و دقیق، به کاهش تنش‌های اجتماعی کمک رساند. اطلاع‌رسانی صحیح در زمان بحران نه‌تنها باعث آرامش افکار عمومی می‌شود، بلکه می‌تواند اعتبار و اعتماد به یک نهاد یا سازمان را نیز حفظ کند، در این میان زمان مهم‌ترین عنصر در مدیریت بحران است و هرگونه تاخیر در اطلاع‌رسانی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری شایعات و برداشت‌های نادرست شود؛ از سوی دیگر محدودیت یا اختلال در اینترنت برای حوزه ارتباطات، مانند تاریکی در مسیر انتقال پیام است که این محدودیت‌ها باعث کاهش سرعت اطلاع‌رسانی می‌شود و کار روابط عمومی‌ها را با دشواری بیشتری مواجه می‌کند. روابط عمومی هنر ایجاد هماهنگی میان اهداف یک سازمان و انتظارات جامعه است.

امین بیات، مدیر روابط عمومی و بین‌الملل سازمان حمل‌ونقل ریلی شهرداری شیراز: 

تبدیل بحران به فرصت برای بازسازی اعتماد

موقعیت‌های حساس و بحرانی در واقع همان چالش‌هایی هستند که اگر به درستی مدیریت نشوند، می‌توانند به کاهش اعتماد عمومی و آسیب به سرمایه اجتماعی منجر شوند، اما در مقابل، اگر مدیریت بحران با شناخت عمیق از فرهنگ جامعه همراه باشد، همین چالش‌ها می‌توانند به فرصتی برای بازسازی اعتماد عمومی تبدیل شوند؛ در چنین شرایطی روابط عمومی می‌تواند با اطلاع‌رسانی درست، ارتباط موثر با جامعه و مدیریت افکار عمومی، زمینه تقویت سرمایه اجتماعی را فراهم کند که به باور من، یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های حرفه روابط عمومی در شرایط کنونی، ضعف زیرساخت‌های ارتباطی است، ابزارهای ارتباطی نقش مهمی در نحوه تعامل روابط عمومی با جامعه دارند و هرگونه تغییر یا محدودیت در این ابزارها به طور مستقیم بر شیوه ارتباط با مخاطبان تاثیر می‌گذارد. روابط عمومی، عشق خدمت به مردم است.

رضا عسگری، رئیس روابط عمومی بیمارستان مرکزی شیراز (MRI) :

اطلاع‌رسانی درست؛ عامل کاهش استرس اجتماعی 

به باور من سرعت عمل روابط عمومی‌ها نقش مهمی در کاهش تنش‌های اجتماعی دارد، اطلاع‌رسانی دقیق و نزدیک به واقعیت می‌تواند از شکل‌گیری بحران‌های بزرگ‌تر جلوگیری کند و میزان اضطراب و استرس در جامعه را کاهش دهد؛ در عین حال گسترش دسترسی عمومی به فضای مجازی در کنار مزایای فراوان، چالش‌هایی نیز ایجاد کرده است که انتشار گسترده اخبار نادرست یا شایعات در این فضا گاهی باعث افزایش نگرانی و سردرگمی در میان مردم می‌شود و حتی می‌تواند پیامدهای روانی و اجتماعی به همراه داشته باشد و در چنین شرایطی استفاده از رسانه‌های قابل اعتماد اهمیت زیادی پیدا می‌کند؛ به عنوان نمونه رسانه‌هایی مانند رادیو که می‌توانند با صدایی آرام و واقع‌بینانه با مردم سخن بگویند، می‌توانند در انتقال واقعیت‌ها و کاهش نگرانی‌های عمومی نقش موثری ایفا کنند. اگر جامعه از منابع خبری معتبر فاصله بگیرد و به سمت اخبار جعلی سوق داده شود، استرس و نگرانی در میان مردم افزایش می‌یابد و این موضوع حتی می‌تواند در آینده به افزایش مشکلات روحی و روانی در جامعه منجر شود؛ بنابراین لازم است برای تقویت روحیه اجتماعی و افزایش اعتماد عمومی، مسیرهای اطلاع‌رسانی صحیح بیش از پیش تقویت شود.

