true
بخش نخست
از تکامل شوراها تا پروژهمحوری در مدیریت شهری؛ فرجزاده از مسیر تازه شیراز میگوید
در نشستی خودمانی، صریح و مفصل با آرش فرجزاده، قائممقام شهردار شیراز، از او درباره اوضاع و احوال شهر، مسیر مدیریت شهری در سالهای اخیر، عملکرد شورای ششم و تفاوت این دوره با دورههای پیشین پرسیدیم. او نیز بیپرده و شفاف به پرسشهای «شهرمردم» پاسخ گفت.
این مطلب، بخش نخست از مجموعه پنجگانه گفتوگوی اختصاصی رسانه «شهرمردم» با قائممقام شهردار شیرازاست و ادامه این گفتوگو نیز بهتدریج در سایت خبری «شهرمردم» بارگذاری خواهد شد.
آرش فرجزاده در ابتدای این گفتوگو، در پاسخ به پرسش «شهرمردم» درباره اینکه در مدت فعالیت شورای ششم، بهویژه در زمان سکانداری محمدحسن اسدی در شهرداری شیراز، چه اتفاقاتی در شهر رخ داده و در ادامه این مسیر چه رخدادهایی قابل پیشبینی است، با مروری بر سابقه شوراهای اسلامی شهر اظهار کرد: اکنون تقریباً شش دوره شورای اسلامی شهر را پشت سر گذاشتهایم و بهتدریج به یک دوره ۳۰ ساله برای شوراها نزدیک میشویم. به گفته وی، اگر از زمان آغاز فعالیت شورای اول محاسبه شود، در پایان امسال در واقع ۳۰ سال از عمر فعالیت شوراها در شش دوره گذشته است.
وی با اشاره به آثار این روند در حوزه مدیریت شهری و دموکراسی محلی تصریح کرد: شوراها در این سالها توانستهاند شرایط تازهای را در عرصه پارلمان محلی و دموکراسی شهری رقم بزنند. از یک سو، بازار کار و میدان عمل برای شهرداریها گستردهتر شده و از سوی دیگر، مردم امکان بیشتری برای پیگیری مطالبات خود در حوزه شهری پیدا کردهاند.
فرجزاده اضافه کرد: که شوراها در این سه دهه، مسیر رشد و تکامل را طی کردهاند و امروز به جایگاهی رسیدهاند که میتوان از آنها به عنوان یک بازوی قدرتمند در حوزه شهری یاد کرد؛ بازویی که هم در کنار مردم قرار دارد و هم میتواند به شهرداریها در پیشبرد اهداف مدیریت شهری کمک کند.
قائممقام شهردار شیراز با اشاره به تجربه شخصی خود در همکاری با همه ادوار شوراهای شهر، خاطرنشان کرد: به عنوان یکی از مدیران قدیمی مجموعه شهرداری که با هر شش دوره شورا کار کردهام، میتوانم شهادت بدهم که شوراها واقعاً تکامل پیدا کردهاند و امروز اثرگذاری آنها نسبت به گذشته بیشتر شده است.
وی در ادامه، با ورود به ویژگیهای شورای ششم، اظهار کرد: یکی از اتفاقات بسیار خوبی که در این دوره و در دوره شهرداری دکتر اسدی ـ که اکنون سال چهارم آن سپری میشود ـ رخ داد، این بود که شورا در عمل به سمت پروژهمحور کار کردن حرکت کرد.
به گفته فرجزاده، اگر قرار باشد ویژگیهای اصلی این دوره برشمرده شود، باید از چند محور مهم نام برد؛ از جمله توجه به محلات، توجه به محرومیتزدایی، توجه به پروژههای فرهنگی و همچنین تعریف و اجرای پروژههای جغرافیامحور که پراکندگی آنها در چهار جهت جغرافیایی شهر دیده میشود.
وی تصریح کرد: شاید در هیچ دورهای از مدیریت شهری، نه از نظر حجم پروژهها، نه از نظر پراکندگی آنها در نقاط مختلف شهر و نه از نظر نوع و تنوع پروژهها، به شرایطی که امروز در آن قرار داریم نرسیده بودیم.
فرجزاده افزود: اکنون در شرایطی هستیم که سال ۱۴۰۴ را پشت سر گذاشته و وارد ۱۴۰۵ شدهایم و حاصل برنامهریزیهای انجامشده، مجموعهای متنوع از پروژهها در حوزههای مختلف است.
قائممقام شهردار شیراز ادامه داد: در فهرست پروژههای شهرداری، تنها پروژههای عمرانی کلاسیک دیده نمیشود، بلکه مجموعهای از پروژههای اجتماعی، محرومیتزدایی، محلهمحوری، مسجدمحوری و سرمایهگذاری نیز تعریف شدهاند و همین موضوع نشان میدهد نگاه مدیریت شهری در این دوره، نگاهی چندوجهی و گسترده بوده است.
وی در همین بخش از گفتوگو با اشاره به وضعیت سرمایهگذاری در شیراز گفت: شهرداری شیراز امروز در کشور، در حوزه سرمایهگذاری به جایگاه برجستهای رسیده و با استفاده از روشهای جدید، توانسته است ۹۱ هزار میلیارد تومان پروژه سرمایهگذاری را پیش ببرد؛ رقمی که بهخوبی نشاندهنده تغییر رویکرد در مدیریت منابع و ظرفیتهای شهری است.
