سید محی الدین حسینی ارسنجانی – فارس آگاه

خیابان دهنادی شیراز همچون خیابان زند در نگاه اهالی فرهنگ‌ و کتاب ایران خصوصا از منظر فارسی ها و شیرازی های کتاب دوست و اهل مطالعه در طی دهه ها سال پیش تا به امروز خیابانی برای پیدا کردن و خرید کتاب های خاص و مورد علاقه مردم شیراز، مسافران و مهمانان این شهر بوده است. نگارنده نیز بواسطه عشق و علاقه وافر به متون کهن و قدیمی بویژه در زمینه های تاریخی و ادبی و هنری،شیراز پژوهی و فارس شناسی این توفیق را داشته ام که در طی افزون بر سه دهه فعالیت نسخه پژوهی و تهیه و خرید کتابهای قدیمی بویژه نسخ خطی و چاپ اولی و چاپ سنگی مرتبط با شیراز و فارس، صدها و بلکه هزاران عنوان از کتابهای ناب و نایاب و کمیاب و مجلات قدیمی مورد علاقه  خود را از این محدوده (حوالی میدان شهرداری تا چهار راه زند) و دیگرکتاب فروشیهای با سابقه موجود در خیابانهای زند و داریوش،شاهپور شیراز و…بیابم و پس از خرید آنها به مطالعه و آرشیو یا به معرفیشان در رسانه های ملی و محلی اقدام کنم. کتابهایی فاخر و نفیس و با ارزش از نویسندگان مطرح ایران و جهان که از لحاظ مادی و معنوی حاوی اطلاعات دست اول و جالب توجه برای جماعت محققان و پژوهشگران حوزه های مختلف است و آثاری بکر و دست اول که نه سانسور شده اند و نه در متن و محتوای آنها تغییراتی ایجاد شده و به همان شمایل اولیه به مخاطبان خاص و دوستداران اینگونه کتابها در قبال دریافت مبالغی نسبتا زیاد عرضه می گردد.این خیابان اگر چه بواسطه تغییر سبک و سیاق زندگی ما ایرانی ها و دورماندنمان از مقوله کتاب و کتابخوانی رونق سالهای قبل خود را ندارد اما همچنان مرکزی برای مراجعه کتاب دوستان و کتاب بازهای حرفه ای و قدیمی و کتابخوانهای جوانتر است و روح کتاب در شریانهای اصلی و فرعی این خیابان جاری و ساری است.

استیلای کتب درسی و کنکوری بر خیابان دهنادی

اگر چه در سالهای اخیر کتابهای کنکور و کمک درسی رفته رفته و کم کم جای خودشان را به کتب چاپ قدیمی تر حوزه تاریخ و ادبیات و عمومی داده اند و دیگر کتابهای رنگ و رو رفته و چاپ های پنجاه و صد سال قبل به ندرت یافت می شوند اما خوشبختانه انبوهی از عناوین نشریات قدیمی،مجلات تخصصی و رسانه های مکتوب و پرخواننده همچون هفته نامه های “خواندنیها”، “خوشه”،”کتاب هفته” و فصلنامه های “راهنمای کتاب”، “راهنمای کتاب” ماهنامه های “میراث”،”پیام نوین”، “وحید”،”آینده” “ارمغان”،و…چاپ ده ها سال پیش ایران در برخی از  کتابفروشی های خیابان تاریخی و خاطره انگیز دهنادی شیراز یافت و عرضه می گردد.

چندی پیش (اواخر اسفند ماه ۴۰۴ و اوایل نیمه دوم فروردین ۴۰۵) برای دهها بار متوالی به این خیابان رفتم و در طبقه فوقانی یکی از کتابفروشیهای کهن و باسابقه شیراز دهها عنوان کتاب مفید مطالعه و نسخه های ناب و نایاب و کمیاب مرتبط با تاریخ و فرهنگ ایران و فارس بویژه کتابهایی از نویسندگان قدیم شیراز را که تاریخ چاپهای مربوط به دورانهای تاریخی اواخر قاجار و اوایل پهلوی داشتند در نهایت شانس و خوشبختی یافتم و آنها را عاشقانه و با شوق وافر خریداری نمودم تا در فرصت مغتنم مطالعه و از جهت اطلاع شما مخاطبان گرامی رسانه های شیراز و فارس و….نیز این کتابها یا نشریات را به مرور و گاه به گاه بحضورتان معرفی نمایم.اما نکته قابل تکرار در این مجال همانا تهدید تبدیل کتابفروشی های قدیمی فروشنده کتابهای عمومی به کتابهای نو و کهنه درسی و کتب کنکور و تقویتی است که ای کاش چنین نمیشد و کتابفروشی های قدیم دهنادی بر عهد و پیمان سالیان دراز خود برای عرضه کتب عمومی چاپ قدیم و کتابهای کمیاب و نایاب تر حوزه های تاریخ و فرهنگ ایران و فارس و شیراز ثابت قدم میماندند!

