حمید فضائلی، مدیرعامل شرکت نیلسان کیش، در گفت‌وگویی اختصاصی با روابط عمومي شركت مهندسي و ساخت تأسيسات دريايي ايران، از مسیر دشواری می‌گوید که با نبود زیرساخت در خرمشهر آغاز شد و امروز به شکوفایی صنعت فراساحل انجامیده است.

به گزارش شهر مردم: مسیری که با تکیه بر اراده، مدیریت میدانی و تلاش‌های جمعی، توانست رکوردهای منطقه‌ای را جابه‌جا کرده و هزینه‌ها را به‌طور چشمگیری کاهش دهد.

نقطه شروع؛ ورود به صنعتی نوپا

ورود مهندس حمید فضائلي به صنعت نفت و گاز و شركت مهندسي و ساخت تأسیسات دریایی ايران به سال ۱۳۸۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که از معاونت فنی در طرح و توسعه سازمان صدا و سیما جدا شد و به شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران پیوست.

در فروردین ۱۳۸۰، مستقیم به پروژه ساخت یارد خرمشهر اعزام شد؛ پروژه‌ای که مأموریت آن، آماده‌سازی یارد برای ساخت جکت‌های فاز یک پارس جنوبی بود.

«وقتی کار را شروع کردیم، اساساً یاردی وجود نداشت؛ یارد را باید می‌ساختیم.»

یارد خرمشهر؛ ساخت صنعت از دل بیابان

به گفته حميد فضائلي، تنها بخش کوچکی از یارد آماده بود و مابقی منطقه، زمینی بکر و بیابانی محسوب می‌شد. در مدت حدود شش ماه، در سه شیفت کاری شبانه‌روزی، ساختمان‌های اداری، سوله‌ها، مدرسه جوشکاری، اسکیدها جهت ساخت و بارگیری جکت، سالن دیزل‌ژنراتورها، کل شبکه برق‌رسانی یارد و … احداث شد.

اما یارد خرمشهر فقط یک سایت صنعتی نبود؛ منطقه‌ای جنگ‌زده بود. در حفاری‌ها، خمپاره‌های عمل‌نکرده، مهمات و حتی آثار اجساد انسانی باقی‌مانده از جنگ تحمیلی کشف می‌شد. مستندسازی پروژه با دوربین‌های آنالوگ انجام می‌شد و جلسات پایش و کنترل پروژه، گاه از ساعت ۱۱ شب آغاز و تا نیمه‌شب ادامه داشت.

اولین مسئولیت؛ کنترل پروژه برای ایجاد زیرساخت

فضائلي کار خود را به‌عنوان کارشناس مسئول برنامه‌ریزی و کنترل پروژه آغاز کرد؛ مسئولیتی که با چالش‌های فراوانی هم‌چون انجام کار فشرده در سه شیفت کاری، کمبود منابع مالی، محدودیت‌های زمانی، تهیه مستندات و گزارش‌دهی جامع و مستمر مواجه بود و فرصت گران‌بهایی برای درهم‌آمیختن تجربه و دانش مدیریت پروژه برای ایشان گردید.

عسلویه؛ طلوع صنعت لوله‌گذاری دریایی در ایران

پس از پایان پروژه ساخت یارد خرمشهر، مهندس فضائلي به واحد فراساحل پیوست؛ واحدی که برای اجرای خط لوله فاز یک پارس جنوبی آماده می‌شد. پروژه به‌صورت کنسرسیومی و با مشارکت شرکت‌هایی مانند NPCC اجرا می‌شد و عملیات لوله‌گذاری و نصب SPM در آستانه آغاز قرار داشت.

در اجرای این پروژه او به عسلویه عزیمت نمود؛ منطقه‌ای که در آن زمان شرکت مهندسی و ساخت تأسیسات دریایی ایران، هیچ زیرساخت و امکاناتی در آنجا نداشت.

«تنها پروژه شرکت در آن زمان در منطقه عسلویه، پروژه مخابرات فاز یک پارس جنوبی بود که هم‌زمان با پروژه خط لوله فاز یک تکمیل گردید.»

اولین لوله‌گذاری‌ها؛ تجربه‌ای تاریخی

فضائلي خود را از نسل حاضر در «اولین‌های خرمشهر و عسلویه» می‌داند؛ از نخستین یاردها تا اولین پروژه‌های لوله‌گذاری دریایی ایران که توسط ایرانی‌ها مدیریت و اجرا گردید. در فاز یک پارس جنوبی، در ابتدا خط لوله ۳۰ اینچ به طول تقریبی ۳٫۳ کیلومتر و عملیات نصب SPM اجرا شد؛ در ادامه با اجرای خط لوله ۳۲ اینچ به طول تقریبی ۱۱۰ کیلومتر توسط شناور ابوذر ۱۲۰۰، سرآغاز تجربه جدی ایران در لوله‌گذاری دریایی و دروازه‌ای برای ورود به پروژه‌های بین‌المللی بود.

پروژه‌های EPC؛ دانشگاه واقعی مدیریت

به باور وي، حضور در مدیریت پروژه‌های بزرگ EPC برای او یک دانشگاه عملیاتی بوده است. در رأس آنها، مدیریت فاز ۱۹ پارس جنوبی، پروژه‌ای که هم‌زمان شامل ساخت چندین سکو، خط لوله، SPM و … بود و تجربه‌ای ارزشمند برای ایشان به ارمغان آورد.

او می‌گوید مدیریت منابع، تصمیم‌گیری در شرایط پرریسک، هنر استفاده از اطلاعات در تصمیم‌سازی و هدایت تیم‌های چندتخصصی، مهارت‌هایی است که در همان پروژه‌ها توسعه یافت و بعدها در مدیریت نیلسان کیش به کار آمد.

