هشدار ! گوشت‌های ارزان خارج از نظارت دامپزشکی، سلامتتان را قربانی می‌کند

گوشت را ۲۴ ساعت در یخچال نگه دارید، فریز کردن ویروس را از بین نمی‌برد

علائم شبیه آنفلوآنزا پس از تماس با دام یا حضور در طبیعت را جدی بگیرید

فاطمه مقدم- شهر مردم

اگر علائمی شبیه به آنفولانزا دارید، سوابق تماس با دام یا حضور در تفرجگاه‌ها را به پزشک معالج بگویید.

در حالی که اداره‌کل دامپزشکی فارس از شناسایی سه مورد قطعی تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو در شهرستان‌های پاسارگاد، خرم‌بید و زرقان خبر داده است و مسئولان دانشگاه علوم پزشکی نیز نسبت به افزایش خطر ابتلا در فصل گرما هشدار می‌دهند، تازه‌ترین آمار وزارت بهداشت نشان می‌دهد که این بیماری با شروع گرما در استان‌های جنوبی و شرقی کشور در حال شیوع است.

تب کریمه کنگو یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های ویروسی مشترک بین انسان و حیوان است که با میزان مرگ‌ومیر بالا و سرعت انتقال سریع، به‌خصوص در مناطق گرمسیری و دام‌پرور، نگرانی‌های بهداشتی گسترده‌ای ایجاد کرده است؛ این بیماری که توسط کنه‌ها منتقل می‌شود، می‌تواند از دام به انسان و حتی از انسان به انسان سرایت کند.

از سه فارسی مبتلا به تب کنگو، دو نفر مرخص شدند

کارشناس بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفت‌وگو با «شهر مردم»، با اشاره به اینکه از سه استان فارسی که به تب کریمه کنگو مبتلا شده بودند، دو نفر ترخیص شده‌اند و نفر سوم نیز وضعیت خوبی دارد، گفت: ما در فارس هیچ‌گونه انتقال از انسان به انسان نداشته‌ایم، چرا که این نوع انتقال بسیار خاص است و عموما اگر قرار باشد انتقالی به این نحو صورت بگیرد، باید از طریق بیمارستان و در معرض ترشحات و خون بدن بیمار منتقل شود و بیمارستان‌ها و کادر درمان از این نظر توجیه هستند و این انتقال غیرممکن است.

احمدرضا رضایی با هشدار نسبت به افزایش خطر ابتلا به تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو در فصل گرما، به‌ویژه در استان‌های جنوبی کشور، از شهروندان خواست تا هنگام مراجعه به مراکز درمانی، هرگونه سابقه تماس با دام یا عوامل خطر را از پزشکان پنهان نکنند.

وی گفت: علائم اولیه این بیماری شباهت زیادی به آنفلوآنزا دارد و به همین دلیل، برای تشخیص سریع، پزشکان علاوه بر علائم بالینی به سوابق اپیدمیولوژیک بیمار نیز نیاز دارند؛ اینکه فرد شغلش چیست و آیا با دام در تماس بوده، توسط کنه گزیده شده یا با گوشت گرم دام تازه ذبح‌شده تماس داشته، اطلاعاتی است که می‌تواند در تشخیص زودهنگام بیماری نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

کارشناس بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: قصابان، دامداران، کارکنان کشتارگاه‌ها و افرادی که هنگام ذبح با خون و گوشت تازه دام در تماس هستند، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند، زیرا ویروس می‌تواند از طریق زخم‌های بسیار ریز و میکروسکوپی پوست، همراه با خون دام آلوده وارد بدن شود.

رضایی با اشاره به اینکه خطر ابتلا تنها محدود به افراد شاغل در حوزه دام نیست، ادامه داد: افرادی که به تفرجگاه‌ها، مراتع یا مناطق طبیعی سفر کرده‌اند و پس از آن دچار تب و علائمی شبیه آنفلوآنزا شده‌اند نیز باید این موضوع را به پزشک اطلاع دهند، زیرا کنه‌های آلوده ممکن است از طریق پرندگان یا جوندگانی مانند خرگوش و موش از دامداری‌ها به این مناطق منتقل شده باشند و افراد بدون آنکه مستقیما با دام تماس داشته باشند، در اثر گزش کنه آلوده به بیماری مبتلا شوند.

