عبدالغفور مصطفایی – خبرنگار شهر مردم، شانزدهمین نشست سالانهی اساتید و اندیشمندان درس انقلاب اسلامی با حضور مسئولان فرهنگی و سیاسی، اساتید دانشگاه، اندیشمندان حوزوی و فعالان حوزهی تعلیم و تربیت برگزار شد؛ نشستی که به بررسی ابعاد مختلف تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر، مفهوم جنگ تمدنی، نقش نظریه مهدویت در آیندهی جهان، تحلیل جنگ ۱۲ روزه، اهمیت سرمایهی اجتماعی و ضرورت جهاد تبیین پرداخت.

در این نشست، معاون ارتباطات بینالملل دفتر مقام معظم رهبری با ارائهی تحلیلی راهبردی از شرایط جهان، تأکید کرد: امروز با نوعی جنگ تمدنی و شناختی مواجه هستیم که ابعاد آن فراتر از درگیریهای نظامی بوده و حوزههای فرهنگی، رسانهای و ذهنی جامعه را نیز دربرگرفته است.

حجتالاسلام محسن قمی در سخنان خود با اشاره به وضعیت پیچیده و چندلایهی جهان معاصر اظهار کرد:  درک تحولات امروز بدون توجه به مفهوم «جنگ تمدنی» ممکن نیست.

وی گفت: جهان کنونی عرصه رقابت تمدنها و دیدگاههای مختلف دربارهی انسان، جامعه و آینده بشریت است و این رقابت بیش از آنکه در میدانهای نظامی شکل گیرد، در عرصهی ذهنها، رسانهها و فرهنگ جریان دارد. به گفتهی او، تلاش برای تغییر ادراک عمومی و ایجاد تردید در باورها و هویتها یکی از مهمترین ویژگیهای جنگهای جدید است.

وی افزود: انقلاب اسلامی ایران از آغاز، خود را در چارچوب یک پروژهی تمدنی تعریف کرده و به همین دلیل در معرض انواع فشارهای رسانهای، فرهنگی و سیاسی قرار گرفته است.

قمی اضافه کرد: هدف این فشارها ایجاد شکاف اجتماعی و تضعیف انسجام داخلی است، در حالی که تقویت آگاهی عمومی و ارتقای سواد رسانهای میتواند جامعه را در برابر این تهدیدها مقاومتر کند.

معاون ارتباطات بینالملل دفتر مقام معظم رهبری در ادامه به تفاوت بنیادین میان دیدگاه اسلامی و لیبرالی درباره سرنوشت جهان اشاره کرد و گفت: در نگاه لیبرالی، آیندهی بشر غالباً با بحرانهای بزرگ، جنگهای ویرانگر و حتی نابودی تمدنها تصویر میشود، در حالی که در تفکر اسلامی پایان تاریخ با تحقق عدالت جهانی، رفاه عمومی، گسترش معنویت و تکامل عقلانیت انسانی همراه است.

وی  نظریهی مهدویت را یکی از مهمترین عناصر این نگاه دانست و افزود: این نظریه نهتنها یک باور اعتقادی بلکه چارچوبی برای بازتعریف نظم جهانی است؛ نظمی که در آن انسانها بر اساس عدالت و اخلاق با یکدیگر تعامل میکنند.

قمی بیان کرد: در دنیایی که قدرتمحوری و سلطهجویی در بسیاری از روابط بینالمللی مشاهده میشود، توجه به مهدویت میتواند راهی برای عبور از بحرانهای جهانی و ایجاد تعادل در روابط انسانی باشد.

وی با تأکید بر اینکه در مکتب مهدویت، انسان باید عامل تاریخ باشد نه صرفاً تابع آن، مقاومت را هسته مرکزی این اندیشه معرفی کرد و افزود:  مقاومت تنها به معنای مقابله نظامی نیست بلکه نوعی ایستادگی فرهنگی، فکری و اجتماعی در برابر بیعدالتی و سلطه است و جوامع با تکیه بر این رویکرد میتوانند در برابر فشارهای جهانی ایستادگی کرده و مسیر آیندهی خود را با آگاهی و اراده جمعی تعیین کنند.

قمی خاطرنشان کرد: در شرایطی که برخی قدرتها تلاش میکنند نظم جهانی را بر اساس منافع خود تعریف کنند، جوامع مستقل باید با تکیه بر ارزشهای دینی و حقوق انسانی واقعی، در تعاملات بینالمللی حضور فعال داشته باشند.

