در گفت‌و‌گوی اختصاصی «شهر مردم» با رییس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز مطرح شد؛

از جنگ تا سیل روایت خدمات شبانه‌روزی ۲۶۰۰ نیروی حوزه پسماند شهرداری شیراز

  جمع‌آوری  روزانه ۱۳۵۰ تن زباله در روزهای پایانی سالی که گذشت

جمع‌آوری سه تُن سبزه سفره نوروزی شیرازی‌ها در روز سیزده به در

جلال‌الدین عرفانی – فارس آگاه

نوروز برای بسیاری از مردم ایران زمان استراحت، دید و بازدید و سفر است، اما برای نیروهای خدمات شهری، این ایام به معنای افزایش حجم کار، آماده‌باش کامل و فعالیت شبانه‌روزی است، در این بین در شهری مانند شیراز که هر سال در ایام نوروز میزبان شمار زیادی از مسافران و گردشگران داخلی و خارجی است، مدیریت پسماند و نظافت شهری اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند.

نوروز امسال اما شرایطی متفاوت داشت؛ از یک سو فضای نگران‌کننده ناشی از جنگ و از سوی دیگر وقوع سیل در استان فارس و برخی از مناطق اطراف شیراز، مسئولیت دستگاه‌های خدمات‌رسان شهری را بیش از گذشته افزایش داد؛ با این حال، تلاش مستمر نیروهای خدمات شهری سبب شد چهره شهر در تمام این روزها پاکیزه، آرام و آماده پذیرایی از شهروندان و مهمانان نوروزی باقی بماند.

در این بین حوزه مدیریت پسماند شهرداری شیراز شاید یکی از بخش‌هایی بود که شاید بار بیشتری را در این مدت به دوش کشید و نارنجی‌پوشان در دل جنگ، سیل و تعطیلات نوروزی مانند همیشه پای کار بودند، موضوعی که در گفت‌وگوی اختصاصی رسانه «شهر مردم» با رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز نیز مطرح و «صمد پناهیان» در این خصوص ضمن تشریح اقدامات، برنامه‌ریزی‌ها و چالش‌هایی این سازمان در این ایام گفت: برنامه‌ریزی برای خدمات نوروزی شهر شیراز، از اوایل بهمن‌ماه آغاز شد و در طول این مدت مجموعه سازمان مدیریت پسماند با بررسی تجربه سال‌های گذشته و تحلیل شرایط احتمالی پیش‌رو، برنامه‌ریزی گسترده‌ای برای آماده‌سازی ناوگان، تجهیزات و نیروهای انسانی انجام داد.

وی اضافه کرد: یکی از نخستین اقدامات ما، بازبینی کامل ناوگان جمع‌آوری پسماند بود، در این راستا تمامی خودروهای جمع‌آوری زباله، ماشین‌آلات مکانیزه و تجهیزات مرتبط مورد بررسی فنی قرار گرفتند تا در ایام پرکار پایان سال با کمترین مشکل فعالیت کنند؛ در این فرآیند مشکلاتی مانند نقص‌های فنی، خرابی سیستم‌های مکانیکی و همچنین موارد مربوط به خروج شیرابه از خودروها برطرف شد تا ناوگان در بهترین وضعیت ممکن قرار گیرد.

پناهیان بیان کرد: در کنار آماده‌سازی تجهیزات، طرح پاکسازی گسترده شهر نیز از ابتدای اسفندماه آغاز شد، بر این اساس ورودی‌های شیراز تا شعاع حدود ۱۰ کیلومتری پاکسازی شدند تا نخستین تصویری که مسافران نوروزی از شهر مشاهده می‌کنند، تصویری پاکیزه و منظم باشد، همچنین در کنار آن پاکسازی محلات شهر نیز به صورت گسترده اجرا شد و نیروهای خدمات شهری در تمامی مناطق به‌طور همزمان مشغول فعالیت بودند.

توقف فعالیت‌های خاکبرداری برای تمرکز بر خدمات نوروزی

وی با اشاره به روال سال‌های گذشته که از ۱۵ اسفند عملیات خاکبرداری و برخی فعالیت‌های عمرانی شهری متوقف می‌شد، تصریح کرد: هدف از این اقدام آن است که تمرکز کامل نیروهای خدمات شهری بر نظافت، جمع‌آوری پسماند و آماده‌سازی شهر برای نوروز قرار گیرد، البته توقف این فعالیت‌ها به معنای عدم آمادگی نیروها نبود؛ بلکه تیم‌های مربوطه به‌صورت شیفتی آماده بودند تا در صورت وقوع شرایط خاص مانند بارندگی‌های شدید یا سیلاب، بلافاصله وارد عمل شوند.

رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز با اشاره به افزایش حجم تپلید پسماند در روزهای پایانی سال خاطرنشان کرد: در روزهای ۲۸ و ۲۹ اسفند، حجم زباله جمع‌آوری شده در شیراز به حدود یک‌هزار و 350 تن در روز رسید، در حالی که حجم جمع‌آوری روزانه در روزهای عادی حدود یک‌هزار تن است، این میزان در مقایسه با روزهای عادی سال، حدود ۳۹۰ تن افزایش را نشان می‌دهد.

وی با اشاره به افزایش و تقویت ناوگان جمع‌آوری و شیفت‌های کاری در این مدت تشریح کرد: سازمان مدیریت پسماند در ایام نوروز هیچ تعطیلی‌ای نداشت و خدمات به‌صورت شبانه‌روزی ارائه شد؛ در مجموع حدود 2 هزار و 600  نفر از پاکبانان، نیروهای جمع‌آوری زباله، سرکارگران و عوامل پشتیبانی در سطح شهر فعالیت داشتند.

پناهیان متذکر شد: تلاش این نیروها نقش مهمی در حفظ چهره پاکیزه شهر در ایام پرتردد نوروز داشته است؛ چرا که در این زمان علاوه بر شهروندان، حضور گسترده مسافران نیز موجب افزایش تولید پسماند می‌شود.

توسعه تفکیک از مبدأ و فرهنگ‌سازی شهروندی

رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز با اشاره  به برنامه‌های مرتبط با تفکیک از مبدأ یادآور شد: در حال حاضر ۶۶ کانکس آموزش و تحویل پسماند خشک در سطح شهر فعال هستند که شهروندان می‌توانند پسماند خشک خود را به این مراکز تحویل دهند.

وی با تاکید بر استقبال شهروندان اظهار کرد: استقبال از این مراکز در اسفند ماه، قابل توجه بود و روزانه حدود ۱۲۰ تن پسماند خشک از این طریق جمع‌آوری شد، این میزان، نقش مهمی در کاهش حجم زباله دفنی و افزایش میزان بازیافت در شهر دارد.

رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز اضافه کرد: علاوه بر این  اپلیکیشن «بهروب» نیز در این مدت فعال بود، این سامانه به‌عنوان یکی از ابزارهای نوین مدیریت پسماند طراحی شده است، شهروندان از طریق این اپلیکیشن می‌توانند درخواست جمع‌آوری پسماند خشک از درب منزل ثبت کنند یا محل‌های تحویل آن را مشاهده کنند، تاکنون حدود ۶ هزار شهروند در این سامانه ثبت‌نام کرده‌اند و پیش‌بینی می‌شود با توسعه اطلاع‌رسانی، استقبال از این طرح افزایش پیدا کند.

خدمات روز طبیعت با رویکردی متفاوت

پناهیان در ادامه با اشاره به برنامه‌های مرتبط با روز طبیعت نیز ادامه داد: با توجه به شرایط خاص کشور و فضای عمومی ناشی از تحولات منطقه‌ای، امکان اجرای برنامه‌های فرهنگی گسترده مانند سال‌های گذشته وجود نداشت، با این حال، در ورودی‌های شهر سطل‌های جمع‌آوری زباله، پاکت‌های بذر و اقلام آموزشی برای شهروندان در نظر گرفته شد تا ضمن حفظ محیط زیست، از رهاسازی پسماند در طبیعت جلوگیری شود.

وی تاکید کرد: البته در این روز با توجه به موقعیت شهر و کشور حدود سه‌تُن سبزه جمع‌آوری شد که به نسبت روزهای سیزده به در سال‌های قبل شاهد کاهش میزان جمع‌آوری سبزه عید بودیم.

تداوم خدمات شهری در شرایط جنگ

پناهیان با اشاره به  تأثیر شرایط جنگی بر فعالیت‌های این حوزه مدیریت شهری گفت: در چنین شرایطی معمولاً نگرانی‌هایی درباره کاهش خدمات شهری یا اختلال در برخی فعالیت‌ها وجود دارد؛ اما در سازمان مدیریت پسماند تلاش شد که خدمات نه‌تنها کاهش نیابد، بلکه حتی افزایش یابد، در این مدت تمامی نیروها با انگیزه بالا در محل کار خود حاضر شدند و تلاش کردند خدمات‌رسانی به شهروندان بدون کوچک‌ترین وقفه ادامه پیدا کند.

