افزایش فشارهای کاری و استرس‌های روزمره باعث شده بسیاری از افراد احساس خستگی دائمی را تجربه کنند، اما متخصصان هشدار می‌دهند که این وضعیت همیشه یک خستگی ساده نیست و می‌تواند نشانه‌ای از فرسودگی روانی (Burnout) باشد؛ مشکلی که در صورت بی‌توجهی، سلامت روان را با تهدیدهای جدی مواجه می‌کند.

به گزارش شهر مردم، دکتر هانیه بنی‌اسدی‌پور، متخصص روان‌پزشکی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به اینکه فرسودگی روانی نتیجه استرس مزمن و کنترل‌نشده در محیط کار است. اظهار کرد: این عارضه تنها احساس خستگی نیست، بلکه با کاهش انرژی، افت انگیزه، نگرش منفی نسبت به کار و کاهش بهره‌وری شغلی شناخته می‌شود.

وی افزود: سازمان جهانی بهداشت، فرسودگی روانی را به‌عنوان یک پدیده شغلی معرفی کرده است؛ هرچند این وضعیت به‌تنهایی بیماری محسوب نمی‌شود . اما می‌تواند احتمال ابتلا به اختلالاتی مانند افسردگی و اضطراب را افزایش دهد.

تفاوت فرسودگی روانی با خستگی معمولی

این متخصص روان‌پزشکی توضیح داد: خستگی معمولی معمولاً پس از فعالیت زیاد، کمبود خواب یا فشارهای کوتاه‌مدت ایجاد می‌شود و با استراحت بهبود پیدا می‌کند . اما فرسودگی روانی حتی پس از خواب کافی یا چند روز استراحت نیز ادامه دارد و فرد همچنان احساس بی‌انگیزگی، ناکارآمدی و فاصله عاطفی با محیط کار می‌کند.

استرس مزمن چه تأثیری بر مغز دارد؟

بنی‌اسدی‌پور با اشاره به نتایج پژوهش‌های جدید گفت: بررسی‌های علمی نشان می‌دهد استرس مزمن می‌تواند تغییراتی در ساختار مغز ایجاد کند. کاهش حجم ماده خاکستری در بخش پیش‌پیشانی مغز که مسئول تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی است . و افزایش حجم آمیگدال که در کنترل هیجانات نقش دارد، از مهم‌ترین این تغییرات به شمار می‌روند.

تفاوت فرسودگی روانی با افسردگی و اضطراب

وی تأکید کرد: اگرچه علائم این سه اختلال شباهت‌هایی با یکدیگر دارند، اما فرسودگی روانی بیشتر به محیط کار ارتباط دارد .و با خستگی عاطفی، بدبینی و افت عملکرد شغلی همراه است.

به گفته این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، افسردگی همه جنبه‌های زندگی فرد را درگیر می‌کند و با احساس غم، ناامیدی و کاهش لذت از فعالیت‌های روزمره شناخته می‌شود . در حالی که اضطراب معمولاً با نگرانی مداوم، ترس، بی‌قراری و علائم جسمی مانند تپش قلب، تعریق و تنگی نفس همراه است.

عوامل ایجاد فرسودگی روانی

این روان‌پزشک، ساعات کاری طولانی، فشار شغلی بالا، ابهام در وظایف، نبود حمایت اجتماعی، کاهش اختیار در محیط کار و استرس‌های مداوم را از مهم‌ترین عوامل بروز فرسودگی روانی عنوان کرد.

و گفت: برخلاف تصور رایج، تنها حجم زیاد کار عامل ایجاد این مشکل نیست.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بنی‌اسدی‌پور توصیه کرد: اگر علائمی مانند خستگی شدید، کاهش انگیزه، افت عملکرد یا احساس بدبینی برای چند هفته ادامه پیدا کند و زندگی شخصی یا شغلی فرد را مختل کند. لازم است برای ارزیابی دقیق به متخصص اعصاب و روان مراجعه شود.

وی اضافه کرد: در مواردی که فرسودگی روانی با افسردگی یا اضطراب همراه باشد، درمان دارویی می‌تواند مؤثر باشد. همچنین روان‌درمانی، به‌ویژه درمان شناختی ـ رفتاری (CBT)، نقش مهمی در اصلاح الگوهای فکری، مدیریت استرس و بازگشت فرد به شرایط عادی دارد.

در پایان، این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز تأکید کرد: فرسودگی روانی را نباید یک خستگی ساده یا گذرا دانست. زیرا تشخیص و درمان به‌موقع آن می‌تواند از بروز مشکلات جدی‌تر سلامت روان جلوگیری کند.