ضرورت ثبت ملی خیابان دهنادی شیراز

همچنان که در سالهای گذشته برخی اماکن شهری و حتی بولوارها و خیابان ها و میادین ایران و فارس و شیراز مورد توجه اهل تحقیق و نویسندگان خصوصا پژوهشگران قرار گرفته و کتابی در جهت معرفی سیما و منظر و تاریخچه خیابان زند شیراز تالیف و منتشر گردیده است چه خوب و بجاست اگر فرد یا ارگانی فرهنگی و حتی مجموعه ای از اهالی قلم و تحقیق و شیراز پژوهان معاصر در راستای معرفی بهتر و بیشتر خیابان دهنادی شیراز هم دست به کار شوند با رجوع به افراد مسن و معمرینی که در این مکان مشغول بوده و هنوز در قید حیاتند مصاحبه هایی انجام شود و تصاویری از این محدوده که قطعا در آرشیو عکس شیرازیها هست ضمیمه تحقی و تالیف خود کنند و کتاب خیابان دهنادی شیراز را که به حق خیابانی برای روایت یادها و خاطره ها است منتشر و به عموم مردم بافرهنگ این شهر که بیشترشان از متر به متر و وجب به وجب این خیابان خاطره ها دارند تقدیم و عرضه نمایند.

درباره خیابان دهنادی شیراز حرف و سخن بسیار است و باید از ابعاد و جهات گوناگون به این خیابان دیرپای شیراز شهر راز پرداخت.نویسندگان حوزه شیراز و دوستداران شیراز جنت تراز باید درباره این خیابان و دیگر خیابان ها و اماکن مطرح و تاریخ ساز شیراز زیبا کار و تلاش محققانه خود را به ثمر نشانده و با رجوع به آرشیو اسناد، مدارک و تصاویر قدیمی و در اختیار داشته خود نسبت به مستند سازی و تدوین اطلاعات و تهیه آمار مورد نیاز و قابل رجوع ومورد استفاده درباره این خیابان در تحقیقات و مطالعات حوزه شیراز و فارس بیش از پیش همت نمایند.امید که چنین شود و خیابان دهنادی شیراز که خیابان یادها و خاطرات اهالی علم و مطالعه و کتابخوانهای مطرح و دائمی شیراز و فارس و ایران بوده دگر بار هویتش را بازیافته،احیا گردد و همچون سالهای اخیر رونق و پر رفت و آمد گردد و بار دیگر کتابها و کتابفروشها و خریداران کتاب،سلام های صبح و ظهر، پسین و شامگاهی اشان به همدیگر را پاسخ گو، باشند!

همچنان که نام نهادن این گذر مطرح و پر رفت و آمد شیراز به گذر کتاب از سوی شورای اسلامی شهر شیراز و تلاش میراث فرهنگی استان برای معرفی و ثبت  خیابان دهنادی در فهرست اماکن قابل توجه بخش اعظمی از مردم کشورمان (فهرست آثار معنوی ) قابل تقدیر خواهد بود.

ناف خیابان دهنادی شیراز را با کتاب در هم بافته اند!

چه بسیار از فروشندگان و صاحبان دکّان ها و مغازه های پر رونق و پر جنب و جوش خیابان دهنادی شیراز که برخی از آنان افزون بر ۵۰ سال به امر مهم خدمات فرهنگی حوزه کتاب و نشریات قدیمی اقدام نموده و برخی از آنان سالهاست که رخ در نقاب خاک کشیده اند و چه بسیار از نسخه های نفیس و بسیار پرمحتوا و خواندنی به فروش رفته از این خیابان خریده و با زیباییهای بصری و چشم نوازی که دوستداران امروز و دیروز کتاب های قدیمی از تعدادی از کتابفروشان این خیابان کتاب ایران تهیه کرده و زینت بخش قفسه کتابخانه های شخصی آنان شده است هنوز حرف و حدیث هایی برای گفتن دارند.خیابان دهنادی شیراز علاوه بر فروش انواع کتاب به عرضه و فروش دیگر محصولات فرهنگی و غیر فرهنگی هم اختصاص دارد اما تو گویی ناف این خیابان را با کتاب در هم بافته اند و هنوز مردم قدیم و پدر بزرگ های ما دهنادی را با کتابفروشی های پر رونق دهه های سی و چهل و پنجاه و بعد از آنش میشناسند و با این خیابان که وسایل شکار، تجهیزات کوهنوردی، کلاه  و لباسهای خاص نظامیان در آن به فروش میرسد، خاطره ها دارند.