از نگاه وی، ترکیب ارزشهای اسلامی با سازوکارهای مشارکتی و اطلاعاتی میتواند زمینهساز شکلگیری تعاملات عادلانه در سطح جهانی باشد.

معاون ارتباطات بینالملل دفتر مقام معظم رهبری در بخش دیگری از سخنان خود به تحلیل جنگ ۱۲ روزه پرداخت و اظهار کرد:  در این رویداد، ایران در سطوح راهبردی، رسانهای و عملیاتی توانست انسجام خود را حفظ کند و اهداف مورد نظر را محقق سازد و عدم تحقق اهداف دشمن در حوزههای حساس و افزایش همبستگی داخلی از مهمترین نتایج این جنگ بود.

وی متذکر شد: یکی از ویژگیهای جنگهای جدید، تمرکز بر جنگ رسانهای و شناختی است؛ جنگی که هدف آن تأثیرگذاری بر ذهن و احساسات مردم است و ضرورت شناخت سازوکارهای رسانهای و تحلیل اطلاعات، و جامعه باید بتواند پیامهای رسانهای را با نگاه انتقادی بررسی کرده و از افتادن در دام عملیات روانی جلوگیری کند.

در ادامه نشست، سید ضیاء هاشمی، معاون فرهنگی ریاست جمهوری، با اشاره به اهمیت گفتمان انتظار و سرمایهی اجتماعی گفت: جوامعی که از پشتوانه فرهنگی و معنوی برخوردارند، در مواجهه با بحرانها از تابآوری بیشتری برخوردارند.

وی سرمایه اجتماعی را یکی از مهمترین منابع اقتدار ملی دانست و افزود: اعتماد عمومی، همبستگی اجتماعی و همکاریهای مردمی از جمله عوامل مؤثر در مدیریت بحرانها هستند.

هاشمی با اشاره به برخی جلوههای همدلی اجتماعی در جریان جنگ ۱۲ روزه، از رفتارهای مسئولانه مردم و همکاریهای داوطلبانه بهعنوان نمونههایی از سرمایه فرهنگی جامعه یاد کرد.

به گفتهی او، افزایش مصرف سوخت بدون ایجاد بحران، میزبانی مردم شهرهای مختلف از مسافران و کمکهای مردمی، نشاندهندهی ظرفیت بالای همیاری اجتماعی در ایران است.

*اعتراض قانونی و ضرورت تقویت آموزش و رسانه

معاون فرهنگی ریاست جمهوری همچنین با تأکید بر حق قانونی اعتراض، بیان کرد: ایجاد بسترهای مناسب برای بیان مطالبات اجتماعی میتواند از تبدیل اعتراضات به خشونت جلوگیری کند.

وی بر اهمیت کرسیهای آزاداندیشی، گفتوگوهای انتقادی و تقویت نظام آموزشی و رسانهای تأکید کرد و گفت: افزایش سواد رسانهای و تقویت فضاهای تربیتی از عوامل مهم حفظ امنیت روانی جامعه است.

نماینده ولیفقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز، در ادامهی نشست با اشاره به ماهیت توحیدی انقلاب اسلامی، آن را تلاشی برای تحقق ارزشهای الهی در زندگی اجتماعی و سیاسی دانست و ابراز کرد: انقلاب اسلامی بر پایه آگاهی مردم شکل گرفت و استمرار آن نیز نیازمند افزایش شناخت و بصیرت عمومی است.

آیت ا… لطف ا… دژکام اضافه کرد: جامعهای که بر پایه عدالت و معنویت حرکت کند، میتواند در برابر چالشهای جهانی مقاومت کند.

جهاد تبیین؛ راهبردی برای آگاهیبخشی اجتماعی

تولیت آستان حضرت احمدبن موسی شاهچراغ(ع) نیز با تأکید بر اهمیت جهاد تبیین گفت: انقلاب اسلامی با آگاهیبخشی و بیدارسازی مردم شکل گرفت و ادامهی مسیر آن نیز نیازمند گسترش همین رویکرد است

حجت الاسلام ابراهیم کلانتری با اشاره به نقش دانشگاهها و مراکز علمی در تولید محتوا و تحلیل مسائل روز، افزود: ارتباط مستمر با نسل جوان و گفتوگوهای سازنده میتواند به تقویت هویت فرهنگی و اجتماعی کمک کند.