در ادامه گفتوگو، «شهرمردم» با اشاره به سوابق اجرایی فرجزاده در دورههای مختلف مدیریت شهری، از او پرسید که با توجه به حضورش در دورههای گذشته و حدود ۹سال قائم مقامی شهرداری تفاوت مدیریت این چهار سال با دوران پیش از آن را در چه میبیند؟
قائممقام شهردار شیراز در پاسخ به این پرسش، ابتدا بر این نکته تأکید کرد که یکی از مهمترین ویژگیهای این دوره، همهجانبه کار کردن بوده است و.
توضیح داد: در این دوره، مدیریت شهری تنها به یک حوزه خاص محدود نشده، بلکه همزمان حوزههای اجتماعی، فرهنگی، سرمایهگذاری و عمرانی را در کنار هم دیده و از سوی دیگر، بر پراکنش کامل جغرافیایی پروژهها نیز توجه داشته است.
فرجزاده در ادامه، یکی از اصلیترین تفاوتهای این دوره با دورههای پیشین را برنامهریزی دانست و اظهار کرد: آفت شهرداریها معمولاً روزمرگی است؛ چرا که مدیران هر روز با حجم بالایی از مراجعات مردمی و مسائل جاری روبهرو هستند و همین امر ممکن است آنها را از مسیرهای اصلی و برنامههای کلان دور کند.
وی افزود: کاری که دکتر اسدی در چهار سال گذشته انجام داد، این بود که شهرداری را از روزمرگی خارج کرد و به سمت برنامهمحوری برد.
قائممقام شهردار شیراز با تشریح این موضوع گفت: واقعیت آن است که پروژهها نیازمند یک برنامه راهبردی و عملیاتی هستند؛ برنامهای که مسیر شهرداری را برای یک سال، دو سال و سه سال روشن کند و این راهبردها را به اقدامات اجرایی تبدیل سازد.
وی این رویکرد را نوعی نوگرایی در مدیریت شهری دانست و تصریح کرد که این شیوه در دوره مدیریت فعلی بهصورت عملیاتی دنبال شده است.
وی در ادامه، برای تبیین این مسئله به نمونههای مشخص اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۳، یک برنامه راهبردی ـ عملیاتی برای یک سال تدوین شد که در آن ۴۴ پروژه در حوزههای مختلف از جمله فرهنگی، اجتماعی، پلسازی، راهسازی، متروسازی و پارکسازی پیشبینی شد.
فرجزاده افزود: این روند در سال ۱۴۰۴ توسعه پیدا کرد و تعداد پروژههای تعریفشده در قالب این راهبردها به حدود ۱۷۶ پروژه رسید و امسال نیز برنامه راهبردی سال ۱۴۰۵ آغاز شده است.
وی با تأکید بر دستاورد این شیوه مدیریتی گفت: بزرگترین برگ برنده این دوره آن بود که شهرداری از بینظمی، بیبرنامگی و روزمرگی خارج شد.
وی خاطرنشان کرد: وقتی برنامه روشن باشد، تکلیف مجموعه شهری مشخص میشود که یک ماه دیگر، سه ماه دیگر و تا پایان سال باید در چه نقطهای قرار داشته باشد و همین مسئله در انسجام مدیریتی و پیشبرد پروژهها نقش تعیینکننده دارد.
قائممقام شهردار شیراز در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تأمین منابع مالی نیز اشاره کرد و گفت: در کنار برنامهمحوری، آقای شهردار تأمین منابع مالی را نیز هم در حوزه سرمایهگذاری و هم در حوزه درآمد پایدار و درآمدهای ناشی از پروانههای ساختمانی دنبال کردهاند.
وی افزود: در بودجه شهرداری برای سال ۱۴۰۵، یکهزار و ۸۰۵ ریزپروژه پیشبینی شده که از دل آنها حدود ۴۰ تا ۵۰ پروژه کلان در قالب برنامه راهبردی ـ عملیاتی سال ۱۴۰۵ استخراج خواهد شد.
فرجزاده تأکید کرد: اجرای این پروژهها بهگونهای خواهد بود که بهطور قطع چهره شیراز در پایان سال ۱۴۰۵ نسبت به پایان سال ۱۴۰۴ متفاوت خواهد شد.
وی این تغییر را نتیجه پیوند میان برنامهریزی، تعریف پروژههای کلان و خرد، تأمین منابع مالی و نگاه منسجم مدیریت شهری دانست.
آنچه از بخش نخست این گفتوگوی صریح و بیپرده برمیآید، این است که از نگاه قائممقام شهردار شیراز، شورای ششم و مدیریت فعلی شهرداری تلاش کردهاند با تکیه بر پروژهمحوری، برنامهریزی عملیاتی، توجه همزمان به حوزههای مختلف شهری و خروج از روزمرگی، مسیر تازهای را در مدیریت شهری شیراز رقم بزنند؛ مسیری که به باور او، آثار آن در گستره پروژهها، حجم سرمایهگذاری و تغییر چهره شهر قابل مشاهده است.
** بخش بعدی و ادامه این گفتوگو را در همین سایت و یا صفحه آپارات رسانه «شهرمردم» دنبال کنید.
بخش دوم
کشور باید هرچه سریعتر تکلیف خود را با مدیریت واحد شهری روشن کند
در گفتوگویی مفصل، صریح و رودررو با آرش فرجزاده، قائممقام شهردار شیراز،درباره چالشهای توسعه کلانشهری شیراز، نسبت میان بودجههای سنگین عمرانی و مطالبات روزمره مردم، و نیز موانعی که در مسیر اداره یکپارچه شهر وجود دارد، پرسیدیم و پاسخها نیز با صراحت مطرح شد.
