وظیفه شهرداری، هتل‌داری، بوم‌گردی، رستوران‌داری و کافه‌داری نیست؛ آماده‌کردن زیرساخت‌هاست

جلال‌الدین عرفانی – شهر مردم

مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری فارس در نشست خبری با موضوع ارائه گزارش نمایشگاه اقتصاد گردشگری و نشست مدیران دفاتر شهری سراسر کشور گفت: به مناسبت افتتاح نمایشگاه خدمات شهری و همزمان نمایشگاه کاروانسرای نو، نمایشگاه خدمات شهری به همت سازمان همیاری برگزار شد و در نهایت نمایشگاه اقتصاد گردشگری با کمک ۲۸ شهرداری استان فارس و برنامه‌ریزی پس از حدود یک سال و نیم برنامه‌ریزی برگزار شد.

محمدهادی هاشم‌پور تصریح کرد: در یک سال و نیم گذشته، همه شهرهای استان فارس را بازدید و رصد کردیم، دیدیم بسیاری از این شهرها پتانسیل‌های عجیبی دارند و هر کدام برنامه‌های خاص خود را در یک روز مشخص برگزار می‌کنند؛ یا شاید هم نمی‌دانند.

وی ادامه داد: برای مثال، آباده روز جهانی منبت را برگزار می‌کند، فاروق جشنواره انار را چندین سال است که برگزار می‌کند و شیراز ۱۵ اردیبهشت روز خود را دارد و تقریباً تمام شهرهای ما روزی را به نام خود برگزار می‌کنند یا بعضی شهرها مناسبت‌های مذهبی خاصی دارند که در استان منحصربه‌فرد است؛ مانند استهبان در ایام محرم با آیین چِک چکو که ثبت ملی شده است.

نمایشگاه اقتصاد گردشگری؛ برندسازی شهرها و معرفی ظرفیت‌های استان

مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری فارس تصریح کرد: متأسفانه این‌ها در تقویم ملی استان وجود ندارد و هر کسی کار خود را می‌کند، نخستین چیزی که به آن فکر کردیم این بود که این‌ها را در قالب یک شبکه منسجم گردشگری ارائه دهیم؛ یعنی به شهرها، محصولات، اقتصاد، فرهنگ، مذهب و آیین خود هویت بدهیم و آن‌ها را به عنوان یک ظرفیت شهری معرفی کنیم تا در مرحله اول شهرهای استان برندسازی شوند.

وی ادامه داد: به همین دلیل، برای ۲۲ شهر، طرح توجیه اقتصادی را از طریق مشاور تهیه کردیم که در نمایشگاه نیز تعدادی از شهرهای دیگر درخواست حضور داشتند؛ اما چون ظرفیت سالن اجازه نمی‌داد، از فضای بیرون سالن استفاده کردند و حضور داشتند و اکنون ۲۲ شهر داریم که مشاوران در حوزه اقتصاد گردشگری برای آن‌ها دفترچه تهیه می‌کنند و مشغول کار هستند.

هاشم‌پور خاطرنشان کرد: هدف مشترک ما این است که این رویدادها را به صورت مستمر و قابل اندازه‌گیری در سطح ملی برگزار کنیم و اهداف کلانی نیز پشت این طرح وجود دارد؛ از جمله برندسازی، ایجاد تقویم گردشگری رویدادها در استان، برگزاری رویداد به صورت فصلی در یکی از این ۲۲ شهر و حضور ماهانه شهرها در آن شهرستان، پیگیری ثبت رویدادها در تقویم استانی و ملی، طراحی مسیرهای گردشگری بین‌شهری، جذب گردشگر برای آژانس‌ها و تورها و جذب سرمایه‌گذار.

مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری فارس ادامه داد: آنچه به عنوان استانداری و متولی درآمد و اشتغال پایدار دنبال می‌کنیم این است که الزاماً شهرداری نباید درآمد مستقیم داشته باشد؛ اگر پول در اقتصاد شهر گردش داشته باشد، به صورت غیرمستقیم در جیب شهرداری خواهد رفت؛ از ورودی استان فارس، یعنی از شمال به جنوب و از شرق به غرب، شهرها حضور دارند؛ از آسپاس، کاخ‌های خشتی ثبت ملی و جهانی، تا آباده با منبت جهانی، و پایین‌تر پاسارگاد، تخت جمشید، فاروق، شیراز، جهرم، فسا، استهبان و نی‌ریز.

وی اضافه کرد: در تقویم ۱۲ماهه، هر شهر جاذبه‌ای دارد ، پاسارگاد به دلیل میراث تمدن پارسی، تاریخ و هویت ایرانی؛ کازرون به دلیل طبیعت، فرهنگ و آثار تاریخی؛ فیروزآباد به خاطر تمدن ساسانی؛ جهرم به دلیل باغ و کشاورزی؛ استهبان به دلیل محصول کشاورزی و رویداد مذهبی؛ نی‌ریز به دلیل طبیعت بختگان؛ لار به عنوان شبکه گردشگری جنوب و جشنواره‌هایش؛ آباده به دلیل صنایع دستی و بازار محصولات؛ و شیراز به عنوان مرکز و محل نمایشگاه مرکزی که سالی یک بار برگزار می‌شود و پس از سه سال بتوانیم دستاورد آن را در تقویم ملی کشور ثبت کنیم.