افزون بر پنج هزار جلد از کتب قدیمی و چاپهای قدیمی کتابخانه شخصی و ده دوازده هزار جلدی اینجانب درشیراز از همین خیابان دهنادی و کتابفروشی های قدیمی آن و یکی دو کتابفروشی نزدیک تر به این خیابان از جمله کتاب فروشیهای خرد و شفیعی و کتابفروشی های سیار حاشیه مجموعه تاریخی زندیه، کتابفروشی تاریخی و باسابقه احمدی شیراز (کتابخانه احمدی با سابقه قریب به ۱/۵ قرن فعالیت) تهیه گردیده و برخی از آنان نیز در جراید معاصر خصوصا روزنامه های شیراز و نشریات و در پایگاههای خبری و رسانه های مکتوب و برخط کشور معرفی گردیده اند.

دهنادی؛گذر عشق بازی با کتاب و مسیر تاریخ و فرهنگ ملی است.

دهنادی شیراز تنها یک خیابان نیست بلکه مسیری برای بازخوانی تاریخ و فرهنگ ملی و گذری برای عشق بازی با کتابهاست.محل یا گذری برای بازگشت به فرهنگ و عادت دیرینه شیرازیها در حین رجوع به کتاب و بیرون آمدن از تنهاییها و پر کردن اوقات فراغتشان است.نام و یاد خیابان دهنادی شیراز همچون یاد و نام میدان انقلاب تهران و پاساژ قدس قم که خاستگاه و محل رجوع کتاب بازان حرفه ای کشور و مکانهایی امن برای تهیه و خرید کتابهای مختلف بوده و هستند در اذهان مردم با فرهنگ شهر راز و فرهنگ شهرِ شیراز فراموش نشده و همواره به ماندگاری و عشق خواهد ماند.بیاییم در تداوم اقدامات فرهنگی خود و تلاشهایمان در باره معرفی شیراز و زیباییهای بی نظیر و فراوانش نام دهنادی شیراز و بزرگان و معاریف این گذر به یاد ماندنی را در اذهانمان ثبت و خاطرات و روایات بر یادها مانده امان از این خیابان پر خاطره را بر سر زبانهای آشنا و غریبه،دوست و همشهری و اهل تحقیق و مطالعه بیندازیم و به معرفی هرچه بهتر و بیشترش همت کنیم.

ضرورت بهسازی و توجه به سیما و منظر خیابان دهنادی شیراز

ای کاش از سوی شهرداری و اداره کل کتابخانه های عمومی استان فارس و دیگر دستگاهها و نهادهای فرهنگی مستقر در شیراز از جمله میراث فرهنگی استان با همکاری کسبه ، خصوصا با همراهی بزرگترها و بازماندگانی از کتابفروشیهای قدیمی تر دهنادی در جهت احیا و نوسازی و بهسازی این خیابان و کوچه های فرعی آن که مردم شیراز و بسیاری از فارسیها و ایرانیها با آن خاطره ها دارند اقداماتی میشد و این خیابان در فهرست آثار معنوی ایران به ثبت میرسید و زیباسازیهای سیما و منظر این خیابان دوست داشتنی بر پایه اجرای طرحهای بصری کتاب و کتاب خوانی مد نظر مدیریت شهری شیراز بود تا نسل امروز و فردا بخوبی از ماجرا ها و گفته ها و ناگفته های خیابان دهنادی و بزرگان شاغل در این محدوده و فرهنگ سازی هایی که در این مکان صورت گرفته و نقش سازنده ای که این خیابان، کتابفروشیها و دیگر فعالان کسب و کار در توسعه فرهنگی و ادبی و غنای معرفتی مردم شیراز داشته است بیش از پیش آشنا و مطلع گردند.با حذف عبور و مرور خودرویی از این خیابان و کوچه های فرعی آن شاهد رونق دوباره کسب و کارها در خیابان دهنادی و جان تازه گرفتن دگرباره کتابفروشیهای با چندین دهه سابقه کاری این خیابان که به نوعی فعالان فرهنگی اند و خادمین به کتاب و کتابخوانی و اهل مطالعه بوده و هستند خواهیم بود