این مطلب بخش دوم از مجموعه پنجگانه گفتوگوی اختصاصی رسانه «شهرمردم» با قائممقام شهردار شیراز است و ادامه این گفتوگو نیز بهتدریج در سایت خبری «شهرمردم» بارگذاری خواهد شد.
در این بخش، محور بحث به یکی از دشوارترین موضوعات مدیریت شهری اختصاص یافت؛ اینکه در کلانشهری مانند شیراز، چگونه میتوان میان اجرای پروژههای بزرگ و پاسخ به مطالبات ریز اما پرتکرار شهروندان، تعادل برقرار کرد. در طرح پرسش «شهرمردم» همچنین به افزایش جهشی بودجه شهرداری در دوره شورای ششم اشاره شد؛ بودجهای که از حدود ۶ هزار میلیارد تومان در سال اول شورای ششم ، بهترتیب به ۱۵ هزار میلیارد تومان، سپس ۳۰ هزار میلیارد تومان، ۴۲ هزار میلیارد تومان در سال گذشته و در نهایت در سال جاری به ۵۱ هزار میلیارد تومان رسیده و مجموع آن در چند سال اخیر، در محدوده ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشود.
همزمان تأکید شد که با وجود اجرای ابرپروژهها، برخی مسائل روزمره گاه شیرینی کارهای بزرگ را تلخ میکند؛ از ترافیک و راهبندان معابر توسط بارفروشها و دستفروشها گرفته تا مسئله مترو که خط ۲ اجرا میشود اما ناوگان کافی در اختیار نیست، یا کمربندی که بخشی از آن شبها تاریک است، یا پلهایی که قرار بوده راه و شهرسازی روی آن بسازد اما رها شده بر جای ماند، و یا پروژههای نیمهتمام وناقص، پرسش صریح این بود که مدیریت شهری برای ایجاد توازن میان توسعه و مطالبات مردم، چه برنامهای دارد و چگونه با این چالشها مواجه خواهد شد.
آرش فرجزاده پاسخ را از «توسعه شهری» آغاز کرد و گفت: در دو دهه گذشته، رویکرد غالب در طرحهای شهرسازی بر این مبنا بود که توسعه شیراز از جنوب اتفاق بیفتد؛ به همین دلیل هم حدود ۲ هزار و ۵۰۰ هکتاراز اراضی توسعه جنوب، به سمت میانرود و طلائیه، در طرحها دیده شده بود. با این حال، به گفته قائممقام شهردار شیراز، واقعیت اجتماعی و خواستگاه مردمی مسیر دیگری را رقم زد و توسعه شیراز عملاً به سمت غرب رفت؛ یعنی حرکت به سوی شهرکهای شمالغرب.
قائم مقام شهردار شیراز ادامه داد: جابهجایی در روند توسعه، صرفاً محدود به افزایش ساختوساز در یک جهت شهر نماند، بلکه مرکزیت شهر را نیز جابهجا کرد.
فرج زاده تصریح کرد: این توسعه، مرکز شهر یا اصطلاحاً CBC را از چهارراه زند به ملاصدرا و عفیفآباد کشاند و همین موضوع برنامههای مدیریت شهری را تحت تأثیر قرار داد.
وی اضافه کرد: تغییرات کالبدی وقتی با الگوهای واقعی سکونت و رفتوآمد همراه میشود، ناگزیر شبکه معابر، خدمات شهری، حملونقل عمومی و حتی اولویتگذاری پروژهها را دستخوش تغییر میکند.
قائممقام شهردار شیراز سپس به تحول رویکردهای برنامهریزی شهری اشاره کرد و یادآور شد: خوشبختانه در یک دهه اخیر، نگاهها از طرحهای خشک به سمت طرحهای ساختاری ـ راهبردی رفته است تا به خواستگاه مردمی نزدیکتر باشد. به باور فرجزاده، این تغییر رویکرد کمک میکند برنامهها به جای اتکا صرف به نقشه و عدد و خطکشی، با واقعیتهای زندگی شهری همخوانتر شود.
در ادامه، فرجزاده یکی از مسائل ریشهای را نبود مدیریت واحد شهری دانست و با صراحت گفت: شهر عملاً در اختیار شهرداری است و مردم نیز شهرداری را پاسخگوی وضعیت شهر میدانند؛ شهرداری باید مراقبت کند آسفالت درست باشد، خدمات شهری برقرار باشد، حملونقل عمومی سامان داشته باشد و مسائل روزمره شهر مدیریت شود. اما در عین حال، دستگاههای متعدد دیگری نیز با قوانین بالادست در شهر دخیلاند و هر کدام مأموریتی جداگانه دارند؛ از منابع طبیعی و راه و شهرسازی گرفته تا جهاد کشاورزی در برخی نقاط، آب منطقهای و میراث فرهنگی و نیز دستگاههای خدماترسان مانند آب، برق، گاز و فیبر نوری.
وی برای ملموستر شدن این چندپارگی تصمیمگیری و اجرا، مثالی از پروژههای زیرساختی زد و گفت: گاهی ناگهان بخشنامهای میآید که باید سریع حفاری انجام شود و فیبر نوری اجرا شود. در نگاه شهروندان، خروجی این روند یک «مشکل شهری» است؛ خیابانی که کنده شده، ترافیکی که شکل گرفته یا معبری که برای مدتی مختل میشود، در حالی که تصمیم و اجرا چندبخشی است و یک مرجع واحد درباره همه اجزای آن تصمیم نگرفته است. فرجزاده تأکید کرد: این وضعیت، هم مطالبهگری را سختتر میکند و هم پاسخگویی را.