وی افزود: شرایط جنگی بر برخی پروژه‌های بلندمدت تأثیر گذاشته است، پروژه‌هایی مانند توسعه برخی زیرساخت‌ها، ورود تجهیزات و همچنین پیشبرد طرح زباله‌سوز ممکن است با کندی مواجه شوند.

واکنش سریع  در سیل

رییس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز در خصوص اقدامات این سازمان در روزهای سیلابی نوروز نیز بیان کرد: بلافاصله پس از وقوع سیلاب، نیروهای خدمات شهری در قالب ساختار مدیریت بحران وارد عمل شدند، در همین ارتباط، عملیات پاکسازی معابر، جمع‌آوری گل و لای، بازگشایی مسیرها و پاکسازی نقاط آسیب‌دیده در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز شد؛ این عملیات با همکاری مناطق مختلف شهرداری و با تقسیم‌بندی دقیق وظایف انجام شد تا سرعت عمل افزایش یابد.

وی اعلام کرد: البته در کنار عملیات در سطح شهر شیراز، نیروهای شهرداری برای کمک به شهر جهرم  نیز اعزام شدند؛ در مجموع حدود ۱۵۰ نفر از نیروهای عملیاتی، رانندگان و مدیران شهرداری شیراز برای پشتیبانی از عملیات پاکسازی در این شهر حضور پیدا کردند.

پناهیان در ادامه به مدیریت هرس سرشاخه‌ها و برخی پسماندهای خاص اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۵۵ دستگاه نیسان بازیافتی در سطح شهر فعال هستند که علاوه بر جمع‌آوری پسماند خشک، مسئولیت جمع‌آوری سرشاخه‌ها و برخی اقلام حجیم مانند لاستیک‌ها را نیز بر عهده دارند، این کار سبب شد حجم قابل توجهی از پسماندهایی که پیش‌تر در معابر رها می‌شدند، به‌صورت منظم جمع‌آوری شوند.

رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز از استمرار فعالیت کارخانه پردازش پسماند در مقصد خبر داد و افزود: چهار خط پردازش این مجموعه در ایام نوروز بدون توقف فعال بودند، در این مجموعه، پسماندهای ورودی تفکیک شده است و بخش قابل توجهی از مواد آلی به کود کمپوست و ورمی‌کمپوست تبدیل می‌شود، این کودها در فضای سبز شهری مورد استفاده قرار می‌گیرند و نقش مهمی در کاهش مصرف کودهای شیمیایی دارند، این فرآیند علاوه بر صرفه‌جویی اقتصادی، از نظر زیست‌محیطی نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا از نشت شیرابه و آلودگی آب‌های زیرزمینی جلوگیری می‌کند.

پناهیان در ادامه به برنامه‌های آینده سازمان اشاره و عنوان کرد: هدف اصلی مدیریت پسماند در شیراز کاهش هرچه بیشتر دفن زباله و حرکت به سمت دفن صفر است.

وی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد پسماند شهر را پلاستیک‌ها تشکیل می‌دهند، بخشی از این مواد قابل بازیافت هستند، اما بخشی دیگر ارزش بازیافتی ندارند و لازم است در سامانه‌های زباله‌سوز امحا شوند، قرارداد اجرای پروژه زباله‌سوز و سامانه‌های بی‌هوازی با شرکت طرفه منعقد شده است و در صورت فراهم بودن شرایط، این پروژه می‌تواند طی چند سال آینده نقش مهمی در مدیریت پسماند شهر ایفا کند.

پناهیان به جایگاه شیراز در حوزه مدیریت پسماند در سطح کشور اشاره کرد و گفت: امروز شیراز به‌عنوان یکی از شهرهای پیشرو ایران در حوزه مدیریت پسماند مدرن محسوب می‌شود و دبیرخانه استاندارد TC 297 و دبیرخانه فهرست‌بهای خدمات شهری کشوردر شیراز مستقر هستند  و بسیاری از سیاست‌ها، استانداردها و دستورالعمل‌های این حوزه در سطح ملی با محوریت این شهر تدوین می‌شود.

وی تصریح کرد: تجربه‌های مدیریتی شیراز در حوزه مدیریت پسماند نه تنها در سطح شهر، بلکه در سطح ملی نیز مورد توجه قرار گرفته است و می‌تواند الگویی برای سایر شهرهای کشور باشد، تداوم این مسیر نیازمند همکاری شهروندان، توسعه فرهنگ تفکیک از مبدأ و همچنین تقویت زیرساخت‌های مدیریت پسماند است؛ مسیری که در صورت تحقق کامل، می‌تواند شیراز را به یکی از الگوهای موفق مدیریت پسماند در منطقه تبدیل کند.