جلال‌الدین عرفانی – خبرنگار شهر مردم، رئیس کمیته صیانت از باغات شورای اسلامی شهر شیراز در نطق پیش از دستور خود در جلسه این هفته صحن علنی شورای شهر، با اشاره به گذشت بیش از یک ماه از بزرگ‌ترین حمله تروریستی تاریخ انقلاب اسلامی و به شهادت رسیدن بیش از سه‌هزار نفر از هم‌وطنان و در ادامه حماسه حضور گسترده مردم در راهپیمایی چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و بیان اینکه شفافیت میثاق شورای ششم با مردم بود، گفت: شورای ششم قول داد به این اصل پایبند بماند و تا جای ممکن موضوعی از مردم، به‌عنوان صاحبان و بهره‌برداران اصلی شهر، پنهان نماند و از اصلی‌ترین موضوعاتی که در این مدت باید برای مردم شفاف می‌شد، حوزه املاک و مستغلات شهرداری است.

ابراهیم کمالی دشت‌ارژنه با بیان اینکه امروز ملک، اصلی‌ترین دارایی سرمایه‌ای هر شهری است، افزود: مردم شهرداری را با سخت‌افزار و اقدامات عمرانی می‌شناسند که همگی بر بستر زمین و ملک انجام می‌شود. املاک پشتوانه بودجه شهرداری است و هرجا شهر دچار کمبود اعتبار و نقدینگی می‌شود، با فروش یا تهاتر ملک جبران می‌شود؛ به‌طوری‌که فقط در سال جاری ۳۴ درصد بودجه از طریق فروش املاک تأمین شد.

وی ادامه داد: در همین راستا، املاک شهرداری تاکنون در یک سیستم جامع و مشخص تجمیع نشده‌اند و بانک مشخصی که تمام دارایی‌های ملکی شهرداری را دربر بگیرد وجود ندارد؛ همین موضوع سبب شده مدیریت شهری نتواند از اراضی متعلق به خود اطلاع دقیقی داشته باشد.

کمالی خاطرنشان کرد: زمانی که فهمیدیم هیچ سامانه‌ای برای ثبت و ضبط املاک شهرداری وجود ندارد و بخش عمده‌ای از اسناد و مدارک املاک، به‌صورت پرونده‌های کاغذی در مناطق یازده‌گانه، اداره کل املاک و ناحیه ویژه باغات پراکنده است و با وجود گذر زمان و برخط و الکترونیکی شدن امور اداری و بایگانی‌ها در تمامی دستگاه‌ها، همچنان پرونده‌های اراضی شهرداری به‌صورت کاغذی باقی مانده‌اند که البته اسناد نیز بسیار فرسوده هستند، برایمان تازگی داشت.

وی با اشاره به ایجاد زمینه سوءاستفاده با توجه به وجود خلأ فقدان ثبت سیستمی در حوزه املاک، گفت: با توجه به خلأ بسیار بزرگی که در این زمینه وجود دارد، زمین‌خواران بارها از آن سوءاستفاده کرده‌اند؛ فقط در یک مورد، بیش از یک هزار متر زمین متعلق به اموال عمومی شهر، با وجود نامه صریح بازرسی و الزام شهرداری به اخذ سند، توسط افرادی خاص و از مسیرهای به‌ظاهر قانونی و البته در نبود دفاع به‌موقع و مؤثر، چندی قبل سند زده و از دسترس مردم خارج شد.

کمالی تصریح کرد: خود مردم می‌توانند محاسبه کنند که بیش از یک هزار متر زمین در شیراز، حتی با ارزان‌ترین قیمت برای هر متر، چه رقم قابل توجهی خواهد شد که به‌سادگی از دست رفت. متأسفانه در بررسی‌ها با موضوع جدیدی به‌نام «اراضی فراموش‌شده» مواجه شدیم؛ این‌ها شامل زمین‌های باقی‌مانده از تفکیک، اصلاح معبر یا انهار و آبراهه‌های خشک‌شده، املاکی که در اثر تهاتر یا حتی تملک به شهرداری تعلق داشت اما در نبود سیستم مدیریت و احصای کامل املاک، در تغییرات مدیریتی به فراموشی سپرده شده بودند.

عضو شورای اسلامی شهر شیراز اظهار کرد: بنابراین به نظر می‌رسد باید تمامی املاک شهرداری مسدود شده و در فهرست سیاه قرار گیرند تا امکان دست‌درازی به آن وجود نداشته باشد؛ این در حالی است که ما با مواردی روبه‌رو شدیم که باوجود ارسال نامه و تأکید بر لزوم قفل شدن ملک، در برابر آن با بهانه‌کردن پیچ‌وتاب‌های اداری مقاومت می‌شد.

وی اضافه کرد: خلأ سامانه مادر برای احصای املاک شهر، حتی در مراجعات مردمی میزهای خدمت اداره کل املاک و مستغلات که از نیمه دوم سال ۴۰۲ تا بهار ۴۰۳ در تمامی مناطق شهرداری به‌صورت هفتگی برگزار شد، کاملاً محسوس بود.