قائممقام شهردار شیراز سپس به کمربندی جنوب پرداخت و این محور را نمونه دیگری از همین چالش دانست و گفت:در کمربندی جنوب با وجود ایمنسازیهایی که شهرداری انجام داده و کاهش تصادفات و تلفات، هنوز «محور۸ جایگزین» ایجاد نشده و اختلافنظرها ادامه دارد؛ اختلافنظرهایی که مشخصاً به این پرسش برمیگردد که تقاطعها باید توسط راه و شهرسازی به عنوان تقاطع برونشهری اجرا شود یا شهرداری آنها را به عنوان تقاطع درونشهری انجام دهد، این تداخل مسئولیت یکی از علل ماندگاری برخی مشکلات است.
در بخش دیگری از پاسخها، موضوع مترو مطرح شد فرجزاده در این خصوص با اشاره به تقسیم کار مورد انتظار میان شهرداری و دولت گفت: یک روز قرار بود زیرساخت را شهرداری انجام دهد و تجهیز ناوگان را دولت، اما این موضوع دچار چالش شده است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد:دولت نیز محدودیتهای خود را دارد و کشور در این حوزه با چالشهای تکنولوژیک مواجه است. در عین حال، طبق توضیحات قائممقام شهردار شیراز، شیراز اکنون خط ۲را در دست دارد و خط ۱نیز فعال است، اما کاهش فاصله زمانی حرکت قطارها و ارتقای سطح خدمترسانی، نیازمند توسعه ناوگان خواهد بود.
قائممقام شهردار شیراز در جمعبندی، شهر را «موجود زنده» توصیف کرد که رشد میکند و به مدیریت مستمر نیاز دارد؛ مدیریتی که هم هدایت و کنترل کند و هم توان پاسخگویی داشته باشد، فرجزاده تأکید کرد: به نظر من کشور باید هرچه سریعتر تکلیف خود را با مدیریت واحد شهری روشن کند تا یک مدیریت پاسخگو شکل بگیرد و کار برای مردم راحتتر شود.
**ادامه این گفتوگوی مفصل را در بخشهای بعدی، از طریق سایت و صفحه آپارات «شهرمردم» دنبال کنید.
بخش سوم
از دستگاههای دولتی پول نمیخواهیم
در گفتوگویی مفصل، صریح و رودررو با آرش فرجزاده، قائممقام شهردار شیراز، درباره بزرگترین گرههای مدیریت شهری شیراز، معیار انتخاب پروژهها و میزان اثرگذاری نظر شهروندان در اولویتبندی برنامهها پرسیدیم و پاسخها نیز با جزئیات مطرح شد.
این مطلب، بخش سوم از مجموعه پنجگانه گفتوگوی اختصاصی رسانه «شهرمردم» با قائممقام شهردار شیراز است و ادامه این گفتوگو نیز در سایت خبری «شهرمردم» بارگذاری خواهد شد.
در این بخش، «شهرمردم» از زاویه دید قائممقام شهردار شیراز پرسید که بزرگترین گره و چالش در شیراز چیست و اینکه در اجرای پروژهها، پروژهها با چه متر و معیاری انتخاب میشوند. همچنین مطرح شد که آیا نظرات مردم هم در انتخاب پروژهها دیده میشود یا خیر.
آرش فرجزاده در پاسخ، ابتدا به مبنای برنامهریزی شهری اشاره کرد و توضیح داد: تمام پروژههای شهرداری برگرفته از چشمانداز ۲۰ ساله شهر شیراز است؛ چشماندازی که به گفته وی توسط نمایندگان مردم مصوب شده است.
قائممقام شهردار شیراز ادامه داد: علاوه بر آن، برنامه ۵ ساله نیز توسط شوراها تصویب میشود و همین شوراها بودجه سالانه را هم تعیین میکنند. بر این اساس، فرجزاده نتیجه گرفت که وقتی برنامهها توسط شورای شهر ـ به عنوان نماینده مردم ـ تصویب میشود، منطقی است که مسیر برنامهها با نظر مردم نیز همراستا باشد.
وی در عین حال تصریح کرد: اگر در این روند نقصی وجود داشته باشد، محل اصلاح آن باید در قوانین و سازوکارهادیده شود؛ یعنی ایراد احتمالی نه در اصل اصلِ مشارکت و نمایندگی، بلکه در سازوکارهای اجرایی و قواعدی است که باید بهروز و کارآمدتر شوند.
فرجزاده سپس به نحوه انتقال مطالبات مردمی در مسیر اجرا پرداخت و یادآور شد که شهرداری نیز در کنار سازوکارهای مصوب شورا، از مسیر ارتباط مستقیم با شهروندان، مسائل را دریافت و منتقل میکند. قائممقام شهردار شیراز گفت: نظرات مردم از طریق مراجعات شهروندان به مناطق ۱۲گانه و همچنین حوزههای ستادی جمعآوری و منتقل میشود.
وی برای روشنتر شدن موضوع مثال زد و توضیح داد: در برخی نقاط مانند شمالشرق شهر مسئله کمربندی وجود دارد یا در شرق شیراز معضلاتی دیده میشود که باید اصلاح شود؛ این موارد نیز از سوی مجموعه شهرداری مطرح و از شورا مطالبه شده است.
