فاطمه مقدم – خبرنگار شهر مردم، مدیرکل اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس در نشست خبری روز جهانی تالاب‌ها، با اشاره به شعار جهانی این روز با عنوان «تالاب‌ها ارزشمند، زندگی‌بخش، میراث جاودانه – حفاظت از این میراث بر عهده ماست»، تأکید کرد: حفاظت از تالاب‌ها وظیفه‌ای همگانی است و تنها بر عهده‌ی سازمان محیط زیست نیست.

لیلا تاجگردون با بیان اهمیت بسیار زیاد ۱۴ تالاب استان فارس و اشاره به رویدادهای مهم سال ۱۴۰۴ در حوزه‌ی حفاظت و صیانت از تالاب‌های استان، اظهار کرد: اقداماتی در زمینه‌ی حفاظت از تالاب‌ها در حال انجام است و برخی از آن‌ها به مراحل پایانی رسیده‌اند.

وی افزود: نخستین اقدام، تدوین نقشه‌ی راه احیای تالاب بختگان با همکاری دانشگاه شیراز بود که در ستاد ملی احیای تالاب‌های کشور تصویب و مقرر شده است به‌زودی به دستگاه‌های اجرایی مرتبط ابلاغ شود، همچنین، سند مالکیت تالاب‌های پریشان و ارژن به نام دولت جمهوری اسلامی ایران و به نمایندگی اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس ثبت شده است.

تاجگردون در ادامه درباره‌ی صیانت از حقوق تالاب‌ها و مقابله با تصرفات غیرقانونی در استان فارس اظهار کرد: در تالاب هفت‌برم، عملیات خلع ید بیش از ۱۲ هزار متر مربع از اراضی متصرفه انجام شد، همچنین در تالاب بختگان حکم خلع ید بیش از ۳۳۰ هزار متر مربع از اراضی تالابی که به‌صورت غیرقانونی در اختیار اشخاص قرار گرفته بود، به اجرا درآمد.

وی افزود: در راستای حفاظت و تعیین حریم تالاب‌ها، علامت‌گذاری محدوده‌ی تالاب‌ها با نصب تابلوهای نشانه‌گذاری (مارکر) در اطراف پنج تالاب مهارلو، طشک، بختگان، هفت‌برم و ارژن صورت گرفته است که بخش عمده‌ای از این تابلوها نصب شده‌اند.

مدیرکل اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس همچنین از پایش آنلاین چهار تالاب فارس شامل هفت‌برم، پریشان، مهارلو و بختگان خبر داد و گفت: این طرح با اعتباری معادل ۲۲ میلیارد ریال اجرا شده و از طریق نصب دوربین‌های پایش لحظه‌ای وضعیت تالاب‌ها، از جمله چرای دام، تصرفات، پسماند و سایر تهدیدهای زیست‌محیطی به‌طور مستمر کنترل می‌شود.

وی با اشاره به ضرورت تدوین اسناد مطالعاتی برای تالاب‌های استان اضافه کرد: تمامی تالاب‌های فارس در حال طی مراحل تهیه طرح‌های مطالعاتی هستند. این طرح‌ها پس از تصویب در شورای برنامه‌ریزی استان، دارای بودجه‌ی سالانه و ردیف اعتباری مشخص خواهند شد تا روند حفاظت و احیا با قدرت بیشتری دنبال شود.

مدیرکل اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس در ادامه به رهاسازی ۱۸ هزار متر مکعب حقابه‌ی تالاب بختگان در خردادماه امسال اشاره کرد و گفت: با توجه به شرایط شدید خشکسالی، رهاسازی این میزان آب در اوج بحران ۱۲ روزه جنگ آب کاری بسیار دشوار بود.

وی افزود: امسال نیز تمام تلاش خود را خواهیم کرد تا بتوانیم حقابه‌ی تالاب‌ها را تأمین کنیم.