سید علی خلیلی، مدیر روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب استان فارس:

خط مقدم مدیریت بحران

در زمان وقوع یک بحران، روابط عمومی به «خط مقدم مدیریت بحران» تبدیل می‌شود و در این شرایط وظیفه دارد از ایجاد فضای خالی اطلاعاتی که معمولاً با شایعات و اخبار جعلی پر می‌شود، جلوگیری کند؛ با ارائه اطلاعات دقیق و مستمر، این واحد نقش میانجی میان مسئولان و مردم را ایفا می‌کند و از آنجا که یکی از بزرگ‌ترین عوامل تشدید بحران، ابهام است، روابط عمومی با پاسخگویی شفاف و صادقانه می‌تواند سطح اعتماد عمومی را حفظ و از تبدیل شدن یک مشکل مدیریت‌پذیر به یک «بحران اجتماعی» جلوگیری کند؛ در نهایت نیز با مدیریت روایت‌ها تلاش می‌کند تصویر صحیحی از اقدامات مسئولان ارائه دهد تا از سوءبرداشت‌های مخرب جلوگیری شود. قطع اینترنت یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عملیاتی برای فعالان حوزه ارتباطات و روابط عمومی است، زیرا در زمان بحران، «زمان» حیاتی‌ترین عامل محسوب و سبب کاهش سرعت انتشار پیام و افزایش فاصله زمانی میان وقوع حادثه و اطلاع‌رسانی می‌شود که این امر می‌تواند زمینه گسترش شایعات را فراهم کند؛ راه‌های جایگزین مانند پیام‌رسان‌های داخلی یا ارسال پیامک بخشی از نیاز ارتباطی را پوشش می‌دهند، اما نمی‌توانند جایگزین کامل شبکه‌های اجتماعی باشند؛ چراکه برخی از این بسترها از نظر سرعت و گستره مخاطب محدودیت دارند و پیامک نیز امکان تعامل لحظه‌ای را فراهم نمی‌کند، با این حال در مدیریت هوشمند بحران، فعالان ارتباطات تلاش می‌کنند از همین ابزارها نیز بهترین بهره را ببرند. روابط عمومی هنر مدیریت استراتژیک ایجاد، حفظ و تقویت تفاهم و اعتماد متقابل میان یک سازمان و مخاطبان آن است.

گل‌آفرین زارع، رئیس اداره روابط عمومی و امور رسانه اداره کل حفاظت محیط زیست فارس:

روابط عمومی باید به عنوان حلقه اتصال میان مردم و مسئولان عمل کند

به اعتقاد من روابط عمومی در زمان بحران نقش بسیار مهم‌تری نسبت به شرایط عادی پیدا می‌کند، در چنین مواقعی مردم بیش از هر چیز به اطلاعات دقیق، سریع و قابل اعتماد نیاز دارند و اگر این اطلاع‌رسانی به‌موقع انجام نشود، زمینه برای شایعه، برداشت‌های نادرست و افزایش نگرانی در جامعه فراهم می‌شود؛ در چنین شرایطی روابط عمومی باید به عنوان حلقه اتصال میان مردم و مسئولان عمل کند؛ هم واقعیت‌ها را شفاف به مردم منتقل کند و هم دغدغه‌ها و مطالبات جامعه را به مسئولان برساند. هرچه روابط عمومی در بحران حرفه‌ای‌تر، صادقانه‌تر و فعال‌تر عمل کند، آرامش افکار عمومی بیشتر حفظ خواهد شد. در خصوص قطعی اینترنت نیز باید گفت بخش مهمی از ارتباطات و اطلاع‌رسانی امروز بر بستر اینترنت انجام می‌شود؛ بنابراین اختلال در این بستر به‌طور طبیعی سرعت عمل و کیفیت ارتباطات را تحت تأثیر قرار می‌دهد که البته راه‌هایی مانند تماس تلفنی، پیامک و رسانه‌های سنتی تا حدی کمک‌کننده هستند، اما هیچ‌کدام به‌طور کامل جای اینترنت را نمی‌گیرند. تعریف روابط عمومی در یک کلام یعنی مدیریت مسئولانه ارتباط میان سازمان و مردم برای ایجاد اعتماد، تفاهم و ارتباط مؤثر.