در ادامه گفتوگو و در پاسخ به بخش دوم پرسش که ناظر بر «گره اصلی» اداره شیراز بود، فرجزاده نگاه خود را به سمت نقش دستگاههای دولتی برد و گفت: همیشه از مجموعههای دولتی یک درخواست داشتهام؛ اینکه ما از دستگاههای دولتی پول نمیخواهیم.
قائممقام شهردار شیراز تأکید کرد آنچه شهرداری انتظار دارد، همراهی و تسهیلگری است نه ایجاد مانع؛ به بیان وی، دستگاهها میتوانند به جای استفاده از «قلم قرمز» در پروژههای شهری، قلمشان «سبز» باشد و در مسیر توسعه شهری همراهی کنند.
فرجزاده در همین چارچوب، دوباره بر مسئله نبود مدیریت واحد شهری مکث کرد و آن را یکی از بزرگترین مشکلات دانست؛ مشکلی که به گفته وی، اثر مستقیمش در اجرا دیده میشود و بخشی از انرژی مدیریت شهری را به جای پیشبرد پروژهها، صرف هماهنگیهای بینبخشی میکند.
وی برای توضیح عینیتر، به نمونه «رودخانه خشک» اشاره کرد و گفت: اگر بنا باشد ساماندهی رودخانه خشک انجام شود، ممکن است آب منطقهای اجازه ندهد یا اجازه را با محدودیتهای سختگیرانه صادر کند؛ در حالی که از نگاه قائممقام شهردار شیراز، اینها رودخانههای شهری هستند و هر کدام مسائل و چالشهای خاص خود را دارند و باید با نگاه مدیریت شهری به آنها پرداخته شود.
قائممقام شهردار شیراز سپس به موضوعات زیستمحیطی و زیرساختی شرق شیراز پرداخت و یکی از نمونههای ملموس مطالبه عمومی را «بوی نامطبوع شرق شیراز» عنوان کرد. وی توضیح داد: این مسئله ناشی از ورود فاضلاب، نبود ساماندهی رودخانهها و نبود تصفیهخانه است و در چنین وضعیتی، نقش شهرداری به تنهایی تا کجا میتواند اثرگذار باشد؟
فرجزاده اضافه کرد: وقتی منشأ یا بخش مهمی از مسئله در حوزه اختیارات و مأموریت دستگاههای دیگر است، انتظار حل کامل از یک نهاد واحد، بدون همافزایی و هماهنگی بینبخشی، واقعبینانه نیست.
وی در ادامه، دامنه این چالش را محدود به یک یا دو موضوع ندانست و گفت: همین مسئله در حوزههای دیگری نیز تکرار میشود؛ از جمله در بافت فرسوده، بهویژه در ساختمانهای فرسودهای که ماهیت میراثی دارند. قائممقام شهردار شیراز افزود: در موضوع حفاریهای دستگاههای خدماترسان و همچنین در مواردی که این حفاریها با پروژههای شهری تداخل پیدا میکند نیز همین وضعیت وجود دارد و هماهنگیها زمانبر و پیچیده میشود.
فرجزاده در جمعبندی این بخش، مطالبه اصلی شهرداری را اینگونه بیان کرد: خواسته ما این است که دستگاهها تسهیلگر باشند، نه مانعتراش، زمان زیادی از شهردار و تیم ستادی صرف همین هماهنگیهای بینبخشی میشود؛ زمانی که به باور وی، باید صرف تأمین منابع و اجرای پروژهها و تمرکز بر پیشبرد برنامههای شهری شود. قائممقام شهردار شیراز در پایان ابراز امیدواری کرد که این مسئله هرچه زودتر گرهگشایی شود تا مدیریت شهری بتواند با انسجام و سرعت بیشتری پاسخگوی مطالبات عمومی باشد.
**ادامه این گفتوگوی مفصل را در بخشهای بعدی، از طریق سایت و صفحه آپارات «شهرمردم» دنبال کنید.
بخش چهارم
* رسانه باید حق و حقوق مردم را مطالبه کند
در گفتوگویی مفصل، صریح و رودررو با آرش فرجزاده، قائممقام شهردار شیراز، اینبار از زاویهای انتقادی به سیاستهای توسعه شهری و پیامدهای ساختوسازهای بلندمرتبه در ارتفاعات شیراز پرداختیم؛ موضوعی که در کنار اقدامات مثبت مانند اجرای پارکهای بزرگ، میتواند در آینده بر تنفسپذیری و جریان باد شهر اثر بگذارد.
این مطلب، بخش چهارم از مجموعه پنجگانه گفتوگوی اختصاصی رسانه «شهرمردم» با قائممقام شهردار شیراز است و ادامه این گفتوگو نیز بهتدریج در سایت خبری «شهرمردم» بارگذاری خواهد شد.
در آغاز این بخش، «شهرمردم» با طرح یک نقد صریح، یادآور شد شیراز شهری کوهستانی است و «تونل هوا» و باد غالب آن از سمت غرب میوزد. با وجود آنکه ایجاد پارکهای بزرگ چندصد هکتاری در ارتفاعات، اقدامی مثبت و قابل دفاع ارزیابی میشود، اما همزمان ساختوسازهای بلندمرتبه در همان پهنههای کوهستانی، نگرانیهای جدی ایجاد کرده است.