هاشم‌پور افزود: در نمایشگاه، بچه‌هایی را دیدیم که وقتی از آن‌ها مثلا پرسیدیم فاروق یا ایج کجاست؟ اظهار بی‌اطلاعی می‌کردند و نمایشگاه این حسن را داشت که برخلاف بسیاری از نمایشگاه‌ها، فروش محصولات نبود؛ بلکه آیین، فرهنگ و رسم و رسوم را نمایش می‌داد؛ خود من در ۲۷ سال بارها به منطقه جنوب، لار، لامرد و گراش رفته بودم، اما فرهنگ گراشی‌ها مانند این نمایشگاه برایم شناخته نشده بود، وظیفه داریم این فرهنگ و آیین را به نسل بعد منتقل کنیم و نگذاریم به‌راحتی از بین برود.

شهرداری‌ها؛ بسترسازی نه تصدی‌گری

مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری فارس در ادامه گفت: اقتصاد گردشگری طی یک برنامه سه‌ساله که مشاور تهیه کرده است، پیش می‌رود، سال اول با همین نمایشگاه در شیراز برگزار شد و نمایشگاه بعدی به صورت فصلی در یکی از شهرستان‌های استان برگزار می‌شود و الزاماً همه ۲۷ تا ۲۸ شهرداری حضور ندارند؛ کسانی که تمایل دارند اما استقبال آن‌قدر خوب بود که همه درخواست داده‌اند نمایشگاه فصل بعد در شهر آن‌ها برگزار شود؛ پس از سال سوم که این رویدادها را ثبت ملی کنیم، رویدادهای ملی را برگزار می‌کنیم.

وی افزود: استان فارس در مرکزیت استان‌های بوشهر، هرمزگان، کرمان، یزد و اصفهان قرار دارد و همه این استان‌ها با فارس رفت‌وآمد دارند؛ در همین نمایشگاه میزبان استان‌هایی از جمله خراسان شمالی، گلستان، قزوین، یزد، اصفهان، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان، کرمان، خوزستان و آذربایجان غربی بودیم و حدود ۳۵۰ نفر از شهرداران کل کشور در مراسم حضور داشتند و در پایان جلسه نیز دو استان همجوار پیشنهاد دادند همین برنامه را در استان ما برگزار کنید و اجازه بدهید نمایشگاه را از استان خودمان در فارس معرفی کنیم.

هاشم‌پور تصریح کرد: ما به عنوان مجموعه شهرداری دنبال این نیستیم که صفر تا صد کار را در اختیار بگیریم، هر جا مجموعه دولتی ورود کرده، آن پروژه با شکست روبه‌رو شده است؛ چون در دستگاه‌هایی مثل ما رفت‌وآمد زیاد است و ثبات تصمیم‌گیری بیش از سه، چهار سال نیست، به هیچ عنوان نباید در حوزه‌های اقامتی، بوم‌گردی و رستوران دخالت کنیم. وظیفه ما بسترسازی و برندسازی است، وقتی برندسازی کنیم، قطعاً خود بخش خصوصی وارد می‌شود.

وی با ذکر مثالی گفت: در شیراز، گذر بین دروازه سعدی و بافت تاریخی را در نظر بگیرید، هیچ اتفاق خاصی غیر از بدنه‌سازی و کف‌سازی توسط شهرداری نیفتاده است؛ اما همین حالا چند بوم‌گردی و چند کافه آنجا وجود دارد و ما بسترسازی می‌کنیم؛ اگر کسی بوم‌گردی زد و کیفیت خوب نداشت، مشتری هزینه‌اش از بین می‌رود؛ یکی می‌آید کنارش با کیفیت بهتر مشتری جذب می‌کند؛ بخش خصوصی باید در این حوزه‌ها فعال باشد، نه من دولتی.

مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری فارس ادامه داد: تمام شهرهای ما ظرفیت حجمی لازم را ندارند، ما دو کار از شهرداری‌ها می‌خواهیم: نخست اینکه بستری فراهم کنند که این رویداد در آن اتفاق بیفتد؛ یعنی حداقل یک زمین دو تا سه هکتاری در اختیار داشته باشند و دوم اینکه امکانات اولیه را فراهم کنند؛ ساده‌ترین و ضروری‌ترین آیتم در چنین مراسمی، سرویس بهداشتی، نمازخانه و محلی با سایه‌بان است.

وی درباره اقتصاد گردشگری شهری گفت: اقتصاد گردشگری صرفاً به اقامتگاه محدود نمی‌شود؛ یک زنجیره از فعالیت‌های به‌هم‌پیوسته است؛ شامل حمل‌ونقل، اقامت، پذیرایی، صنایع دستی، بازارهای محلی، رویدادهای ثبت‌شده، مجموعه‌های تفریحی، اماکن تاریخی و فرهنگی و خدمات شهری و اگر این‌ها را کنار هم قرار دهیم، یک زنجیره اقتصاد شهری به وجود می‌آید که می‌تواند موفق باشد؛ برای مثال، وارد شهری می‌شویم و می‌بینیم فقط جاذبه تاریخی دارد؛ حمل‌ونقل، سرویس بهداشتی، محافظت، شهرداری و سنگ‌فرش ندارد.