وی تأکید کرد: هر فردی که یکی از این سابقه‌های خطر را داشته باشد و دچار تب شود، باید هنگام مراجعه به پزشک، این موضوع را به‌طور دقیق اعلام کند تا آزمایش‌های لازم در سریع‌ترین زمان انجام شود؛ در مراحل ابتدایی، علائم بیماری مشابه آنفلوآنزاست، اما با پیشرفت بیماری، خونریزی‌های زیرپوستی و کبودی پوست ظاهر می‌شود و در موارد شدید، خونریزی از بینی، لثه، مجاری ادراری، دستگاه گوارش یا واژن نیز ممکن است رخ دهد.

درمان رایگان بیماران مبتلا به تب کریمه کنگو

رضایی با بیان اینکه تشخیص زودهنگام نقش مهمی در درمان موفق بیماری دارد، اظهار کرد: تمام خدمات درمانی و داروهای مربوط به تب کریمه کنگو به‌صورت رایگان در اختیار بیماران قرار می‌گیرد و آزمایش‌های اولیه نیز در شیراز انجام می‌شود؛ در صورت نیاز به بررسی‌های تخصصی‌تر، نمونه‌ها به آزمایشگاه مرجع در تهران ارسال می‌شود، البته ما منتظر جواب نهایی نمی‌مانیم و درمان را آغاز می‌کنیم.

وی با اشاره به اینکه دوره نهفتگی بیماری حداکثر ۱۴ روز است، خاطرنشان کرد: در صورت مراجعه به‌موقع، امکان درمان بیماران در مراکز درمانی استان وجود دارد و مهم‌ترین عامل مرگ‌ومیر در این بیماری، مراجعه دیرهنگام به بیمارستان یا پنهان کردن سوابق تماس با دام، گزش کنه یا سایر عوامل خطر از پزشکان است؛ از این رو، از شهروندان می‌خواهیم هنگام مراجعه به مراکز درمانی، تمام اطلاعات مربوط به سوابق تماس و فعالیت‌های خود را صادقانه و دقیق در اختیار پزشک قرار دهند تا روند تشخیص و درمان بدون تأخیر انجام شود.

با وجود اینکه ویروس تب کریمه کنگو در برابر حرارت مقاوم نیست و با پخت کامل گوشت از بین می‌رود و مصرف گوشتی که به‌طور کامل پخته شده باشد، خطری از نظر انتقال این بیماری ندارد، اما رضایی بر ضرورت انجام کشتار دام در مراکز مجاز و تحت نظارت دامپزشکی تأکید کرد و متذکر شد: مردم، به‌ویژه در اطراف شهر که گوشت در مراکز عرضه غیرمجاز به قیمت ارزان‌تر فروش می‌رود، نظیر بیدزرد، از خرید گوشت خودداری کنند، زیرا علاوه بر تب کریمه کنگو، در برخی موارد مشاهده شده است که گوشت دام‌های مبتلا به بیماری‌های خطرناکی مانند سیاه‌زخم نیز در این مراکز عرضه شده است.

وی تاکید کرد: با توجه به اینکه نظارت بهداشتی بر کشتارهای غیرمجاز وجود ندارد، شهروندان نباید به دلیل قیمت پایین‌تر این گوشت‌ها، سلامت خود و خانواده‌شان را به خطر بیندازند.

روند نزولی تب کریمه کنگو در فارس

هرچند آمارها از کاهش موارد ابتلا به تب کریمه کنگو در فارس حکایت دارد، اما دامپزشکی استان فارس تأکید می‌کند که این بیماری همچنان نیازمند رعایت جدی نکات بهداشتی و پرهیز از کشتار غیرمجاز دام است.

معاون سلامت اداره‌کل دامپزشکی استان فارس در گفت‌وگو با «شهر مردم»، با بیان اینکه تعداد مبتلایان تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو در استان همچنان همان سه مورد اعلام‌شده است و مورد جدیدی شناسایی نشده، گفت: تمامی موارد ابتلا از سوی دانشگاه علوم پزشکی شیراز به دامپزشکی اعلام می‌شود و پس از آن، بسته به شرایط بیمار و اینکه دامدار، قصاب، کارگر کشتارگاه یا حتی یک شهروند عادی باشد، اقدامات پیشگیرانه و بررسی‌های لازم انجام می‌شود.

دکتر امیدرضا امرآبادی افزود: اگر بیمار با یک دامداری یا مرکز نگهداری دام در ارتباط باشد، سم‌پاشی جایگاه دام، بررسی وضعیت دام‌ها و سایر اقدامات کنترلی انجام می‌شود؛ همچنین در صورت ارتباط بیمار با کشتارگاه یا مراکز عرضه گوشت، وضعیت بهداشتی آن مرکز نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد تا از گسترش احتمالی بیماری جلوگیری شود.