در این چارچوب مطرح شد که چرا در ورودی پارک ۵۸۰ هکتاری دراک، اجازه ساخت ساختمانهای ۲۰ طبقه، ۳۰ طبقه و حتی بلندتر داده شده؛ روندی که میتواند در آینده «نفس شهر» را بگیرد. همچنین به استمرار بلندمرتبهسازی از محدوده دراک در حاشیه بزرگراه حسینیالهاشمی تا پشت فرهنگشهر و حاشیه بلوار طلائیه اشاره شد و پرسش اصلی این بود که آیا بهتر نیست شهرداری جلوی بخشی از این ساختوسازها را بگیرد یا اساساً در این نقاط پروانه صادر نکند تا هوای شهر بیشتر حفظ شود؟
آرش فرجزاده در پاسخ، با اصل نگرانی مطرحشده همراهی کرد و گفت: با این نگاه همعقیده ام با این حال برای حفظ شرایط و کنترل وضعیت، دو اقدام مشخص در دستور کار قرار گرفته است.
قائممقام شهردار شیراز در تشریح اقدام نخست توضیح داد: با اجرای همان پارک ۵۸۰ هکتاری بخشی از اراضی غرب شیراز تحت مدیریت شهرداری قرار گرفت تا این پهنهها در معرض تغییر کاربری و تعرض زمینخواران قرار نگیرد. فرجزاده در ادامه به سابقه موضوع اشاره کرد و گفت: شهرداری از دوره شورای چهارم بهدنبال در اختیار گرفتن حدود ۶۰۰ هکتار از این اراضی بوده و عملاً کار روی همان ۵۸۰ هکتار پیش رفته است. علاوه بر این، طبق توضیحات وی، شهرداری برای بیش از یک هزار هکتار دیگر نیز قرارداد بسته و این محدودهها را تحت پوشش قرار داده است.
فرجزاده همچنین از تعریف یک مسئولیت مشخص برای مراقبت میدانی خبر داد و افزود: حتی مدیری با عنوان «مدیر ارتفاعات» تعیین شده تا مراقبت شبانهروزی انجام شود و امکان تعرض و ساختوساز غیرمجاز کاهش پیدا کند.
اقدام دوم از نگاه قائممقام شهردار شیراز، مربوط به تثبیت یک پهنه گستردهتر در ارتفاعات شهر است، فرجزاده اضافه کرد: در قراردادهای مختلف با منابع طبیعی و راه و شهرسازی، نزدیک به ۴۰۴۴ هکتار از ارتفاعات شیراز تحت عنوان یک «پارک بزرگ» پیشبینی شده تا مستحدثاتی در آن اتفاق نیفتد.
وی مسیر این پهنه را نیز بهصورت جزئی توضیح داد: این محدوده از سعدی آغاز میشود، به سمت کوههای دروازه قرآن و کمربندی اکبرآباد و جوادیه میرود، سپس دور میزند و تا دراک ادامه مییابد.
فرجزاده گفت: این محدوده بهاضافه ضلع جنوب شهر که در قالب کمربند سبز تعریف شده، در مجموع همان حدود ۴ هزار هکتار برای سبزکردن و حفاظت از ارتفاعات را شکل میدهد.
قائممقام شهردار شیراز به اقدامات اجراشده در حوزه فضای سبز نیز اشاره کرد و گفت: سال گذشته شهرداری ۷۰۰ هزار درخت کاشته و ۷ میلیون بذر نیز کاشته شده است.
فرجزاده همچنین درباره بزرگراه آیتالله حائری تصریح کرد که قرار نیست در آن محدوده ساختوساز انجام شود و شهرداری «بهشدت» روی این موضوع ایستاده است.
اما نقطه برجسته این بخش زمانی بود که فرجزاده خطاب به «شهرمردم» به نقش رسانه پرداخت و گفت:شما به عنوان یک رسانه قدرتمند و مطالبهگر عمومی، باید حق و حقوق مردم را مطالبه کنید.
قائممقام شهردار شیراز در ادامه، بهصورت صریح وارد یک مصداق مشخص شد و بیان کرد آورده اراضی برقفروشان برای شهرداری از نظر عوارض، «نزدیک به صفر» بوده است؛ دلیل این موضوع نیز به گفته وی، ضرایب منطقهای بوده که در آن محدوده پروانههای گرانقیمت ایجاد نمیکرد، شهرداری حتی حدود ۷ یا ۸ سال بخشی را که مربوط به خودش بوده برای ساخت در مصوبات کمیسیون ماده ۵ امضا نمیکرد و اشکالات را مطرح میکرد.
فرجزاده سپس تصریح کرد: در موضوع ساختوسازهای مورد اشاره، دولت وارد ماجرا شده و اکنون بارِ خدماترسانی بر دوش شهرداری افتاده است. برای نمونه پل بزرگی که در محور حسینیالهاشمی کار میکند دیگر جوابگو نیست و باید تعریض شود؛ اقدامی که نهایتاً انجام آن بر عهده شهرداری میافتد، چون باید خدمات منطقه غرب شهر را پوشش دهد.
قائممقام شهردار شیراز در بخش دیگری از صحبتها، به یک «اتفاق خطرناک» در پاییندست شیراز اشاره کرد و گفت: دشت قرهباغ بهدلیل بلاتکلیفیهای ناشی از مجوزهای دورهای دهیاریها و نبود حاکمیت نقشه جامع شهری، با مسائل جدی روبهروست. فرجزاده از مواردی مانند آبگرفتگی، دسترسی نامناسب و همچنین بحث الحاق برخی روستاها به شهر به عنوان موضوعات مهم این محدوده نام برد.