رئیس کمیته صیانت از باغات قصردشت گفت: در همین راستا، سامانه جامع املاک از سال ۹۷ برای حل ریشه‌ای نابسامانی‌های موجود در املاک شهرداری و حفظ امانت‌های مردم پی‌ریزی شد، اما به‌صورت کامل انجام نشده بود و از بهمن‌ماه ۴۰۲ مجدداً مورد پیگیری قرار گرفت و با همراهی شهردار و پنج نفر از کارشناسان بازنشسته حوزه املاک که برای بازخوانی پرونده‌های کاغذی به کار گرفته شدند، جلسات برگزار شد. هدف‌گذاری این بود که همه املاک پراکنده شهرداری در یک سامانه مادر تجمیع شود که برای هر کدام یک شناسنامه و کد شناسایی صادر شد تا پس از حداقل سه دهه، سرانجام آمار مشخص و بانک اطلاعاتی کاملی از زمین‌های شهرداری به دست آید.

کمالی اضافه کرد: اما طبق نظر کارشناسان اداره کل املاک، در طی دو سال گذشته و پس از بازخوانی و بررسی ۴۰ هزار پرونده کاغذی در مناطق یازده‌گانه شهرداری، تنها در منطقه ۹ شهرداری فقط در یک فقره، یک هکتار زمین مورد شناسایی قرار گرفت که هیچ‌جا ثبت نشده بود. در مناطق ۴ و ۵ مجموعاً ۷ هزار و ۷۳۲ مترمربع، در مناطق ۳، ۷، ۹ و ۱۱ مجموعاً حدود ۱۲ هزار مترمربع زمین پیدا شد که یا اصلاً جایی ثبت نشده بود و شهرداری از آن اطلاعی نداشت یا در فهرست سیاه و ممنوع‌المعامله قرار نگرفته بودند و هر لحظه امکان تصاحب توسط مطلعان از این خلأ آماری وجود دارد.

عضو شورای اسلامی شهر شیراز گفت: در همین پرونده‌خوانی‌ها، نامه‌ای از ثبت اسناد کشف شد که در سال ۸۹ اعلام شده بود ۱۲ هزار و ۸۴۴ مترمربع زمین متعلق به شهرداری شناسایی شده که این زمین مجهول‌الهویه، اسناد آن موجود است اما الان حتی نمی‌دانیم کجای شیراز قرار دارد! یا در یک مورد تازه کشف‌شده، در سال ۷۱ سه پلاک باغ رزی به شهرداری منتقل شده که در حال حاضر از سرنوشت آن‌ها خبری نیست.

وی با اشاره به اینکه اطلاعات تمامی اراضی و املاک گمشده و پیداشده و ثبت‌نشده که تاکنون احصا شده‌اند به اداره کل املاک و مستغلات شهرداری ارسال شده، افزود: اما همچنان بخش زیادی از مغایرت‌سنجی‌ها باقی مانده و در انتظار بارگذاری است. اکنون در بهمن‌ماه سال جاری، قریب به دو سال است که همچنان سامانه جامع املاک روی زمین کشیده می‌شود و در ریل حرکتی خود قرار نگرفته است.

کمالی بیان کرد: در دو هفته اخیر مجدداً تلاش‌هایی برای ادامه کار شروع شد، اما با وجود جلسات متعدد هنوز هیچ قراردادی نه برای حضور مجدد کارشناسان پرونده و نه ثبت املاک استخراج‌شده منعقد نشده است. کارشناسان بازخوانی پرونده‌های املاک ۱۰ روز است بدون قرارداد کار خود را شروع کرده‌اند و به گفته خودشان، پیش از این نیز ۲ ماه بدون قرارداد و دریافت دستمزد فعالیت کرده‌اند. اطلاعات استخراج‌شده نیز بلاتکلیف مانده و نه پیگیری می‌شود و نه جایی ثبت می‌شود.

عضو شورای اسلامی شهر شیراز ابراز کرد: گزارش‌های ارائه‌شده در صحن، چه گفته‌های ریاست شورا مبنی بر اینکه شهرداری دارای بانک منسجم و شفافی از املاک خود است و چه سخنان نمایندگان شهرداری که تمامی پرونده‌های ملکی مناطق مورد بازخوانی قرار گرفته، با واقعیت موجود فاصله داشته و قابل استناد و صحه‌گذاری نیست؛ چراکه تفاوت بسیاری میان تعداد پرونده‌هایی که در اختیار کارشناسان برای بررسی و خوانش قرار گرفت و تعداد پرونده‌های موجود وجود دارد.

وی با بیان اینکه تنها در یک منطقه ۴۰۰ پرونده در محل مشخص خود قرار نداشتند، تاکید کرد: املاک و اراضی، ذخایر استراتژیک، اصیل و ریشه‌دار شهر و امانت شهروندان در دست شهرداری است؛ وظایف ذاتی و اولیه مدیریت شهری حفظ و حراست از آن است و از کوچک‌ترین اهمال‌کاری نباید به‌سادگی عبور کرد.