فرزاد زارع، مدیر روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس:

نقش مهم روابط عمومی در آرام‌سازی فضا و تنش‌زدایی

روابط عمومی‌ها در مدیریت بحران نقش مهمی در آرام‌سازی فضا و تنش‌زدایی دارند، اطلاع‌رسانی دقیق، سریع و شفاف به افکار عمومی، جلوگیری از شکل‌گیری شایعات و انتقال مطالبات مردم به مسئولان از مهم‌ترین وظایف روابط عمومی در چنین شرایطی است؛ در واقع روابط عمومی با مدیریت صحیح جریان اطلاعات می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی و ایجاد همدلی در جامعه کمک کند. محدودیت یا قطعی اینترنت نیز بر فعالیت فعالان حوزه ارتباطات تأثیرگذار است، زیرا بخش قابل توجهی از اطلاع‌رسانی از طریق بسترهای آنلاین انجام می‌شود که در چنین شرایطی تلاش می‌شود از مسیرهای جایگزین مانند رسانه‌های رسمی، خبرگزاری‌ها، پیامک و ارتباط مستقیم با خبرنگاران استفاده شود تا خلأ ارتباطی تا حد ممکن جبران شود. روابط عمومی یعنی هنر و علم برقراری ارتباط مؤثر، صادقانه و دوسویه میان سازمان و افکار عمومی.

کاظم موسوی، روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری فارس:

روابط عمومی پاسخگوی رسانه‌ها

روابط عمومی‌ها در مدیریت بحران نقشی حیاتی دارند و به عنوان پل ارتباطی، اطلاعات صحیح، شفاف و به‌موقع را به مردم منتقل می‌کنند تا از شکل‌گیری شایعات جلوگیری شود و اعتماد عمومی حفظ گردد، در چنین شرایطی مسئول روابط عمومی به عنوان سخنگوی دستگاه متولی باید پاسخگوی رسانه‌ها باشد و با مدیریت صحیح جریان اطلاع‌رسانی، مانع تشدید تنش در جامعه شود. قطعی اینترنت نیز تأثیر قابل توجهی بر فعالیت‌های روابط عمومی دارد و موجب کندی در تولید محتوا، ارسال تصاویر و انتشار برنامه‌ها می‌شود و محدودیت پهنای باند و ضعف برخی زیرساخت‌های داخلی نیز چالش‌هایی در حوزه اطلاع‌رسانی ایجاد کرده است. روابط عمومی هنر هشتم است که دستیابی به هفت هنر دیگر را ممکن می‌سازد.

زهره گلناری، رئیس ارتباطات و اطلاع‌رسانی اداره‌کل راه و شهرسازی استان فارس:

روابط عمومی سپر دفاعی و مرکز فرماندهی افکار عمومی

روابط عمومی در زمان بحران نقش «سپر دفاعی» و «مرکز فرماندهی افکار عمومی» را ایفا می‌کند، مهم‌ترین وظیفه در این شرایط، مدیریت روایت و اطلاع‌رسانی سریع و صادقانه است تا شایعات جای واقعیت را نگیرد؛ روابط عمومی با ایجاد ارتباط دوطرفه، صدای مردم را به مسئولان و پاسخ مسئولان را به جامعه منتقل می‌کند. قطع اینترنت سرعت اطلاع‌رسانی در شبکه‌های اجتماعی را کاهش می‌دهد، اما با استفاده از ارتباطات چندلایه مانند همکاری با خبرگزاری‌ها، صداوسیما، سامانه‌های پیامکی و نشست‌های رسانه‌ای می‌توان تا حدی این خلأ را جبران کرد. روابط عمومی یعنی هنر ساختن پلی از جنس اعتماد و شفافیت میان قلب سازمان و افکار عمومی.

