به گزارش شهر مردم به نقل از ایسنا، اریک بروور، معاون بخش امنیت مواد هسته‌ای در سازمان «ابتکار عمل تهدید هسته‌ای» و از مقام‌های پیشین شورای امنیت ملی و شورای اطلاعات ملی آمریکا، در مقاله‌ای در مجله فارین پالیسی به توافق هسته‌ای جدید آمریکا و عربستان پرداخت.

او با اشاره به ادعای کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، درباره این توافق نوشت که واشنگتن آن را دارای بالاترین استانداردهای ایمنی و عدم اشاعه هسته‌ای می‌داند. با این حال، بروور معتقد است متن واقعی توافق با این ادعا همخوانی ندارد.

اختلاف بر سر غنی‌سازی اورانیوم

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرده است که بر اساس این توافق، هیچ «غنی‌سازی» در عربستان انجام نخواهد شد.

بروور اما تأکید می‌کند که متن توافق شامل بندی درباره یک مطالعه دو ساله برای بررسی امکان غنی‌سازی اورانیوم در عربستان است. او می‌گوید این فناوری هم برای تولید سوخت راکتور و هم برای ساخت سلاح هسته‌ای قابل استفاده است.

به نوشته بروور، توافق همچنین عربستان را ملزم به پذیرش «پروتکل الحاقی» نمی‌کند. این پروتکل مجموعه‌ای از بازرسی‌های تقویت‌شده بین‌المللی است که می‌تواند به شناسایی فعالیت‌های هسته‌ای پنهان کمک کند.

بروور این شرایط را با توجه به اظهارات پیشین مقام‌های سعودی درباره احتمال دستیابی به سلاح هسته‌ای در صورت تغییر شرایط هسته‌ای ایران، نگران‌کننده توصیف کرده است.

توافق هسته‌ای و ایده «جعبه سیاه»

دولت ترامپ این توافق را فرصتی چند میلیارد دلاری برای شرکت‌های هسته‌ای آمریکا معرفی کرده است.

به گفته بروور، مقام‌های آمریکایی همچنین مسیر احتمالی غنی‌سازی را کم‌اهمیت جلوه داده‌اند. آنها گفته‌اند اگر غنی‌سازی در آینده انجام شود، این کار از طریق تأسیساتی موسوم به «جعبه سیاه» صورت خواهد گرفت.

بر اساس این دیدگاه، تأسیسات مذکور تحت مالکیت و مدیریت آمریکا در عربستان فعالیت خواهد کرد. دولت آمریکا استدلال می‌کند که کنترل این برنامه می‌تواند مانع اشاعه فناوری هسته‌ای شود.

بروور این استدلال را قابل بررسی می‌داند و برای موفقیت آن، سه شرط اصلی مطرح می‌کند.

شرط اول؛ انحصاری بودن همکاری آمریکا و عربستان

به نوشته بروور، نخستین شرط این است که توافق موسوم به «توافق ۱۲۳» واقعاً یک شراکت انحصاری باشد.

مقام‌های آمریکایی گفته‌اند این توافق، واشنگتن را به «شریک انتخابی» ریاض تبدیل می‌کند. با این حال، بروور معتقد است متن توافق تنها از «تمایل» عربستان برای همکاری با آمریکا سخن می‌گوید.

این توافق همچنین عربستان را به خرید فناوری هسته‌ای از شرکای واجد شرایط آمریکایی متعهد می‌کند. به گفته بروور، متن توافق به‌طور مشخص نمی‌گوید که آمریکا و نمایندگان آن تنها شرکای قابل انتخاب ریاض هستند.

او بر همین اساس احتمال می‌دهد در صورت وجود چنین روزنه‌ای، عربستان در صورت مخالفت واشنگتن بتواند به‌تنهایی یا با کمک طرف ثالث به سمت غنی‌سازی برود.

شرط دوم؛ توانایی آمریکا در اجرای پروژه هسته‌ای

بروور دومین شرط را توانایی آمریکا برای اجرای تعهدات خود می‌داند.

به نوشته او، این تعهد شامل ساخت راکتورهای بزرگ‌مقیاس در عربستان با زمان‌بندی و بودجه معقول است. او تأکید می‌کند که تحقق چنین پروژه‌ای با توجه به تجربه محدود صنعت هسته‌ای آمریکا، کار ساده‌ای نیست.

بروور احتمال می‌دهد مدل AP1000 شرکت وستینگهاوس یکی از گزینه‌های اصلی برای این پروژه باشد.

او یادآوری می‌کند که پروژه‌های راکتور این شرکت در چین و آمریکا با تأخیر و افزایش هزینه همراه بوده‌اند. به اعتقاد بروور، تکرار چنین مشکلاتی در عربستان می‌تواند تلاش واشنگتن برای ایفای نقش جدی در بازار جهانی راکتورها را تضعیف کند.

از نگاه او، افزایش هزینه یا تأخیر در پروژه همچنین می‌تواند اهرم فشاری در اختیار ریاض قرار دهد تا برای دستیابی به آزادی عمل بیشتر در زمینه غنی‌سازی تلاش کند.

شرط سوم؛ اولویت دادن به عدم اشاعه

بروور سومین و مهم‌ترین شرط را اولویت دادن آمریکا به عدم اشاعه هسته‌ای می‌داند.

او می‌نویسد: «همان متنی که به واشنگتن قدرت نه گفتن به غنی‌سازی در عربستان را می‌دهد، قدرت بله گفتن را هم می‌دهد.»

بروور همچنین درباره مدل «جعبه سیاه» هشدار می‌دهد. به گفته او، هرچند تأسیسات تحت کنترل آمریکا ممکن است از در اختیار داشتن مستقیم فناوری غنی‌سازی توسط ریاض مطلوب‌تر باشد، اما این مدل نیز خطرهایی دارد.

او می‌پرسد اگر عربستان به‌صورت مخفیانه فناوری را به دست آورد یا تأسیسات را تصاحب کند، چه اتفاقی رخ خواهد داد.

نگرانی درباره فرسایش هنجارهای عدم اشاعه

بروور در ادامه مقاله خود درباره رویکرد دولت ترامپ به توافق‌های هسته‌ای هشدار می‌دهد.

او معتقد است تأکید دولت آمریکا بر اشتغال و منافع اقتصادی برای این کشور می‌تواند موضوع عدم اشاعه را در اولویت پایین‌تری قرار دهد.

بروور به موضع ترامپ درباره برنامه زیردریایی‌های هسته‌ای کره جنوبی نیز اشاره می‌کند. او می‌گوید ترامپ پیش‌تر آمادگی خود را برای بررسی امکان غنی‌سازی اورانیوم توسط کره جنوبی در چارچوب این پروژه نشان داده است.

به نوشته بروور، اگر مطالعه امکان‌سنجی غنی‌سازی در عربستان طی دو سال آینده به نتیجه برسد، احتمال تکرار چنین سناریویی درباره ریاض نیز وجود دارد.

بروور در نهایت نسبت به فرسایش هنجارهای جهانی عدم اشاعه ابراز نگرانی کرده و خواستار بررسی دقیق‌تر تعهدات آمریکا و عربستان در این زمینه شده است.