تاجگردون درباره آخرین وضعیت آبگیری ۱۴ تالاب فارس تا تاریخ ۳۰ دی‌ماه اظهار کرد: تالاب ارژن ۱۰ درصد آبگیری شد، طشک ۳۵ درصد، بختگان ۱۵ درصد، کمجان ۵۵ درصد، مهارلو ۶۰ درصد، هیرم ۳۰ درصد، هرم و کاریان ۵ درصد، برمشور ۷۵ درصد، هفت‌برم ۴۰ درصد. برم فیروز هم در حال حاضر پوشیده از برف است، دشت‌کنار ۱۵ درصد، پا‌قلات نیز ۳۰ درصد و تالاب کافتر و پریشان نیز بدون آبگیری بوده‌اند.

اختصاص ۵۰ میلیارد ریال برای احیای چهار ساله تالاب پریشان؛ 

وی در ادامه با اشاره به برنامه‌ریزی جامع برای مدیریت زیست‌محیطی تالاب‌ها، اعلام کرد: برای احیای تالاب پریشان – به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تالاب‌های استان فارس – ردیف بودجه‌ای ویژه به مبلغ ۵۰ میلیارد ریال در نظر گرفته شده است تا طی یک پروژه‌ی چهارساله احیا شود. این طرح که حدود هشت ماه از آغاز آن می‌گذرد، شامل اجرای برنامه‌های پایلوت در بخش کشاورزی و توسعه معیشت‌های سازگار با اکوسیستم‌های تالابی است. هدف آن کاهش فشار کشاورزی بر تالاب، رونق کشاورزی پایدار و در نهایت کاهش میزان برداشت آب از سد نرگسی است.

مدیرکل اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس در خصوص شکایت‌های مردم در اطراف تالاب کم‌جان گفت: برخی از مردم این روستا با طرح شکایت، مدعی تصرف ۱۸۰ هکتار از اراضی‌شان توسط دولت شده‌اند، هنوز حد بستر و حریم این تالاب مشخص نشده است و تعیین این حدود توسط شرکت آب منطقه‌ای در حال انجام است و به محض آنکه بستر و حریم تالاب مشخص شود، احکام قضایی شاکی‌ها مشخص خواهد شد.

تاجگردون با اشاره به وضعیت نامطلوب پسماند و آلودگی در تالاب مهارلو، بیان کرد: این تالاب علاوه بر دریافت آب‌های سطحی، با ورود فاضلاب نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند.

به گفته وی، کوتاهی دستگاه‌های متولی و ذی‌نفعان در انجام وظایف نظارتی، تالاب را با یک چالش جدی زیست‌محیطی روبه‌رو کرده است؛ یکی دیگر از عوامل اصلی بحران، برداشت غیرمجاز و بی‌رویه‌ی آب از چاه‌های اطراف تالاب، چه مجاز و چه غیرمجاز است که با تخلیه‌ی آب‌های زیرزمینی، به‌طور مستقیم موجب افزایش شوری آب تالاب می‌شود.

تاجگردون با انتقاد از ترک فعل شرکت آب منطقه‌ای در نظارت بر چاه‌های پیرامون مهارلو، از خبرنگاران خواست تا جزئیات برنامه‌های این شرکت برای مسدودسازی چاه‌های غیرمجاز و همچنین هوشمندسازی چاه‌های مجاز در اطراف مهارلو و سایر تالاب‌ها را پیگیری کنند.

وی در رابطه با ورود فاضلاب به تالاب مهارلو نیز گفت: بخشی از پساب ورودی به این تالاب تصفیه شده و خروجی آن تحت پایش آنلاین قرار دارد. با این حال، ظرفیت فعلی تصفیه‌خانه دیگر پاسخگوی حجم فاضلاب ورودی نیست. شرکت آبفا اعلام کرده است که برای تکمیل ظرفیت تصفیه‌خانه، اعتباری بیش از یک‌هزار میلیارد تومان مورد نیاز است که متأسفانه تاکنون تأمین نشده است.

