به گزارش شهرمردم به نقل از آتلانتیک، نشریه آتلانتیک نوشت که طرح ایجاد یک سپر موشکی چندلایه در خاورمیانه با چالش جدی روبه‌رو شده است.

بر اساس این طرح، سامانه تاد در لایه بالایی دفاع قرار می‌گرفت. سامانه پاتریوت در ارتفاع پایین‌تر مستقر می‌شد و سامانه‌های کوتاه‌برد نیز از نیروها در فاصله نزدیک حفاظت می‌کردند.

با این حال، جنگ ایران این طرح را با چالش مواجه کرد. تاد اساساً برای حفاظت از یک کشور در جنگی طولانی طراحی نشده بود.

ماموریت اولیه تاد، حفاظت از نیروها و پایگاه‌های آمریکا تا زمان عملیاتی شدن جنگنده‌ها و ناوشکن‌های آمریکایی بود.

همین تصور بر نحوه خرید و ذخیره‌سازی این سامانه اثر گذاشت. پنتاگون نیز هیچ‌گاه ذخیره بسیار بزرگی از موشک‌های رهگیر تاد ایجاد نکرد.

کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر تاد

اسناد پنتاگون نشان می‌دهد آمریکا در سال ۲۰۲۴ حداکثر ۵۳۴ موشک رهگیر تاد در اختیار داشت.

امارات نیز بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ موشک رهگیر در اختیار داشت. اندازه ذخایر عربستان مشخص نیست.

با این حال، این ذخایر در جریان جنگ با سرعت زیادی مصرف شدند. براساس برآوردهای اخیر شبکه خبری سی‌ان‌ان، نزدیک به ۸۰ درصد ذخیره تاد آمریکا از بین رفته است.

پنتاگون برای جبران این کمبود، حتی سامانه‌های تاد را از کره جنوبی به خاورمیانه منتقل کرده است.

با وجود این، آتلانتیک گزارش داد که در بهترین سناریو، افزایش قابل‌توجه تولید تاد ممکن است تا سال ۲۰۳۰ طول بکشد.

کاهش ذخایر پاتریوت و تاماهاوک

این مشکل تنها به سامانه تاد محدود نمی‌شود. آتلانتیک گزارش داده که ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت نیز به‌شدت کاهش یافته است.

موشک‌های تهاجمی تاماهاوک نیز با سرعت زیادی مصرف شده‌اند. براساس برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا، بازسازی ذخایر این موشک‌ها تا سطح پیش از جنگ حدود چهار سال زمان می‌برد.

ذخایر موشک‌های کروز هواپرتاب دوربرد و موشک‌های تهاجمی دوربرد نیز کاهش یافته‌اند.

چالش تاد در برابر موشک و پهپاد

تاد سال‌ها به‌عنوان ضامن امنیت دائمی به امارات، عربستان و اسرائیل فروخته شد.

با این حال، آتلانتیک نوشت این سامانه در برابر ترکیب موشک‌های بالستیک و پهپادهای ارزان‌قیمت ایرانی با چالش مواجه شده است.

بر اساس این گزارش، این وضعیت می‌تواند بر اعتبار آمریکا به‌عنوان «محافظ قابل‌اعتماد» منطقه اثر بگذارد.

یک رهگیر تاد حدود ۱۲ میلیون دلار قیمت دارد. این موشک برای سرنگونی موشکی مانند «قدر» با قیمت حدود پنج میلیون دلار استفاده می‌شود.

ایران همچنین موشک خرمشهر-۴ را شلیک کرد. این موشک در مرحله نهایی فرود مانور می‌دهد و رهگیری آن را دشوارتر می‌کند.

همزمان، ایران پهپادهای شاهد با قیمت حدود ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار به کار گرفت. تاد برای مقابله با شاهد طراحی نشده است.

پاتریوت نیز برای استفاده گسترده علیه پهپادها، به اندازه کافی در دسترس نبود. در این شرایط، امارات مجبور شد از هلیکوپترهای تهاجمی و موشک‌های هوابه‌هوا استفاده کند.

تناقض در مأموریت سامانه تاد

سامانه ضدموشکی تاد قرار بود سپری مطمئن برای آمریکا و متحدانش در خاورمیانه باشد.

با این حال، آتلانتیک معتقد است جنگ با ایران یک تناقض اساسی را آشکار کرده است. تاد از ابتدا برای دفاع دائمی از یک کشور طراحی نشده بود و ماموریتی محدود داشت.

آمریکا این سامانه را به متحدان خود به‌عنوان یک سپر بلندمدت عرضه کرد. طولانی شدن جنگ، محدودیت‌های این رویکرد را آشکار کرده است.

چگونه سامانه تاد ساخته شد؟

شرکت تسلیحاتی ریتون سال‌ها تلاش کرد امارات را به خرید سامانه پاتریوت متقاعد کند. اما اماراتی‌ها نسبت به کارایی آن تردید داشتند.

آمریکا در ادامه گزینه دیگری را پیشنهاد کرد؛ سامانه تاد.