محمدمهدی ضرغام شیرازی، رئیس روابط عمومی اداره‌کل پست استان فارس:

محدودیت‌های اینترنتی  دامنه دسترسی به مخاطبان را کاهش می‌دهد

در شرایط بحران، روابط عمومی‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت افکار عمومی دارند، اطلاع‌رسانی سریع، دقیق و شفاف می‌تواند از شکل‌گیری شایعات جلوگیری و به آرامش اجتماعی کمک کند، روابط عمومی‌ها با انتقال مطالبات مردم به مسئولان و تبیین اقدامات دستگاه‌ها برای افکار عمومی، زمینه اعتماد و آرامش جامعه را فراهم می‌کنند. محدودیت‌های اینترنت نیز دامنه دسترسی به مخاطبان را کاهش می‌دهد، هرچند تلاش شده است با استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی و پایگاه‌های اطلاع‌رسانی سازمانی جریان اطلاع‌رسانی ادامه یابد، اما کاهش حضور مخاطبان در این بسترها باعث کاهش اثرگذاری پیام‌ها می‌شود. تعریف روابط عمومی یعنی هنر و علم ایجاد ارتباط صادقانه، مستمر و دوسویه میان سازمان و افکار عمومی.

سعیده هنر، مدیر ارتباطات و فرهنگی ناحیه ویژه باغات شهرداری شیراز:

همچنان که جهان به طور روزافزون از نظر علمی و تکنولوژی گسترش یافته، روابط انسانی و اجتماعی نیز گسترده‌تر شده و پيچيدگي روابط انسانی و اجتماعی و تغيير فضای ارتباطی سبب شده است كه نهاد روابط عمومی دیگر يك واحد در حاشيه سازمان‌ها نباشد بلكه يك ضرورت در متن اصلی يك سازمان قرار گيرد. سخنی که سال‌ها تحلیل‌گران این نهاد بیان می‌کنند، این است که روابط عمومی‌ها به عنوان چشم گوش و زبان یک سازمان محسوب می‌شوند؛ این نهاد با علم و دانش مناسب ارتباطی، نگهدارنده و تقويت كننده حُسنِ شهرت، حيثيت و اعتبار یک سازمان است و با سنجش مستمر محيط به عنوان واحدی تصمیم‌ساز و مشاوری مطلع در راستای تحقق اهداف مجموعه خود گام برمی‌دارد و با ايفاي نقش روابط عمومی، اعلام عملكردها، سياست‌ها، برنامه‌ها و انتظارات به عنوان پل ارتباطی مديريت با مردم و همكاران خود عمل می‌کند؛ با توجه به اتفاقات و رویدادهای دنیا و ایجاد بستر تنش و اضطراب عمومی و سردرگمی آینده جهان، روابط عمومی‌ها به عنوان نهادی برای ایجاد امید و انتقال عملکرد مثبت سازمان‌ها نقش‌آفرینی می‌کند، به طوری که با عملکرد مناسب این نهاد روح تازه‌ای به اجتماع بخشیده خواهد شد، تا امید به رشد و توسعه اجتماعی و مدنی را درون جان انسان‌ها زنده کند. لزوم ارتباط‌گیری در بستر اجتماع حال حاضر، مستلزم شبکه‌های مدرن و همگام با سایر جوامع بشری است، اینترنت و شبکه‌های جهانی بستر مناسبی است تا نهاد روابط عمومی‌ها ايفاي نقش کنند. قطع اینترنت جهانی قطعا برای این نهاد چالش‌هایی را به همراه دارد چرا که شبکه‌های مجازی داخلی به تنهایی نمی‌تواند جوابگوی انتشار گسترده عملیات برخی سازمان‌ها و شرکت‌ها در بستر اجتماع باشد؛ به امید روزی که جهان و دهکده ارتباطات جهانی به صلح برقرار و پایدار باشد. روابط عمومی نه یک نهاد اداری، بلکه روح جاری در همه ارکان خدمت است.