وی در جمعبندی این بخش، بار دیگر به ریشه مسئله برگشت و گفت: اگر مدیریت واحد شهری برقرار شود، تکلیف روشن است و شهردار پاسخگو خواهد بود؛ اما در شرایط فعلی، اگر پرسیده شود چرا جایی تفکیک شده یا چرا ساختوساز رخ داده، دستگاههای مختلف پاسخهای متفاوت میدهند و همین پراکندگی تصمیم، زمینه تعارض و ابهام را ایجاد میکند.
فرجزاده همچنین به نقش بازدارنده کمربند سبز اشاره کرد و افزود: با اجرای کامل کمربند سبز ـ طرحی که آمده و در حال حاضر کمتر از ۵۰ درصد پیشرفت دارد، اگر کسی قصد تجاوز به زمین داشته باشد، با انبوهی از درختان زنده مواجه میشود و همین موضوع میتواند بازدارنده باشد.
**ادامه این گفتوگوی مفصل را در بخشهای بعدی، از طریق سایت و صفحه آپارات «شهرمردم» دنبال کنید.
بخش پنجم و پایانی
مشارکت مردم در پرداخت عوارض نوسازی و عوارض خودرو بسیار پایین است
جلال الدین عرفانی شهرمردم
در بخش پنجم و پایانی گفتوگوی اختصاصی رسانه «شهرمردم» با آرش فرجزاده، قائممقام شهردار شیراز، موضوع اصلی بر مسائل مالی و اقتصادی مدیریت شهری متمرکز شد؛ موضوعی که از یکسو به چالش قدیمی درآمدهای پایدار مربوط میشود و از سوی دیگر، به کاهش درآمدهای ناشی از ساختوساز، ضرورت حرکت به سمت سرمایهگذاری و نیز نقش مشارکت عمومی در اداره شهر گره خورده است.
قائممقام شهردار شیراز در پاسخ به آخرین سؤال «شهرمردم» مبنی بر اینکه با توجه به نگاه اقتصادی اسدی شهردار شیراز، برنامه مشخص مدیریت شهری برای حل مسئله درآمدهای پایدار چیست؟ گفت: مشارکت شهروندان در پرداخت عوارض نوسازی و عوارض خودرو بسیار پایین است و بر اساس گزارشی که شهردار شیراز چندی پیش ارائه کرده، نزدیک به ۸۰ تا ۹۰ درصد این عوارض پرداخت نمیشود و تنها حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد شهروندان در این بخش مشارکت دارند.
فرج زاده در ادامه، یکی از دلایل اصلی این وضعیت را فقدان ابزارهای قانونی مؤثر برای وصول درآمدهای پایدار عنوان کرد و افزود: در کشور، این حوزه عملاً به نوعی بنبست رسیده است؛ چراکه برخلاف خدماتی مانند آب، برق، گاز و تلفن که در صورت پرداختنشدن هزینه، امکان قطع آنها وجود دارد، در حوزه شهرداری چنین سازوکار اجرایی و بازدارندهای پیشبینی نشده و همین مسئله، وصول مطالبات شهری را دشوار کرده است.
فرجزاده با اشاره به بودجه سال ۱۴۰۵ شهرداری شیراز نیز افزود: از مجموع بودجه ۵۰ هزار میلیارد تومانی، تنها ۸ هزار میلیارد تومان به عنوان درآمد پایدار در نظر گرفته شده است؛ رقمی که نشان میدهد مدیریت شهری حتی در تنظیم بودجه نیز با واقعبینی عمل کرده و فاصله میان ظرفیتهای نظری و واقعیتهای موجود را در نظر گرفته است.
وی در ادامه این گفتوگو، از تغییر رویکرد مدیریت شهری به سمت حوزه سرمایهگذاری و مشارکت به عنوان یکی از مسیرهای جایگزین برای جبران محدودیت درآمدهای سنتی یاد کرد و گفت: با تدبیر شهردار شیراز، شهرداری تلاش کرده است از ظرفیت املاک و داراییهای خود در قالب پروژههای سرمایهگذاری استفاده کند. برخی زمینهای خامی که قابلیت بارگذاری داشتهاند، با تعریف کاربریهایی مانند سایت ضایعاتفروشان، سایت مشاغل مزاحم و توقفگاه خودرو، از حالت بلااستفاده خارج شدهاند و پس از ایجاد ارزش افزوده، برای مشارکت با بخش خصوصی، خصولتی و حتی دولتی عرضه شدهاند.
فرج زاده در ادامه، با اشاره به کاهش محسوس درآمدهای مرتبط با ساختوساز، تصریح کرد: شهرداری شیراز در سال گذشته نتوانسته بخشی از درآمدهای پیشبینیشده در حوزه عوارض ساختمانی و پروانهها را محقق کند و بر اساس گزارشی که پیشتر ارائه شده، از رقم ۱۸ هزار میلیارد تومان پیشبینیشده در این حوزه، حدود ۶ هزار میلیارد تومان وصول نشده است؛ موضوعی که بهخوبی فشار موجود بر منابع مالی شهرداری را نشان میدهد.
وی همچنین با ارائه آماری از وضعیت صدور پروانههای ساختمانی، گفت: در سال ۱۴۰۳، تعداد ۳ هزار و ۴۸ پروانه ساختمانی صادر شده بود، اما این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۲ هزار و ۹۶ پروانه کاهش یافته که بیانگر افت ۳۱ درصدی در تعداد پروانههاست، در زمینه متراژ نیز از ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار مترمربع به ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار مترمربع رسیدهایم که به معنای کاهش نزدیک به یک میلیون مترمربع و حدود ۲۱ درصد افت است.