شبکه گردشگری و جذب سرمایه‌گذار

هاشم‌پور تصریح کرد: شهرداری در این فرایند قرار نیست فقط نظاره‌گر باشد؛ بازیگر اصلی این حوزه شهرداری‌ها هستند و باید خدمات شهری را ارائه دهند، ظرفیت‌های شهر خود را شناسایی کنند و در قالب پروژه‌های مختلف ارائه دهند؛ شهرداری اگر زیرساخت آماده کند، بقیه مشکلات خودبه‌خود حل می‌شود و بخش خصوصی راحت‌تر ورود پیدا می‌کند؛ برای مثال در اردکان در حوزه گردشگری یک سرمایه گذار چند زیرساخت را بالای چله‌گاه آماده کرده است؛ مسیر را سنگ‌فرش کرده، آب، برق و سرویس بهداشتی را برده و زمینی در اختیار دارد و می‌گوید من زیرساخت آماده کردم، شما بیایید اقامتگاه بسازید؛ وظیفه شهرداری، هتل‌داری، بوم‌گردی، رستوران‌داری و کافه‌داری نیست؛ آماده‌کردن زیرساخت‌هاست.

وی خاطرنشان کرد: در قضیه گردشگری، صرفاً دنبال یک مقصد نیستیم که بگوییم هدف ما در استان فارس فقط سپیدان است، هدف ما یک شبکه گردشگری است؛ یعنی شمال استان به جنوب و شرق به غرب وصل شود، اگر کسی تصمیم گرفت به آباده برود و منبت بخرد و به شیراز بیاورد، در شبکه گردشگری‌اش حتماً ایزدخواست و پاسارگاد هم باشد؛ یعنی برای آن دو روز سفر، فقط یک شهر مد نظرش نباشد، بلکه شبکه‌ای از امکانات در اختیارش قرار گیرد.

مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری فارس درباره ارزش‌آفرینی گفت: قطعاً ارزش افزوده ایجاد می‌شود، خیابان قصردشت شیراز را با خیابان فرشته تهران مقایسه کنید، قابل قیاس نیست؛ تهران جمعیت ۱۵ میلیون نفری و شیراز جمعیت 2 میلیون نفری دارد، مسیر شیراز به سپیدان پرترافیک و پررفت‌وآمد است، اگر کافه‌ای در آن مسیر داشته باشید، شب تا صبح حتماً صد مشتری گیرتان می‌آید؛ اما همین کافه را در راه لار بزنید، شب تا صبح یک مشتری هم گیرتان نمی‌آید؛ هر جا تقاضا زیاد و عرضه کم باشد، قطعاً ارزش افزوده ایجاد می‌شود و ما دنبال همین هستیم که برای شهرها، مسیرها، شهروندان و استانمان ارزش افزوده ایجاد کنیم.

وی افزود: سرمایه‌گذار در هر شرایط اقتصادی، تنها کسی است که می‌تواند مشکلات ما را در حوزه دولتی و بخش خصوصی حل کند و شاید مهم‌ترین دستاورد ما غیر از برندسازی، جذب سرمایه‌گذار باشد؛ سرمایه‌گذاری که بداند پروژه کجاست و چه ظرفیتی دارد، زمینش چه وضعیتی دارد، چه مجوزهایی دارد و چه مدل مشارکتی می‌تواند کار کند؛ اردکان الآن در دو، سه پروژه همین کار را کرده است و بیشترین بازدید غرفه‌ها و مذاکره سرمایه‌گذار در همین نمایشگاه در غرفه اردکان بود؛ آماری که خودشان دادند، بیش از یک‌صد نفر در پروژه‌های مختلف سرمایه‌گذاری آن شهر با بخش خصوصی مذاکره کرده بودند.

هاشم‌پور گفت: این نخستین پروژه ما در حوزه برندسازی شهرها و معرفی ظرفیت‌های گردشگری بود، قطعاً کم‌وکسری‌هایی وجود داشته است و این نمایشگاه پایان کار ما نیست؛ نقطه‌ای برای یک شروع بوده است و شما در حوزه رسانه می‌توانید بازخوردها را منتقل کنید تا در نمایشگاه‌های بعدی مشکلات را حل کنیم و از ایده‌های بهتر استفاده کنیم.

وی تصریح کرد: جذب سرمایه‌گذار باعث می‌شود منابع در استان تزریق شود، نرخ بیکاری پایین بیاید و درآمد سرانه بالا برود و این نیاز به گفت‌وگو، جلسات تخصصی، تفاهم‌نامه و در نهایت تبدیل به یک پروژه دارد تا آن را به سرانجام برسانیم و فرصت‌های استان را معرفی کنیم.