محمدرضا فتوت، مدیر روابط عمومی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان فارس:

ضرورت تقویت جایگاه راهبردی روابط عمومی در ساختار سازمانی

۲۷ اردیبهشت‌ماه، روز روابط عمومی و ارتباطات، فرصتی برای پاسداشت تلاش‌های فعالان این عرصه است؛ حوزه‌ای که نقش آن در ایجاد شفافیت، تقویت اعتماد عمومی و برقراری ارتباط مؤثر میان مردم و مسئولان بیش از پیش نمایان شده است. روابط عمومی امروز نه صرفاً یک واحد سازمانی، بلکه قلب تپنده هر مجموعه در تعامل با افکار عمومی است و هنر شنیدن، درست گفتن و به‌موقع اطلاع‌رسانی کردن، رسالتی خطیر برای فعالان این حوزه محسوب می‌شود. تقویت جایگاه راهبردی روابط عمومی در ساختار سازمانی، توسعه آموزش‌های تخصصی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین ارتباطی و تأمین نیروی انسانی متخصص را از جمله اولویت‌های این حوزه است و ارتقای جایگاه روابط عمومی به معنای تقویت شفافیت، پاسخگویی و اعتماد عمومی در جامعه خواهد بود.

محمدامین افشارپور مدیر روابط عمومی اداره‌کل تعاون کار و رفاه اجتماعی استان فارس

روابط عمومی؛ محور اعتمادسازی و مدیریت ارتباطات در شرایط بحران روابط عمومی در بزنگاه‌های بحرانی، نقش «عقلانیتِ ارتباطی» را ایفا می‌کند؛ نهادی که با اطلاع‌رسانی دقیق، به‌موقع و شفاف، از شکل‌گیری شایعات و التهاب‌های اجتماعی جلوگیری کرده و زمینه‌ساز آرامش و اعتماد عمومی می‌شود.  در شرایط بحران، جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند صدایی مسئولانه، پاسخ‌گو و همدل است. روابط عمومی‌ها با رصد افکار عمومی، تحلیل فضای رسانه‌ای و انتقال درست و صادقانه اطلاعات، پل ارتباطی مطمئنی میان مردم و مسئولان ایجاد می‌کنند. این پل ارتباطی، نه‌تنها انتقال‌دهنده خبر، بلکه بسترساز گفت‌وگو، همدلی و کاهش سوءتفاهم‌هاست.  مدیریت بحران بدون ارتباط مؤثر ممکن نیست؛ و این روابط عمومی است که با سرعت، دقت و صداقت، مسیر تنش‌زدایی و بازسازی اعتماد را هموار می‌کند. بی‌تردید اینترنت در عصر حاضر ستون فقرات ارتباطات رسانه‌ای و سازمانی است. هرگونه اختلال یا قطعی در این بستر، روند اطلاع‌رسانی، تعامل با مخاطبان و مدیریت افکار عمومی را با چالش مواجه می‌کند.  با این حال، تجربه نشان داده است که روابط عمومی‌های حرفه‌ای، با اتکا به ظرفیت‌های جایگزین همچون رسانه‌های سنتی، پیام‌رسان‌های داخلی، ارتباطات تلفنی، اطلاع‌رسانی میدانی و تعامل مستقیم با خبرنگاران، تلاش کرده‌اند خلأ ایجادشده را تا حد امکان جبران کنند.  گرچه این راهکارها می‌تواند بخشی از محدودیت‌ها را پوشش دهد، اما سرعت و گستره ارتباطات دیجیتال به‌گونه‌ای است که هیچ جایگزینی به‌طور کامل قادر به ایفای نقش آن نیست. از این‌رو، پایداری و دسترسی مستمر به بسترهای ارتباطی، ضرورتی انکارناپذیر برای انجام مأموریت‌های حرفه‌ای روابط عمومی است. روابط عمومی، هنر و دانشِ مدیریت هوشمندانه ارتباطات برای ایجاد اعتماد، همدلی و درک متقابل میان سازمان و جامعه است.  در روز روابط عمومی، بر این باوریم که سرمایه اصلی این حوزه اعتماد است؛ سرمایه‌ای که تنها با صداقت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری حفظ و تقویت می‌شود.