آخرین وضعیت پروژه‌های عمرانی بزرگ شیراز از نگاه مدیرکل حفاظت محیط زیست فارس 

مدیرکل حفاظت محیط زیست فارس در تشریح آخرین وضعیت پروژه‌های عمرانی کلان‌شهر شیراز، شامل پارک ۵۸۰ هکتاری، تله‌کابین و آکواریوم، اظهار کرد که پارک ۵۸۰ هکتاری بدون اخذ هیچ‌گونه مجوزی از محیط زیست ساخته و به بهره‌برداری رسیده اس؛ پس از دریافت گزارش، بررسی‌های زیست‌محیطی این پروژه آغاز خواهد شد، هرچند با وجود درخواست ما، شهرداری هنوز گزارش مربوطه را ارسال نکرده است.

تاجگردون با اشاره به اینکه در خصوص پروژه تله‌کابین، این پروژه در رده‌ی خدمات بوده و مشمول ارزیابی زیست‌محیطی نشده است، توضیح داد: در سال ۹۸ مجوزی برای تله‌کابین صادر شد، اما به دلیل حساسیت‌های اجتماعی و نگرانی‌های تشکل‌ها، از شهرداری درخواست ارائه‌ی گزارش ارزیابی جامع را کردیم؛ گزارش ارزیابی تهیه شد و پس از اعمال اصلاحاتی در ساخت تله‌کابین، شرکت آب منطقه‌ای، شرکت آب و فاضلاب شیراز و منابع طبیعی موافقت نهایی خود را اعلام کردند.

وی یکی از نکات محوری در این پروژه را حفظ حریم منطقه حفاظت‌شده خواند و تأکید کرد: در گزارش اولیه، ذکر شده بود که پروژه در مرز منطقه‌ی حفاظت‌شده تنگ سرخ قرار دارد، اما بررسی‌های جدید نشان می‌دهد ایستگاه سوم تله‌کابین ۱۶۰۰ متر از مرز منطقه فاصله دارد و محیط زیست با اعمال اصلاحات، با اجرای پروژه تله‌کابین موافقت نهایی خود را اعلام کرده است.

آکواریوم بزرگ شیراز بدون هیچ استعلام محیط زیستی ساخته شده است 

مدیرکل حفاظت محیط زیست فارس در رابطه با اجرای پروژه‌ی آکواریوم در بوستان کوهستانی دراک توضیح داد که در ضوابط محیط زیست رده‌بندی مشخصی برای این نوع پروژه‌ها وجود ندارد و تاکنون استعلامی نیز از سوی شهرداری دریافت نکرده‌اند، با این وجود، به دلیل اهمیت گونه‌های جانوری و آبزیانی که قرار است در آکواریوم به نمایش گذاشته شوند، از شهرداری درخواست شده است که فهرست این آبزیان ارسال گردد تا گونه‌های داخلی (از حوزه خلیج فارس) و خارجی مورد ارزیابی قرار گیرند.

وی در ادامه درباره‌ی برداشت نمک از تالاب مهارلو گفت: طبق قانون احیای تالاب‌ها، متولی برداشت نمک، سازمان صنعت، معدن و تجارت استان است.

تاجگردون تأکید کرد: ما با هرگونه استفاده‌ی خوراکی از این نمک‌ها مخالفیم و دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز اجازه چنین کاری را نخواهد داد.

در حاشیه‌ی این نشست، معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست فارس در خصوص جابه‌جایی کارخانه سیمان اظهار کرد که این پروژه با پیشرفت مطلوبی در دست اجرا است.

به گفته‌ی قاسم نهاوندی، انتقال کارخانه سیمان شیراز به خارج از شهر در مسیر تحقق قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود که این انتقال تا پایان سال جاری یا اوایل سال آینده به نتیجه برسد.