ایده سپر ضدموشکی به پروژه «جنگ ستارگان» رونالد ریگان بازمی‌گردد. در اواخر دهه ۹۰ میلادی نیز شرکت تسلیحاتی لاکهید مارتین توانست فناوری لازم برای ساخت تاد را توسعه دهد.

تاد یک پرتابگر متحرک روی کامیون است. لوله‌های پرتاب این سامانه به سمت آسمان می‌چرخند.

ظاهر سامانه چندان پیشرفته نیست، اما تاد بخشی از یک شبکه پیچیده دفاعی است. ماهواره‌ها پرتاب موشک را تشخیص می‌دهند.

رادارهای زمینی نیز موشک را ردیابی می‌کنند. سپس آتشبار تاد موشک رهگیر را شلیک می‌کند.

حسگر فروسرخ در دماغه موشک نیز مسیر آن را در کسری از ثانیه اصلاح می‌کند.

گسترش استفاده از تاد در خاورمیانه

موشک ایرانی تنها ۴۶ ثانیه تا مواضع آمریکایی در امارات فاصله داشت. تاد می‌توانست از تاسیسات آمریکا در این کشور حاشیه خلیج فارس محافظت کند.

به همین دلیل، امارات نخستین کشور خارجی بود که سامانه تاد را خرید و مستقر کرد.

امارات و عربستان اکنون سامانه‌های تاد در اختیار دارند. تا اوایل سال ۲۰۲۶ نیز این سامانه چتر محافظ منافع و متحدان آمریکا در خاورمیانه به نظر می‌رسید.

با این حال، جنگ با ایران محدودیت‌های این طرح را آشکار کرد. براساس گزارش آتلانتیک، تاد در این جنگ مطابق طراحی اولیه خود عمل کرد، نه مطابق وعده‌هایی که درباره آن مطرح شده بود.

جنگ طولانی شد و آمریکا با کمبود ذخایر رهگیر تاد مواجه شد. از سوی دیگر، تولید سریع موشک‌های جدید نیز امکان‌پذیر نبود.

تولید پرهزینه و پیچیده موشک‌های تاد

هر رهگیر تاد تقریباً به‌صورت دستی و قطعه‌به‌قطعه در کارخانه لاکهید مارتین در تروی، آلاباما مونتاژ می‌شود.

قیمت هر موشک حدود ۱۲ میلیون دلار است. خط تولید نیز به صدها تامین‌کننده برای ریزتراشه، حسگر فروسرخ، موتور موشک و سوخت ویژه وابسته است.

آژانس دفاع موشکی پنتاگون طراحی و خرید این سامانه را بر عهده دارد. ارتش آمریکا نیز آن را اداره می‌کند.

آژانس دفاع موشکی پنتاگون به بودجه‌های بزرگ عادت داشت، اما ارتش رویکرد صرفه‌جویانه‌تری داشت.

ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا، جان فراری، می‌گوید ارتش به دلیل هزینه بالای تاد در برابر گسترش آن مقاومت می‌کرد.

او همچنین به شرایط نگهداری این سامانه اشاره کرده است. برای نمونه، تعمیرات یک آتشبار تاد در گوام زیر برزنت انجام شد و آشیانه مناسبی برای آن وجود نداشت.

زمان و هزینه افزایش تولید تسلیحات

بررسی‌های ستاد مشترک آمریکا نشان داد افزایش ۶۰ درصدی یا دو برابر کردن تولید موشک‌هایی مانند پاتریوت، تاد و JASSM، ده‌ها میلیارد دلار هزینه دارد.

براساس این بررسی‌ها، افزایش تولید این موشک‌ها بین سه تا شش‌ونیم سال زمان می‌برد.

در سراسر جهان ۱۱ آتشبار تاد وجود دارد. آمریکا هشت آتشبار، امارات دو آتشبار و عربستان یک آتشبار فعال در اختیار دارند.

هر آتشبار نیز ۴۸ موشک رهگیر دارد.

مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی برآورد می‌کند آمریکا در آغاز جنگ با ایران ۴۵۲ رهگیر تاد داشت. اکنون حدود ۲۵۰ رهگیر برای آمریکا باقی مانده است.

پیامدهای راهبردی جنگ برای آمریکا

اکنون بازنگری راهبردی در سراسر منطقه ضروری به نظر می‌رسد.

پایگاه‌های آمریکا که زمانی بخشی از سپر دفاعی محسوب می‌شدند، اکنون می‌توانند هدف حملات قرار گیرند. سرمایه‌گذاری‌های کلان در تسلیحات آمریکایی نیز دوباره ارزیابی می‌شوند.

همزمان، برخی اتحادهای چندساله نیز در حال بازنگری هستند.

استیون ورتهایم از بنیاد کارنگی می‌گوید ناتوانی آمریکا در شکست سریع ایران یا حفاظت کامل از متحدانش می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای جایگاه این کشور در خاورمیانه داشته باشد.

به گفته او، خاورمیانه از زمان جنگ جهانی دوم نقش مهمی در نظام اقتصادی تحت رهبری آمریکا داشته است. جریان یافتن نفت به بازارهای جهانی نیز یکی از منافع اصلی آمریکا در منطقه بوده ا