وی با اشاره به اینکه هر منطقه گرمسیری که شرایط فعالیت کنه‌ها در آن فراهم باشد، می‌تواند کانون خطر محسوب شود، توضیح داد: در استان فارس تاکنون به جز سه مورد شناسایی‌شده در شهرستان‌های پاسارگاد، خرم‌بید و زرقان، کانون شناخته‌شده دیگری از این بیماری گزارش نشده است.

امرآبادی با اشاره به روند ابتلا در سال‌های اخیر اعلام کرد: خوشبختانه امسال تعداد مبتلایان نسبت به سال‌های گذشته کمتر بوده است؛ سال گذشته هشت مورد ابتلا، در سال ۱۴۰۳ شش مورد و در سال ۱۴۰۲ که بحرانی‌ترین سال از نظر شیوع بیماری بود، ۱۱ مورد ابتلا و سه مورد فوت در استان ثبت شد.

وی درباره اقدامات دامپزشکی برای اطمینان از سلامت دام‌های کشتاری نیز بیان کرد: نخستین شرط ورود دام به چرخه کشتار، سم‌پاشی دام و اطمینان از نبود کنه روی بدن آن است، پس از کشتار نیز رعایت کامل ضوابط بهداشتی الزامی است و لاشه باید در پیش‌سرد با دمای حدود چهار درجه سانتی‌گراد نگهداری شود تا فرایند «جمود نعشی» کامل شود و با کاهش اسیدیته (pH) گوشت، در صورت وجود ویروس، احتمال بقای آن از بین برود.

معاون سلامت اداره‌کل دامپزشکی فارس تأکید کرد: مهم‌ترین راه پیشگیری برای مردم، خرید گوشت از کشتارگاه‌ها و قصابی‌های مجاز است؛ مراکزی که لاشه‌ها دارای مهر و برچسب دامپزشکی و مشخصات زمان کشتار هستند، مردم باید از خرید گوشت عرضه‌شده در کنار جاده‌ها، مراکز غیرمجاز یا گوشت‌هایی که منشأ آن‌ها مشخص نیست، خودداری کنند.

وی ابراز کرد: اگر گوشتی به‌صورت نذری یا خارج از چرخه کشتار مجاز در اختیار مردم قرار گرفت، توصیه می‌شود گوشت حداقل ۲۴ ساعت و جگر ۴۸ ساعت در یخچال با دمای چهار درجه سانتی‌گراد نگهداری شود؛ این نکته نیز اهمیت دارد که فرایند جمود نعشی با فریز کردن گوشت انجام نمی‌شود؛ بنابراین قرار دادن گوشت در فریزر، جایگزین نگهداری آن در یخچال نیست، همچنین هنگام خرد کردن گوشت، استفاده از دستکش توصیه می‌شود.

امرآبادی با اشاره به برخورد دامپزشکی با کشتارهای غیرمجاز تصریح کرد: دامپزشکی به‌طور مستمر با کشتارهای غیرمجاز برخورد می‌کند، اما با وجود هشدارهای مکرر و بازرسی‌های مستمر، همچنان در برخی مناطق ذبح دام در منازل و خارج از کشتارگاه انجام می‌شود؛ از مردم می‌خواهیم سلامت خود و خانواده‌شان را بر هرگونه صرفه‌جویی مالی ترجیح دهند و گوشت مورد نیاز خود را فقط از مراکز مجاز تهیه کنند.

وی تأکید کرد: خرید گوشت از قصابی‌های دارای مجوز هیچ نگرانی‌ای برای شهروندان ایجاد نمی‌کند و مردم می‌توانند با اطمینان از این مراکز خرید کنند.

معاون سلامت اداره‌کل دامپزشکی فارس در پایان از دامداران خواست تا در صورت مشاهده کنه، نسبت به سم‌پاشی بدن دام و جایگاه نگهداری آن اقدام کنند و از شهروندان نیز خواست که از ذبح دام در معابر و اماکن غیرمجاز خودداری کنند.

وی یادآور شد: هیچ نظارت بهداشتی معتبری بر کشتارهای غیرمجاز وجود ندارد و در صورت بروز مشکل نیز امکان پیگیری منشأ گوشت بسیار دشوار خواهد بود؛ شهروندان در صورت نیاز به راهنمایی، ثبت شکایت یا دریافت اطلاعات بیشتر می‌توانند به‌صورت شبانه‌روزی با سامانه ۱۵۱۲ دامپزشکی تماس بگیرند.