فائزه فیروزی_خبرنگار شهر مردم، استفاده از تردمیل به‌عنوان یکی از رایج‌ترین ابزارهای تمرین هوازی در سال‌های اخیر افزایش یافته است. با این حال، درباره گروه‌های حساس‌تر مانند افراد مبتلا به سندروم داون و سالمندان، این پرسش مطرح می‌شود که آیا تمرین با تردمیل بیش از آنکه مفید باشد، می‌تواند مضر واقع شود؟

فواید برای افراد دارای سندروم داون:

افراد دارای سندروم داون معمولاً با ضعف عضلانی (هیپوتونی)، انعطاف‌پذیری بیش‌ازحد مفاصل و آمادگی قلبی–عروقی پایین‌تر روبه‌رو هستند. پژوهش‌های حوزه توان‌بخشی نشان می‌دهد تمرین‌های هوازی منظم، از جمله راه‌رفتن کنترل‌شده روی تردمیل، می‌تواند سبب: افزایش، قدرت عضلات اندام تحتانی، بهبود تعادل و هماهنگی حرکتی، ارتقای استقامت قلبی–تنفسی و کمک به کنترل وزن و کاهش چربی بدن شود؛ همچنین در کودکان دارای سندروم داون نیز استفاده برنامه‌ریزی‌شده از تردمیل در برخی مطالعات به بهبود الگوی راه‌رفتن و تسریع مهارت‌های حرکتی کمک کرده است.

مضرات و محدودیت‌ها:

با وجود فواید، خطراتی نیز وجود دارد که نباید نادیده گرفته شود: به‌دلیل شلی مفاصل، احتمال آسیب‌دیدگی رباط‌ها و زانو، در صورت تمرین شدید یا نادرست، افزایش می‌یابد. برخی افراد مبتلا ممکن است ناهنجاری‌های مادرزادی قلبی داشته باشند که بدون ارزیابی پزشکی، تمرین هوازی می‌تواند برایشان خطرناک باشد؛ همچنین مشکلات تعادلی ممکن است خطر لغزش یا سقوط از تردمیل را بالا ببرد.

در مطالعات انجام شده در این زمینه، خستگی زودرس و کاهش انگیزه در صورت شدت تمرین نامناسب نیز گزارش شده است؛ بنابراین، نظارت تخصصی و تنظیم شدت تمرین برای این گروه کاملاً ضروری است.

فواید برای سالمندان:

در سالمندان، کاهش توده عضلانی، ضعف تعادل و افزایش خطر زمین‌خوردگی از چالش‌های رایج است. تمرین منظم با تردمیل (با سرعت کم تا متوسط) می‌تواند: عضلات پا را تقویت کند، تعادل و سرعت گام‌برداری را بهبود دهد، سلامت قلب و عروق را ارتقا دهد، فشار خون و قند خون را بهتر کنترل کند و همچنین استقلال عملکردی را حفظ کند. در بسیاری از برنامه‌های توان‌بخشی، راه‌رفتن روی تردمیل به‌عنوان روشی ایمن برای حفظ تحرک توصیه می‌شود.

مضرات و خطرات احتمالی:

در صورت رعایت‌نکردن اصول تمرین، تردمیل می‌تواند برای سالمندان مشکل‌ساز شود؛ افزایش فشار بر مفاصل زانو و لگن، به‌ویژه در افراد مبتلا به آرتروز، خطر سقوط در صورت سرگیجه، ضعف ناگهانی یا تنظیم سرعت نامناسب، فشار بیش‌ازحد بر سیستم قلبی–عروقی در افراد با بیماری قلبی کنترل‌نشده و آسیب‌های ناشی از استفاده طولانی‌مدت بدون استراحت کافی از مواردی است که تاکنون گزارش شده است.

جمع‌بندی:

شواهد موجود نشان می‌دهد تردمیل برای افراد دارای سندروم داون و سالمندان، در صورت اجرای اصولی، بیش از آن‌که مضر باشد، مفید است؛ اما این فایده مشروط به ارزیابی پزشکی، انتخاب شدت مناسب، پیشرفت تدریجی و نظارت تخصصی است. به بیان دیگر، تردمیل ذاتاً نه خطرناک است و نه معجزه‌گر؛ این نحوه استفاده از آن است که تعیین می‌کند به ابزاری برای ارتقای سلامت تبدیل شود یا زمینه‌ساز آسیب.