قائم مقام شهردار شیراز با تأکید بر اینکه بخش قابل توجهی از درآمد شهرداریها در کشور همچنان به صدور پروانه و عوارض ناشی از ساختوساز وابسته است، افزود: بروز بحرانهای مختلف، از جمله تنشهای بزرگ و حوادث ماههای گذشته، باعث کاهش مراجعه مردم برای ساختوساز و در نتیجه افت ورودیهای مالی شهرداری شده است و در چنین شرایطی مدیریت شهری ناگزیر شده است مسیر مشارکت و سرمایهگذاری را به عنوان جایگزین فعالتر دنبال کند.
فرجزاده در ادامه با تأکید بر اینکه درآمد پایدار هنوز از منظر قانونی به جایگاه واقعی خود نرسیده است، اظهار کرد: سهلالوصولترین و در دسترسترین مسیر پیشروی شهرداری در شرایط فعلی، حوزه سرمایهگذاری است؛ هرچند این حوزه نیز هنوز در مرحله شکلگیری و توسعه قرار دارد. امیدواریم با توجه به شرایط ایجادشده برای ایرانیان مقیم امارات، بخشی از سرمایههای آنان به شیراز وارد شود و در پروژههای شهری به کار گرفته شود؛ موضوعی که میتواند کورسوی امیدی برای عبور از تنگناهای مالی و تقویت نقش شهرداری در تسهیلگری برای توسعه شهری باشد.
در بخش پایانی این گفتوگو، قائممقام شهردار شیراز در پاسخ به درخواست «شهرمردم» برای بیان سخن پایانی با مردم شهر، ضمن قدردانی از مجموعه این رسانه، بر تداوم تلاش شبانهروزی مدیریت شهری در حوزههای مختلف از جمله جمعآوری پسماند، ارتقای تابآوری شهری، ایمنی و آتشنشانی، خدمات شهری، مقابله با سیلاب و آبگرفتگی و توسعه فضای سبز تأکید کرد.
وی در ادامه با اشاره به وضعیت زیستمحیطی شیراز گفت: این کلانشهر، تنها کلانشهر کشور است که حتی یک روز آلوده در طول سال ندارد؛ وضعیتی که حاصل لطف الهی، شرایط طبیعی و فیزیکی شهر و همچنین مراقبت مدیران شهری است. از شهروندان میخواهیم مشارکت خود در امور شهری را به شکل همهجانبه ادامه دهند.
فرج زاده با بیان اینکه مشارکت امروز شهروندان تنها به نظافت محله و کوچه محدود نمیشود،یکی از مهمترین جلوههای مشارکت، تفکیک پسماند از مبدأ است. در شیراز روزانه بیش از هزار تن زباله تولید میشود و در حال حاضر بخش عمده این پسماندها در مقصد تفکیک میشود؛ مسئلهای که هزینههای سنگینی را به شهر تحمیل میکند.
قائممقام شهردار شیراز همچنین با اشاره به رفتار اجتماعی مردم این شهر در رخدادهای مختلف، اظهار کرد: شیراز در حوادث اجتماعی و طبیعی، کمترین آسیب را تجربه کرده و این مسئله ناشی از تفاوت نگاه مردم و مسئولان آن است. در جریان سیل شیراز نیز میزان کمک و همدلی مردم به اندازهای بود که مجموعه مدیریت شهری را شرمنده کرد.
فرجزاده در اضافه کرد: این مشارکت باید در حوزههای مختلف تداوم یابد؛ چه در قالب مطالبهگری قانونمند در زمینههایی مانند ترافیک، رانندگی، پرهیز از پارک دوبله و مقابله با رفتارهای آسیبزا، چه در قالب مطالبهگری از شهرداری و سایر دستگاهها برای تحقق حقوق شهروندی و چه در قالب انجام وظایف شهروندی.
وی با بیان اینکه هر شهروندی که در شیراز زندگی میکند باید در ساختن شهر سهیم باشد، تصریح کرد: پرداخت عوارض نوسازی و عوارض خودرو یکی از همین مصادیق روشن مشارکت است؛ زیرا شهروندان از خدمات شهری استفاده میکنند و تردد در شهر نیز مستلزم تأمین هزینههای نگهداشت و توسعه آن است. هرچند مردم شیراز در حوزه اجتماعی همراهی خوبی داشتهاند، اما در زمینه پرداخت عوارض نوسازی و خودرو همچنان ضعف وجود دارد.
قائممقام شهردار شیراز در پایان با اشاره به حوادث دیماه خاطرنشان کرد: در آن مقطع، در شیراز در میان کلانشهرها هیچ آسیب به ساختمانها و اموال عمومی شهری نرسید، زیرا مردم شهر را متعلق به خود دانستند و به آن آسیب نزدند، این رفتار شایسته تقدیر است و امیدواریم همه شهروندان با همین حس تعلق، در ساختن آینده شیراز نیز سهیم باشند؛ چراکه ساختن شهر نه صرفاً وظیفه شهرداری و دولت، بلکه مسئولیتی مشترک میان مردم و مدیریت شهری است.
در پایان، مخاطبان رسانه «شهرمردم» میتوانند ویدیوی کامل این گفتوگو را از طریق همین سایت و یا صفحه اینستاگرام و کانال آپارات این رسانه مشاهده کنند.
true
true
https://shahrmardomdaily.ir/?p=100735
true
true