نیلسان کیش؛ از راه‌اندازی تا تنوع فعالیت

شرکت نیلسان کیش در سال ۱۳۸۹ ثبت شد، اما فعالیت عملیاتی آن از سال ۱۳۹۳ و با انتقال واحد راه‌اندازی شرکت مهندسي و ساخت تأسیسات دریایی ايران به آن شرکت آغاز گردید. در همان برهه زمانی، حدود ۱۰ سکوی آماده راه‌اندازی در فازهای مختلف پارس جنوبی به‌صورت متوالی در دستور کار قرار گرفت؛ حجمی کم‌سابقه در صنعت فراساحل کشور.

به گفته مدیرعامل شرکت نیلسان کیش، راهبرد اصلی شرکت در سال‌های اخیر، تنوع‌بخشی به زمینه‌های فعالیت‌ شرکت بوده است؛ و از راه‌اندازی و تعمیرات سکوها تا ساخت جکت، SPM، اجرای خطوط لوله و کابل‌گذاری دریایی و ورود به پروژه‌های نفت و گاز و پتروشیمی خشکی را شامل می‌شود.

شکستن رکورد؛ از یک سال به ۲۸ روز

یکی از نقاط عطف این مسیر، کاهش زمان راه‌اندازی سکوها از حدود یک سال به ۲۸ روز است؛ رکوردی که با بهره‌گیری از تجربیات و درس‌آموخته‌های پروژه‌های گذشته و هم‌چنین مدیریت ریسک و تعهد واقعی به زمان‌بندی پروژه‌ها محقق شد. این نگاه در شعار «Completion and More» تعریف شد؛ تعهدی فراتر از تکمیل و تحویل پروژه

تخصص؛ سرمایه‌ای که خودش را تحمیل می‌کند

در میانه روایت، مهندس فضائلي بارها بر یک اصل تأکید می‌کند: تخصص، اگر با تجربه همراه شود، به کالایی کمیاب تبدیل می‌شود.

«فردی که سرمایه‌اش تخصص منحصر به فرد و تجربه بی‌بدیل باشد، همیشه طالب خود را می‌یابد و خریدار دارد.»

او شتاب‌زدگی نیروهای جوان و جابه‌جایی‌های زودهنگام را باعث توقف رشد و سد راه بالندگی و مانع پرورش نیروهای شاخص در سازمان می‌داند و بر ماندن، رشد افقی و عمیق‌شدن در کار تأکید دارد.

چالش امروز؛ توان فنی بدون پشتوانه مالی

به گفته حميد فضائلي، شركت نیلسان کیش از نظر فنی محدودیتی برای توسعه ندارد و چالش اصلی، نقدینگی و بدهی‌های انباشته گذشته است. با این حال، شرکت برای یک تا یک‌ونیم سال آینده حجم کار نسبتاً مناسبی از پروژه‌ها را در پیش‌رو دارد و با توجه به موفقیت در اخذ گواهینامه رتبه پیمانکاری نفت و گاز، خود را برای انجام پروژه‌های بیشتر در سال‌های آتی آماده می‌سازد.

نمونه این توانمندی، بومی‌سازی و کاهش هزینه‌های پیش‌راه‌اندازی خط لوله یک فاز پارس جنوبی از حدود ۲ میلیون دلار به حدود ۶۰۰ هزار دلار است؛ مسیری که وابستگی به پیمانکاران خارجی را در این حوزه به‌طور کامل از بین برد.

سخن پایانی؛ لزوم اداره شرکت‌های فنی و مهندسی توسط متخصصین با تجربه

فضائلي یکی از مهمترین موانع توسعه و پیشرفت شرکت‌های فنی و مهندسی به خصوص در صنعت نفت و گاز را انتصابات غیرکارشناسی و پیامدهای ناشی از آن می‌داند. تصمیم‌گیری‌های نادرست گذشته، پیامدهایی هم‌چون اتلاف منابع و نابودی سرمایه‌ها را به همراه داشته و منجر به از دست دادن فرصت‌های رشد و بهبود و فرسایش تدریجی سرمایه انسانی و فکری سازمان گردیده است.

سختی کار در فراساحل و نقش خانواده‌ها

در بخش پایانی این گفت‌وگو، مدیرعامل شرکت نیلسان کیش به سختی‌های کار در فضای فراساحل اشاره کرد. وی تأکید کرد کار حرفه‌ای در پروژه‌ها و بخش‌های عملیاتی شرکت تأسیسات دریایی مستلزم دوری طولانی‌مدت از خانواده و تحمل شرایط دشوار عملیاتی است، لذا بسیاری از موفقیت‌های این صنعت، مدیون فداکاری خانواده کارکنان است.

او با اشاره به اینکه برخی همکاران به‌دلیل سختی مسیر نتوانسته‌اند در این صنعت ماندگار شوند، پیشنهاد کرد برنامه‌های سازمان‌یافته برای حمایت از خانواده‌ها و تقویت تعلق سازمانی طراحی شود.

روایت مهندس فضائلی، روایت یک فرد نیست؛ روایت نسلی است که صنعت فراساحل ایران را از هیچ ساخت، با کمبودها جنگید، رکورد زد و هزینه‌ها را کاهش داد؛ نسلی که در دوره خود افتخارات زیادی را برای شرکت و کشور خلق کرد ولی امروز نگران آینده صنعتی است که اگر تخصص و تعهد در آن به حاشیه برود، دستاوردهایش هم به‌تدریج فرسوده خواهد شد.